Szternberk - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 49°43′38″N 17°17′43″E / 49.72722, 17.29528

Šternberk (niem. Sternberg, pol. Szternberk) – miasto w Republice Czeskiej, w historycznych granicach Moraw, w kraju ołomunieckim. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 4879 ha, a liczba jego mieszkańców 13 967 osób. Centrum jest miejską strefą pamiątkową.

Aleksander I Pawłowicz (Александр I Павлович) (ur. 12/23 grudnia 1777 w Petersburgu, zm. 19 listopada/1 grudnia 1825 w Taganrogu) – cesarz Rosji od 1801, król Polski od 1815 (Królestwo Kongresowe), syn Pawła I z dynastii Romanowów, starszy brat księcia Konstantego oraz Mikołaja, swojego następcy na tronie Rosji.

Kraj ołomuniecki (czes. Olomoucký kraj) - region administracyjny w Czechach, odpowiednik polskiego województwa, położony w środkowej i północno-zachodniej części Moraw (większość terytorium), oraz w północno-zachodniej części czeskiego Górnego Śląska oraz skrawek Dolnego Śląska (w tym cały powiat jesenicki). Na wschodzie sąsiaduje z krajem morawsko-śląskim, na południowym wschodzie z krajem zlińskim, na południowym zachodzie z krajem południowomorawskim, a na zachodzie z krajem pardubickim. Na północy graniczy z polskimi województwami dolnośląskim i opolskim. Jego obszar wchodzi w skład dwóch okręgów terytorialnych: kraj południomomorawski i kraj północnomorawski.

Historia

Położony jest na skrzyżowaniu szlaków handlowych, więc miał zapewniony szybki rozwój. W XIII wieku stanął w miejscowości zamek (castrum Sternberch), wzniesiony przez Zdeslava ze Šternberka. Zamek w XVI wieku przebudowano w stylu renesansowym, a dzisiejszy wygląd zawdzięcza przeróbkom z lat 80. XIX wieku w stylu "romantycznym".

Franciszek II (I) Habsburg (niem. Franz II. (I.) Joseph Karl, ur. 12 lutego 1768 we Florencji, zm. 2 marca 1835 w Wiedniu) – w latach 1792-1806 ostatni cesarz rzymsko-niemiecki, król Czech i Węgier w latach 1792-1835, pierwszy cesarz Austrii (jako Franciszek I) 1804-1835. Syn cesarza Leopolda II i Marii Ludwiki Burbon, księżniczki hiszpańskiej. Ojciec cesarza Austrii Ferdynanda I oraz Marii Ludwiki, drugiej żony Napoleona Bonaparte.

Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.

Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z 1296 (civitas Sternberch). W 1371 założono tutaj klasztor augustianów. W latach 1430-1432 Šternberk był w rękach husytów. W 1538 pożar zniszczył miasto, klasztor i zamek.

W XVII wieku miasto było dwukrotnie zdobyte – w 1621 przez wojska habsburskie, a w latach 1645-1650 trwała szwedzka okupacja miasta. W kolejnym wieku w 1741 Šternberk obsadzili Prusacy.

W 1784 skasowano klasztor augustianów. Pięć lat później wielka powódź na rzece Sitce podtopiła znaczną część miasta.

Czechosłowacja (czes. Československo, słow. Česko-Slovensko lub Československo) – państwo w Europie Środkowej istniejące w latach 1918-1992. 1 stycznia 1993 w miejscu Czechosłowacji powstały dwa nowe państwa – Czechy i Słowacja. Kraj graniczył z Niemcami (1945-90: NRD i RFN), Polską, ZSRR (1991: Ukrainą), Rumunią (do 1939), Węgrami i Austrią. Stolicą Czechosłowacji była Praga.

