Szwedzkojęzyczna mniejszość w Finlandii

Szwedzkojęzyczna mniejszość w Finlandii (szw. finlandssvenskar, fin. suomenruotsalatset) – mniejszość językowa w Finlandii, używająca fińskiej odmiany języka szwedzkiego. Grupa ta stanowi 5,5% populacji Finlandii – 275 tys. osób. 25 000 osób używających języka szwedzkiego mieszka na Wyspach Alandzkich, gdzie język szwedzki jest jedynym obowiązującym i ma ten status zagwarantowany politycznie. Większość Szwedofinów jest dwujęzyczna. Szwedzkojęzyczna mniejszość językowa bywa również postrzegana jako odrębna grupa etniczna, rozróżnialna zarówno od fińskojęzycznych Finów jak i Szwedów.

Wyspy Alandzkie (szw. Åland, fiń. Ahvenanmaa) – szwedzkojęzyczny archipelag wysp politycznie należący do Finlandii, stanowiący jednak osobny podmiot z szeroką autonomią, położony na Morzu Bałtyckim u wejścia do Zatoki Botnickiej. Status wysp jest gwarantowany międzynarodowo, ostatnio przez traktat akcesyjny do Unii Europejskiej.
Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Nomenklatura

W języku polskim używane są określenia: szwedzkojęzyczna mniejszość w Finlandii, szwedzkojęzyczni Finowie, potocznie nazywa się ich Szwedofinami. Określeniem szwedzkim jest finlandssvenskar, fińskim suomenruotsalaiset. W języku angielskim grupę tę określa się jako Swedish-speaking Finns, inne określenia spotykane w literaturze to: Swedes of Finland, Finland Swedes, Finnish Swedes oraz Swedish Finns. Krytycznie przyjmuje się te określenia, które skupiają się wyłącznie na lingwistycznym aspekcie grupy.

Konstytucja Finlandii – najważniejszy akt prawny Finlandii. Uchwalona 11 czerwca 1999, weszła w życie 1 marca 2000 uchylając konstytucję z 17 lipca 1919.
Uusimaa, albo Nyland (w języku szwedzkim Nowy Kraj), to region w Finlandii o powierzchni 6 366 km oraz ludności (2007) 1 415 647 (gęstość zaludnienia 222,4/km). W Uusimaa położone są Helsinki, największe miasto i stolica administracyjna Finlandii.

Zasięg geograficzny

Zasięg języka szwedzkiego w Finlandii

Obecnie istnieją trzy niezależne od siebie obszary występowania języka szwedzkiego jako języka mniejszości. Największa liczba szwedzkojęzycznych Finów żyje na południowym wybrzeżu (Uusimaa), następnie w Ostrobotni oraz na Wyspach Alandzkich. Najwięcej osób szwedzkojęzycznych w liczbach bezwzględnych zamieszkuje Helsinki (35 341 osób), Espoo (20 000) oraz Porvoo (15 309 osób). W dwudziestu gminach stosunek udziału osób szwedzkojęzycznych w ogólnej populacji przekracza 90%.

Fińska odmiana języka szwedzkiego (język szwedzki: finlandssvenska) - określenie grupy dialektów języka szwedzkiego, używanych jako język ojczysty przez około 300 tysięcy Finów w niektórych regionach zachodniej i południowej Finlandii, w sumie około 5% ludności. Ogólnie rzecz biorąc, warianty te (pomijając dialekt z regionu Österbotten) są zrozumiałe dla Szwedów. Normą literacką w Finlandii jest standardowy język szwedzki.
Tove Marika Jansson (ur. 9 sierpnia 1914 w Helsinkach, zm. tamże 27 czerwca 2001) – fińska pisarka szwedzkojęzyczna, malarka, ilustratorka i rysowniczka komiksowa, znana najbardziej jako autorka książek o Muminkach.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Służba cywilna – zespół urzędników administracji rządowej w Polsce. Służba cywilna działa w celu zapewnienia zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa w urzędach administracji rządowej. Zwierzchnikiem korpusu służby cywilnej jest Prezes Rady Ministrów (art. 153 Konstytucji RP). W jego skład wchodzą urzędnicy szczebla centralnego (Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, ministerstwa, urzędy centralne), jak również przedstawiciele rządowej administracji terenowej - zespolonej i niezespolonej (urzędy wojewódzkie, wojewódzkie i powiatowe inspektoraty weterynarii, regionalne dyrekcje ochrony środowiska, wojewódzkie i powiatowe inspektoraty nadzoru budowlanego, komendy policji, komendy państwowej straży pożarnej, kuratoria oświaty, urzędy skarbowe, izby skarbowe, urzędy kontroli skarbowej, urzędy statystyczne, wojskowe komendy uzupełnień, wojewódzkie sztaby wojskowe, urzędy górnicze itp.). W skład służby cywilnej nie wchodzą pracownicy samorządu terytorialnego.

