Szpiegostwo - Polski Serwis Naukowy

Szpiegostwo – forma działalności wywiadowczej polegająca na zdobywaniu informacji stanowiących tajemnice i przekazywaniu ich wywiadowi. W większości krajów świata szpiegostwo na rzecz obcego państwa jest przestępstwem kryminalnym zagrożonym najwyższymi karami.

Charakterystyka szpiegostwa

Charakterystycznymi elementami szpiegostwa są:

Przykrywka to organizacja (często stowarzyszenie lub organizacja pozarządowa), tworzona i kontrolowana przez inną organizację (często firma lub partia polityczna lub urząd państwowy). Przykrywka może być sposobem na ukrycie nazwy organizacji kontrolującej, ale też może ukrywać cele organizacji kontrolującej przez wizerunek publiczny. Związek między organizacją kontrolującą (ang. "parent organisation") a przykrywką może być silny albo luźny.

Tu-144 (ros. Ту-144) – radziecki naddźwiękowy samolot pasażerski skonstruowany przez biuro konstrukcyjne Andrieja Nikołajewicza Tupolewa. Na Zachodzie samolot nazwano Konkordskij z powodu podobieństwa tego samolotu do Concorda. Rosyjska telewizja TV6 sugerowała, że nazwa ta pochodzi od Concordea i nazwiska radzieckiego konstruktora helikopterów, Igora Sikorskiego.

tajność działania – maskowanie się szpiega, działanie w konspiracji pod przykrywką innej legalnej działalności,

zdobywanie wiadomości - wszelkie sposoby na zdobywanie informacji będących tajemnicą,

dobór wiadomości – charakter przekazanych informacji, dokumentów; wiąże się z łamaniem tajemnicy służbowej, państwowej i wojskowej,

przekazywanie wiadomości przedstawicielom organizacji wywiadowczych - szereg czynności polegających na tajnej ekspedycji informacji w różnych formach - przewiezienie we własnej pamięci, przy użyciu skrytki, szyfrem, pismem utajonym, drogą radiową, pocztową, przez sieci komputerowe itp.

Przykładami spektakularnych akcji szpiegowskich były m.in. zdobycie przez ZSRR w latach 40. XX wieku amerykańskiej technologii produkcji bomby atomowej i potem wodorowej w latach 60 XX w. niektórych francusko-brytyjskich technologii naddźwiękowego samolotu Concorde (zastosowanych m.in. w samolocie Tu-144), a także - na znacznie mniejszą skalę i ze znacznie mniej poważnymi skutkami - m.in. również w latach 60 XX w. przez Polskę amerykańskiej technologii detergentowego proszku do prania, produkowanego potem w Polsce pod nazwą handlową "Ixi".

Informacja (łac. informatio – przedstawienie, wizerunek; informare – kształtować, przedstawiać) - termin interdyscyplinarny, definiowany różnie w różnych dziedzinach nauki; najogólniej - właściwość pewnych obiektów, relacja między elementami zbiorów pewnych obiektów, której istotą jest zmniejszanie niepewności (nieokreśloności).

Tajemnica państwowa to termin prawniczy, który w prawie polskim został zdefiniowany w ustawie z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych. Oznacza informację określoną w wykazie rodzajów informacji załączonych do ustawy, której nieuprawnione ujawnienie może spowodować istotne zagrożenie dla podstawowych interesów Rzeczypospolitej Polskiej, dotyczących porządku publicznego, obronności, bezpieczeństwa, stosunków międzynarodowych lub gospodarczych państwa (art. 2 pkt 1).

Szpiegostwo w polskim kodeksie karnym

Typ podstawowy przestępstwa

Szpiegostwo przeciwko Polsce jest penalizowane przez polski Kodeks karny w art. 130 § 1. Podstawowy typ tego przestępstwa zagrożony jest karą pozbawienia wolności od 1 do 10 lat (sam udział w działalności szpiegowskiej).

Detergenty - to związki lub ich mieszaniny, które stanowią aktywny czynnik wszelkich środków czystości, takich jak szampony, proszki do prania, płyny do mycia naczyń, środki do mycia naczyń w zmywarkach itd.

Kara pozbawienia wolności – jedna z najpowszechniejszych rodzajów kar polegający na przymusowym umieszczeniu skazanej osoby na określony czas w zamkniętym i strzeżonym zakładzie karnym. Oprócz konieczności przebywania w zakładzie karnym, dalsze dolegliwości dla osoby skazanej polegają na poddaniu jej rygorom regulaminu więziennego, ograniczeniom w dostępie do niej osób spoza zakładu karnego oraz w kontaktach z takimi osobami, ograniczeniom lub braku możliwości wyjścia na wolność w ramach przepustek oraz stosowaniu kar regulaminowych za przewinienia przeciw dyscyplinie.

Typy kwalifikowane szpiegostwa (zbrodnie)

udzielanie obcemu wywiadowi wiadomości, których przekazanie może wyrządzić Polsce szkodę (art. 130 § 2 kk) - zbrodnia zagrożona karą od 3 do 15 lat pozbawienia wolności,

organizowanie działalności obcego wywiadu lub kierowanie nim (art. 130 § 4 kk)- zbrodnia zagrożona karą od 5 do 15 lat pozbawienia wolności lub karą 25 lat pozbawienia wolności.

Inne formy przestępstwa

Kodeks karny przewiduje także inne formy szpiegostwa popełnione na etapie przygotowania do popełniania zbrodni (art. 130 § 3 kk). Są nimi gromadzenie lub przechowywanie informacji mogących wyrządzić Polsce szkodę, wchodzenie do systemu informatycznego celem ich pozyskania a następnie przekazania obcemu wywiadowi, także samo zgłoszenie gotowości działania na rzecz obcego wywiadu. Za te czyny kodeks przewiduje karę pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat.

Przestępstwo – intencjonalne popełnienie czynu zwykle uznawanego za społecznie szkodliwy lub społecznie niebezpieczny, konkretnie zdefiniowanego, zabronionego i zagrożonego karą na mocy prawa karnego.

Kara 25 lat pozbawienia wolności – rodzaj kary kryminalnej przewidzianej za popełnienie niektórych zbrodni. W Polsce jest to druga najdłuższa kara, jaką może odbyć więzień.

Zobacz też

Szpieg - osoba zajmująca się szpiegostwem

Literatura

Bronisławski J., Szpiegostwo, wywiad, paragrafy. Wyd. MON, Warszawa 1974, ss. 272.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.