Powódź – przejściowe zjawisko hydrologiczne polegające na wezbraniu wód rzecznych lub morskich w ciekach wodnych, zbiornikach lub na morzu powodujące po przekroczeniu przez wodę stanu brzegowego zatopienie znacznych obszarów lądu - dolin rzecznych, terenów nadbrzeżnych lub depresyjnych, doprowadzające do wymiernych strat społecznych i materialnych. Jest jedną z najbardziej groźnych i niszczycielskich w skutkach klęsk żywiołowych. Walka z nią jest stale aktualnym problemem ogólnoświatowym. Poważny wpływ na występowanie powodzi ma istniejący układ rzek oraz występująca w poszczególnych okresach roku sytuacja hydrologiczno-meteorologiczna.

W czasie wojen napoleońskich w 1805 w miejscowym Domu Oświaty spotkali się car Aleksander I Romanow z cesarzem Franciszkiem I Habsburgiem.

Od 1821 rozpoczyna się rozwój przemysłowy miasta – w Šternberku rozpoczęła działalność firma tekstylna Norbert Langer. W 1870 otwarto pierwszą linię kolejową – do Ołomuńca.

Miejscowość w okresie habsburskim zamieszkiwali głównie Niemcy (właścicielem zamku była rodzina Liechtensteinów, panująca w Księstwie Liechtenstein). Nie zmieniło się to po powstaniu Czechosłowacji, choć w 1935 otwarto czeskie gimnazjum. W 1938 Šternberk wraz z resztą Kraju Sudeckiego stał się częścią III Rzeszy. Po II wojnie światowej ludność niemiecka została wysiedlona, a jej mienie oraz zamek przejęło państwo czechosłowackie.

Wysiedlenia Niemców po II wojnie światowej – dokonany przez aliantów po II wojnie światowej przymusowy transfer ludności niemieckiej z terenów znajdujących się poza obszarem alianckich stref okupacyjnych i Austrii, do alianckich stref okupacyjnych (a po ich likwidacji w 1949 do RFN, NRD i Berlina Zachodniego) i Austrii.

Hektar – jednostka powierzchni używana między innymi w rolnictwie i leśnictwie. 1 hektar jest to pole powierzchni kwadratu o boku 100 m. Oznaczana symbolem ha. Nazwa pochodzi od przedrostka "hekto-" oznaczającego 100 i nazwy jednostki miary "ar".

Zabytki

Zamek

Zamek Šternberk – z XIII wieku, dzisiejszy wygląd z 1886, kiedy przebudową kierował wiedeński architekt K. Keiser na zlecenie Jana II z Lichtensteinu. Przebudowa była wykonana w stylu neogotyckim. Do 1945 był w rękach książęcej rodziny Liechtensteinów, która do dnia dzisiejszego domaga się jego zwrotu. W środku zamku znajduje się kolekcja obrazów, broni i wyposażenia. W zamkowej kaplicy można obejrzeć kopię gotyckiej Šternberkskiej Pięknej Madonny.

kościół Zwiastowania NMP – barokowo-klasycystyczna świątynia z XVIII wieku, należąca do augustianów. W środku zachowały się m.in. rokokowe malowidła na stropach.

Kolumna Matki Boskiej z 1719 roku.

liczne zabytkowe domy w obrębie rynku

Podział administracyjny

Części miasta

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Dalov (Dohle)

Chabičov (Gobitschau)

Krakořice (Krokersdorf)

Těšíkov (Zeschdorf).

Wyróżnić można również dwie dawne kolonie: Dolní Žleb (Niedergrund) i Lhota (Allhütten).

Demografia

Linki zewnętrzne

Strona miasta (cz. • niem. • ang.)

Przypisy

Szternberk (Šternberk) (pol.). www.czeskiegory.pl. [dostęp 2010-08-21].
Polska nazwa nie jest zatwierdzona przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych – [1]
Marek Pernal, Tomasz Darmochwał, Marek Rumiński: Przewodniki Wiedzy i Życia – Czechy i Słowacja. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2006, s. 221. ISBN 978-83-7184-409-6.
Czeski Urząd Statystyczny