Szkoła tysiąclecia - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy szkoły. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Szkoła tysiąclecia w Węgierskiej Górce, 1973

Szkoła tysiąclecia (pot. tysiąclatka) – szkoła pomnik wybudowana w Polsce w ramach akcji „Tysiąc szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego”.

XVII Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Warszawie – szkoła ponadgimnazjalna zlokalizowana w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy ul. Elektoralnej 5/7.

Pomnik – dzieło rzeźbiarskie lub rzeźbiarsko-architektoniczne, posąg, obelisk, płyta itp., wzniesione dla upamiętnienia osoby lub zdarzenia historycznego.

Historia

W związku z potrzebami szkolnictwa, wynikającymi z wchodzenia w wiek szkolny wyżu demograficznego lat 50. XX w., masowo budowano w Polsce w latach 60. budynki oświatowe, głównie szkoły podstawowe. W sytuacji ogromnego przeludnienia izb lekcyjnych (w 1961 r. na 1 izbę lekcyjną przypadało prawie 74 uczniów) wybudowanie nowych placówek oświatowych stało się koniecznością.

Obrona przeciwlotnicza jest to całokształt sił, środków i przedsięwzięć mających na celu niedopuszczenie lub ograniczenie do minimum oddziaływania lotnictwa nieprzyjaciela na wojska, ludność i obiekty na polu walki i na tyłach wojsk własnych.

Zgierz – miasto i gmina w województwie łódzkim, w powiecie zgierskim, nad Bzurą, graniczące od południa z Łodzią, wchodzące w skład aglomeracji łódzkiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łódzkiego. Zgierz uzyskał prawa miejskie przed rokiem 1318 i jest jednym z najstarszych miast w regionie.

Nazwę szkół „tysiąclecia” powiązano z obchodzonymi oficjalnie uroczystościami 1000-lecia Państwa Polskiego, przypadającymi na rok 1966. Hasło budowy „tysiąca szkół na Tysiąclecie Państwa Polskiego” rzucił Władysław Gomułka, 24 września 1958 r.

Pierwszą szkołą „tysiąclatką” została szkoła podstawowa nr 7 w Czeladzi, której uroczyste otwarcie miało miejsce 26 lipca 1959 r. Wybór właśnie tej lokalizacji nastąpił pod namową Jerzego Ziętka, a pracami kierował Jerzy Galon z sosnowieckiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Mieszkaniowego. Budowę obiektu rozpoczęto 26 października 1958 r.; jest to 15-salowa placówka z kuchnią, stołówką i świetlicą. 26 lipca 1959 r. otwarto na Śląsku także 32 inne szkoły. Przy budowie placówki pracowali m.in. żołnierze Wojskowego Korpusu Górniczego. Jeden z nich, ówczesny dowódca plutonu, wspominał po latach:

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Jerzy Ziętek, ps. Jorg (ur. 10 czerwca 1901 w Szobiszowicach, ob. dzielnica Gliwic, zm. 20 listopada 1985 w Zabrzu) – polski dowódca wojskowy, generał brygady Wojska Polskiego, działacz partyjny, państwowy i społeczny, członek Komitetu Centralnego PZPR (1964–1981), przewodniczący Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach (1964–1973), wojewoda śląsko-dąbrowski (1945–1950), wojewoda katowicki (1973–1975), członek Rady Państwa (1963–1980), zastępca Przewodniczącego Rady Państwa (1980–1985), poseł na Sejm II RP (1930–1935) i na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL, II, III, IV, V, VI, VII i VIII kadencji, prezes Związku Weteranów Powstań Śląskich, wiceprezes Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (1949–1985).

Pierwszą „tysiąclatką” w stolicy kraju było XVII Liceum Ogólnokształcące z Oddziałami Dwujęzycznymi im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, pod które kamień węgielny został wmurowany 9 marca 1959 r, otwarte 28 czerwca 1960 r..

