1909 rok. W pierwszym rzędzie: Sigmund Freud, Granville Stanley Hall, Carl Gustav Jung, z tyłu: Abraham Brill, Ernest Jones, Sandor Ferenczi.

Szkoły psychoanalizy - zbiór teorii stworzonych przez licznych badaczy, których wspólną cechą jest odwoływanie się do fundamentalnych założeń psychoanalizy. Od czasu stworzenia przez Zygmunta Freuda psychoanaliza znacznie się rozwinęła. Obok nurtu klasycznego, stworzonych zostało wiele innych nurtów teoretycznych i praktycznych. Część z nich zalicza się, mimo pewnych różnic, do psychoanalizy. Inne na tyle mocno różnią się od psychoanalizy, że nie są zaliczane do grupy teorii psychoanalitycznych (np. neopsychoanaliza).

Szkoły psychoanalityczne

Freudyzm

Ortodoksyjna psychoanaliza, szkoła wiedeńska psychoanalizy, psychoanaliza klasyczna.

Klasyczna psychoanaliza stworzona przez Zygmunta Freuda zwraca uwagę przede wszystkim na rozwój psychoseksualny. Przyjemność, która w węższym znaczeniu odnosi się do tego co seksualne, zostaje w toku rozwoju ograniczona przez rzeczywistość.

W miarę rozwoju człowiek musi zrezygnować z przyjemności i zaangażować się w życie w rzeczywistości, w życie społeczne. Jednym z podstawowych terminów, który odróżnia klasyczną wersję psychoanalizy od innych szkół jest kompleks Edypa. W kompleksie tym skupiają się emocje skierowane do matki i do ojca (trójkąt edypalny). Tylko prawidłowe rozwiązanie tego kompleksu umożliwia normalną (tzn. nie- perwersyjną) seksualność, podporządkowaną prawom społecznym.

 Osobny artykuł: teoria psychoanalizy.

Szkoła francuska psychoanalizy

Kierunek stworzony przez Jacques'a Lacan'a wzbogacił ortodoksyjną psychoanalizę o osiągnięcia lingwistyki. Stworzony została w Paryżu w latach pięćdziesiątych XX w. Szkoła francuska czerpie z filozofii egzystencjalizmu, fenomenologii i filozofii Hegla.

Jacques Lacan swoją secesję z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Psychoanalitycznym (IPA) przeprowadził pod hasłem powrotu do Freuda. Odcinał się od amerykańskiej i angielskiej odmiany psychoanalizy zwanej psychologią ego, która skupiała się przede wszystkim na wzmacnianiu funkcji ego i przystosowaniu ego do warunków zewnętrznych. Lacan stwierdził, że ego nie istnieje, jest złudzeniem, z którym podmiot się identyfikuje. Identyfikacja ta ma miejsce w tzw. fazie lustra. Wówczas małe dziecko, które czuje się zbiorem niezorganizowanych części, widząc swoje odbicie w lustrze identyfikuje się z nim. Sądzi, że to odbicie to ja. W efekcie tego istnieje głębokie rozdarcie między podmiotem a ego.

W swojej teorii Lacan wprowadził trzy rejestry: symboliczne, wyobrażeniowe, realne

Szkoła angielska psychoanalizy

Składają się na nią teorie stworzone przez dwie wielkie osobowości: Annę Freud - córkę Zygmunta Freuda oraz Melanie Klein. Z uwagi na różnice między tymi podejściami przez długi czas realna była groźba rozpadu w Brytyjskim Towarzystwie Psychoanalitycznym. Melanie Klein

W swojej pracy podkreślała wagę wewnętrznych relacji z wyfantazjowanymi postaciami określanych jako relacja z obiektem. Te relacje wymagają stworzenia specyficznego rodzaju mechanizmów obronnych. Konstelację popędów relacji z obiektem i mechanizmów obronnych Melanie Klein nazwała pozycją. Wyróżniła pozycje:

Pozycja tym różni się od fazy (w ujęciu freudowskim), że w pewien sposób istnieje przez całe życie jednostki, nie przemija. Klein uważała, że ego istnieje od początku życia jednostki. Wprowadzone przez nią modyfikacje techniki analitycznej umożliwiły terapię głębiej zaburzonych pacjentów (psychotycznych, depresyjnych), którzy byli pomijani przez szkołę ortodoksyjną.

Anna Freud w swojej pracy zmodyfikowała technikę analityczną tak, aby można było prowadzić analizę dzieci. W przeciwieństwie do poglądów Zygmunta Freuda - swojego ojca, przyczyn objawów nerwicowych upatrywała nie tylko w fantazjach, ale także w aktualnej i przeszłej sytuacji dziecka. W zakresie rozwoju dziecka wprowadziła pojęcie linii rozwojowej, które znaczeniowo jest szersze do freudowskiej koncepcji rozwoju psychoseksualnego. W swojej interpretacji aparatu psychicznego przeniosła środek ciężkości na II teorię topograficzną Freuda, próbując zawrzeć w niej także I teorię topograficzną.

Szkoła amerykańska psychoanalizy