Szczyt - geografia - Polski Serwis Naukowy

Szczyt – w ścisłym znaczeniu: najwyższy punkt wypukłej formy terenu: góry, grzbietu, grani, wzgórza, wydmy itp. Powszechnie jednak stosuje się określenie "szczyt" jako synonim całej góry, zwłaszcza o dużej wysokości względnej i stromych stokach. W fachowej literaturze dla określenia najwyższej części, czyli czubka góry, czy turni, stosuje się określenie wierzchołek. I tak np. przez pojęcie Śnieżnica rozumie się całą górę Śnieżnica mającą 3 wierzchołki: Na Budzaszowie, Wierchy i Nad Stambrukiem.

Groń – nazwa wywodząca się z języka wołoskiego (por. rum. grui – "szczyt"; w gwarze podh. groń to "wyniosły brzeg rzeki lub potoku", rus. Hruń).

Minimalna deniwelacja względna – współczynnik określający wybitność szczytu (stąd często określany w skrócie wybitnością lub MDW), na ile szczyt wyróżnia się z otoczenia sąsiednich, wyższych szczytów. Definiuje się to jako różnica wysokości między danym szczytem a najniższą poziomicą otaczającą dany szczyt bez żadnego innego wyższego szczytu.

Ludzie zamieszkujący jakiś obszar nadawali nazwy tym terenom, które miały dla nich wartość użytkową. Punktowe nadawanie nazw wierzchołków z reguły nie było im potrzebne. Natomiast turystów interesują głównie wierzchołki, stąd też na nowych mapach utworzono liczne szczegółowe nazwy dla wierzchołków, które dawniej nie miały własnej nazwy, czasami przenosząc na wierzchołek nazwę z jego otoczenia (polany, pola uprawnego, przysiółka, itp.).

Gronik -- popularna zdrobniała nazwa formy Groń, która dotyczy zazwyczaj wzniesienia niższego niż Groń. Pochodzenie słowa groń jest opisane w: Groń

Śnieżnica (1006 m n.p.m.) – zalesiony szczyt górski w Beskidzie Wyspowym. Wznosi się ponad miejscowościami: Kasina Wielka, Gruszowiec, Dobra, Porąbka i Wola Skrzydlańska. Od pobliskiego Ćwilina oddzielona jest głęboką przełęczą Gruszowiec. Śnieżnica ma trzy niemal równej wysokości, niezbyt wyróżniające się szczyty: główny, zwany Na Budaszowie, oraz położone na wschód od niego Wierchy i Nad Stambrukiem. Szczególnie dobrze wierzchołki te widoczne są z południowo-wschodniej strony. Najwyższy szczyt opada w północnym kierunku stromym zboczem, wznoszącym się ok. 500 m ponad doliną.

Zobacz też

minimalna deniwelacja względna

lista najwyższych szczytów w Polsce

szczyty górskie w Afryce

szczyty górskie w Ameryce Południowej

szczyty górskie w Europie

ośmiotysięcznik

podobne określenia

Istnieją również jeszcze inne podobne określenia do szczytu dotyczące zazwyczaj mniejszych wzniesień:

Wysokość względna – wysokość jakiegoś punktu względem punktu odniesienia innego niż poziom morza. Mówiąc o wysokości względnej, najczęściej ma się na myśli wysokość szczytów górskich w stosunku do den dolinnych. Stanowi ona podstawę rozróżnienia dwóch wielkich form terenu: wyżyn i gór (ok. 600 m na 4 km).

Grań – słowo wywodzące się z języka wołoskiego (por. rum. grui – "szczyt") zazwyczaj stromy, ostry i skalisty grzbiet górski, ostra krawędź utworzona przez stykające się zbocza lub ostra, często silnie poszarpana szczytowa partia pasma lub grzbietu górskiego. Przykładem może być Rohacki Koń. Jednak grań może być również szeroka i trawiasta, jak np. grań Czerwonych Wierchów. Przez grań rozumie się też cały grzbiet pasma górskiego, na ogół skalisty, ale miejscami szeroki i trawiasty, jak np. grań Tatr Zachodnich, Bździochowa Grań, itp.

Wierch

Groń

Gronik

Dział (w warach góralskich: dzioł)

Działek (w gwarach góralskich: dziołek)

Przypisy

↑ Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wyd. Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.
Matuszczyk Andrzej. Beskid Wyspowy. Część zachodnia. Wyd. PTTK, W-wa – Kraków, 1986. ISBN 83-7005-104-9
↑ Bogdan Mościcki: Beskid Sądecki i Małe Pieniny. Pruszków: Oficyna Wyd. „Rewasz”, 2007. ISBN 978-83-89188-65-6.