Szrotówek kasztanowcowiaczek (Cameraria ohridella) - motyl z rodziny kibitnikowatych (Gracillariidae). Powszechnie uznawany za szkodnika kasztanowców ponieważ wskutek jego żerowania na zajętym liściu powstaje brązowa plama (patrz "żerowanie"). Jest gatunkiem odkrytym i opisanym dla nauki stosunkowo niedawno, bo po raz pierwszy w Macedonii w 1985. Naturalnym wrogiem tych motyli jest: sikora modra, sikora bogatka i sikora uboga.

Występowanie

Gatunek zaobserwowany początkowo w Macedonii, w ciągu kilkunastu lat rozprzestrzenił się w prawie całej Europie.

Główną przyczyną jego rozprzestrzeniania się w Europie jest przenoszenie motyli oraz liści z larwami przez transport samochodowy. Stwierdzono, że jako pierwsze zasiedla kasztanowce rosnące przy arteriach ruchu. Z tych drzew przenoszony jest dalej przez ludzi, zwierzęta, wiatr i samochody na inne drzewa.

Liście kasztanowca z licznymi minami, lato

Żerowanie

Szrotówek żeruje na kasztanowcu białym, ale może też żerować na kasztanowcu czerwonym i żółtym.

Rozwija się również na jaworze, klonie pospolitym, na których przechodzi pełny rozwój do postaci doskonałej. Obserwuje się przypadki składania jaj na lipach, jednak na tych drzewach do rozwoju nie dochodzi.

Cykl rozwojowy

Kasztanowiec zwyczajny z licznymi żerowiskami, jesień

Poczwarki zimują w opadłych liściach kasztanowców. Wytrzymują nawet temperatury dochodzące do -25 °C. Pierwsze dorosłe osobniki pojawiają się pod koniec kwietnia. Jaja składane są pojedynczo wzdłuż głównego unerwienia liści. Larwy pierwszego stadium wgryzają się do wnętrza blaszki liściowej, gdzie odbywa się ich dalszy rozwój. Żerowiska owada (nazywane minami) osiągają długość 3-4 cm, są łatwo rozpoznawalne po beżowo-brązowym zabarwieniu liścia. Dorosłe gąsienice przepoczwarzają się we wnętrzu miny. Jeden liść może mieć nawet 700 min. Silnie opanowane liście opadają.

W Polsce szkodnik ten rozwija zwykle od 3 do 4 pokoleń w ciągu roku.

Larwa szrotówka

Zwalczanie i profilaktyka

Zwalczanie i profilaktyka polega przede wszystkim na usuwaniu i utylizacji opadłych liści. Stosuje się także mikroiniekcje ze specjalnego żelu (endoterapia), wielkopowierzchniowe pułapki lepowe zakładane na pnie drzew, pułapki feromonowe, iniekcje glebowe, zawieszanie budek lęgowych dla ptaków owadożernych.

Drzewa opanowane przez szrotówka wydają jesienią nowe kwiaty, które jednak w naszych warunkach klimatycznych nie mają szans na wydanie owoców, co więcej powtórne kwitnienie osłabia drzewa tak, że zimą są one słabe i często przemarzają.

Należy podkreślić, że dotychczas nie udokumentowano uschnięcia ani jednego drzewa kasztanowca, sytuacje takie były natomiast niejednokrotnie spowodowane przez trujący wpływ substancji zawartych w glebie, w szczególności w przypadku kasztanowców rosnących w pobliżu jezdni. Uzasadnione zatem wydaje się twierdzenie, że bardziej wpływa na doznania estetyczne ludzi niż kondycję zdrowotną drzew, na których się rozwija.

Sikora modra wyjada larwy szrotówka kasztanowcowiaczka

Zobacz też

Bibliografia

Linki zewnętrzne