4 września 1965 r. oddana została tysięczna „tysiąclatka” w Polsce i 47. w stolicy – szkoła im. Hugona Kołłątaja przy ul. Ożarowskiej. Większość z 1417 szkół zbudowanych w ramach tej akcji była zrealizowana według jednego z kilku standardowych projektów (na ogół jako 2- albo 3-kondygnacyjne pawilony), dostosowywanych do warunków lokalnych. Budynki były stawiane z prefabrykowanych fragmentów ścian i stropów, które powstawały na placach budowy. Jeden z projektantów wspominał po latach:

Blok wschodni (blok socjalistyczny, kraje demokracji ludowej – KDL, kraje komunistyczne, potocznie demoludy) – zespół państw, które wprowadziły bądź starały się wprowadzić zmiany życia społecznego i gospodarczego zgodne z ideologią komunizmu, na który składały się: dyktatura proletariatu, gospodarka planowa oraz idee sprawiedliwości społecznej. Blok ten był wyróżniany od zakończenia II wojny światowej do początku lat 90. XX wieku.

Czeladź – miasto i gmina w południowo-zachodniej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie będzińskim, położona w Zagłębiu Dąbrowskim, nad rzeką Brynicą, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Jest najstarszym miastem powiatu będzińskiego oraz całego Zagłębia Dąbrowskiego, prawa miejskie otrzymało w XIII w.

Powstawały także bardziej ambitne realizacje, np. 15-klasowej Szkoły Podstawowej nr 71 im. Leona Kruczkowskiego we Wrocławiu przy ul. Podwale, zaprojektowanej przez inż. arch. Jadwigę Hawrylakową, a zbudowanej w latach 1959-1960). W związku z zimną wojną, trwającą wówczas pomiędzy krajami bloku wschodniego, a krajami zachodnimi, liczne „tysiąclatki” posiadały schrony przeciwlotnicze. Przeznaczeniem tych budynków, uwzględnianym podczas projektowania, było również użycie ich w razie wojny w charakterze szpitali polowych. W pracach związanych z budową uczestniczyli także ochotnicy a część środków finansowych pochodziła ze społecznych składek wpłacanych przez zakłady pracy, kopalnie i osoby prywatne. Do końca 1965 r. na specjalnym koncie zebrano 8,5 mld zł; wpłat dokonywała też Polonia – z jej składek zebrano 210 tys. dolarów.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Węgierska Górka – wieś gminna w Polsce położona w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Węgierska Górka. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.

Zobacz hasło szkoła tysiąclecia w Wikisłowniku

Galeria

Szkoła Podstawowa nr 71 we Wrocławiu, 1960 r.

Szkoła Podstawowa nr 71 we Wrocławiu, tylne podwórko
Na lewo od drzewa widoczna niewielka konstrukcja - wlot kanału wentylacyjnego podziemnego schronu przeciwlotniczego, zbudowanego pod tą szkołą.

Przykład typowej „szkoły tysiąclecia” w Szczawinie Kościelnym, w gminie Zgierz

Szpital polowy - rodzaj tymczasowego szpitala, rozstawianego (w terminologii wojskowej - "rozwijanego") poza budynkami szpitala stałego, zazwyczaj przeznaczonego do leczenia ofiar działań wojennych, wielkich katastrof i klęsk żywiołowych.

Wyż demograficzny - wzrost udziału młodej grupy wiekowej w ogólnej liczbie ludności wywołany zwiększeniem liczby urodzeń lub zmniejszeniem śmiertelności w tejże grupie wiekowej.

Zespół Szkół Integracyjnych Nr 71 im. Edmunda Bojanowskiego w Warszawie

Przypisy

↑ Jacek Madeja. Pierwsza tysiąclatka obchodzi jubileusz. „Gazeta Wyborcza Katowice”, 2008-11-01. Warszawa: Agora SA (pol.). [dostęp 2011-02-15].
↑ Przemysław Semczuk. Szkolne tysiąclatki. „Newsweek Polska”, 2009-05-10. Warszawa: Axel Springer Polska (pol.). [dostęp 2011-02-15].
IAR: Pierwsza „Tysiąclatka” ma 50 lat (pol.). Polska.pl, 2009-07-27. [dostęp 2011-02-15].
Warszawa. Przewodnik. Sport i Turystyka, 1966, s. 24. (pol.)