Kalevala (Kalevala - dosłownie Kraina Kalevy, ważnego mitycznego bohatera Finów, Estończyków, Karelów i innych ludów bałtyckofińskich) to poemat epicki składający się z pieśni ludowych (tzw. run) i legend z terenów Finlandii, Estonii, Karelii i innych terenów, zebranych i opracowanych w XIX wieku przez Eliasa Lönnrota. Kalevala nazywana jest fińskim eposem narodowym. Kalevala to odpowiednik estońskiego eposu Kalevipoeg ("Syn Kalevy"), napisanego przez estońskego autora Friedricha Reinholda Kreutzwalda. Kalevala Przyczyniła się do budzenia świadomości narodowej, wyzwolenia Finlandii spod panowania Rosji i wywarła duży wpływ na współczesną kulturę i sztukę fińską. 28 lutego w Finlandii obchodzi się Dzień Kalevali.

Aleksander II Nikołajewicz (ros. Александр II Николаевич) (ur. 29 kwietnia 1818 w Moskwie, zm. 13 marca 1881 w Sankt Petersburgu) – cesarz Wszechrusi w latach 1855-1881, syn Mikołaja I (1825-1855) z dynastii Romanowów i Charlotty Hohenzollern (1798-1860), księżniczki pruskiej, która po przejściu na prawosławie nosiła imię Aleksandry Fiodorowny.

Pierwsza krucjata szwedzka – zwyczajowe określenie legendarnej ekspedycji militarnej z ok. połowy XII wieku, która tradycyjnie była postrzegana jako szwedzki podbój pogańskiej Finlandii w celu jej chrystianizacji. Zgodnie z legendą krucjata była prowadzona przez Eryka IX. Towarzyszył mu biskup Henryk z Uppsali, który pozostał później w Finlandii i stał się tam męczennikiem.

Yleisradio (YLE) – fiński publiczny nadawca radiowo-telewizyjny istniejący od 1926 roku. Nadaje 5 kanałów telewizyjnych oraz 38 radiowych (w tym 25 regionalnych) w pięciu językach: fińskim, szwedzkim, lapońskim, angielskim i łacińskim. Zwłaszcza ten ostatni język wyróżnia ofertę YLE na tle innych europejskich mediów. YLE było organizatorem Konkursu Piosenki Eurowizji 2007.

Język szwedzki (szw. svenska) – język północnogermański wschodni (wschodnioskandynawski), używany głównie w Szwecji i częściach Finlandii, przez ok. 9 mln ludzi. W Finlandii język szwedzki jest, obok fińskiego, językiem urzędowym, z uwagi na 5% szwedzkojęzycznych obywateli Finlandii zamieszkałych głównie na wybrzeżach tego kraju. Szwedzki jest dość dobrze zrozumiały dla Norwegów i w mniejszym stopniu także dla Duńczyków. Język standardowy w Szwecji, tzw. rikssvenska (szwedzki państwowy) oparty jest na dialektach regionu sztokholmskiego.

Österbotten (fiń. Pohjanmaa, łac. Ostrobothnia) − region historyczny w centralnej Finlandii, dawna prowincja szwedzka. Graniczy z Karelią, Sawonią, Häme (Tavastia) i Satakunta na południu, Västerbotten i Laponią na północy, Rosją na wschodzie oraz Zatoką Botnicką na zachodzie. Obecnie rozdzielona jest między fińskie prowincje: Finlandia Zachodnia, Laponia i Oulu.