św. Szymon Metafrasta także Symeon Metafrastes lub Symeon Logoteta - Jeden z najbardziej znanych hagiografów bizantyjskich. Utożsamia się go z logotetą (sekretarzem cesarskim) o tym samym imieniu. Żył w X wieku.

Urodzony na przełomie IX i X wieku za panowania Leona VI. W okresie rządów cesarzy: Nicefora Fokasa, Jana Tzimiskesa i Bazylego II sprawował urząd logotety. Pod koniec życia wstąpił do klasztoru. Od drugiej połowy X wieku czczono go jako świętego.

Zasłynął jako autor parafraz dawnych żywotów świętych i akt męczenników (martyriów). Według Michała Psellosa wczesnochrześcijańskie akta ze względu na język i styl przestały odpowiadać wymaganiom kół intelektualnych skupionych wokół cesarza Konstantyna Porfirogenety. Z inicjatywy cesarza Symeon Metafrastes podjął się metafrazy (czyli przerobienia) hagiografii. Tak powstał Zbiór żywotów świętych (Menologion) sporządzony na 4 pory roku liturgicznego obejmujący 148 tekstów. W układzie opracowanym przez Symeona w zasadzie jeden żywot przypadał na każdy dzień z wyjątkiem soboty i dnia przeniesienia ikony Chrystusa z Edessy do Konstantynopola. Teksty złożyły się na 10 tomów, z których dwa najgrubsze przypadały na miesiące zimowe.

Metafrastes część żywotów włączył do swego dzieła niemal bez zmian. Sporą część przestylizował zachowując atmosferę i ramy chronologiczne, a dokonując zmian głównie liturgicznych i prawno-religijnych. Część natomiast całkowicie przeredagował nie licząc się ze wzorem. Struktura biografii jest stała i zawiera:

1. Wstęp o charakterze etycznym
2. Główne opowiadanie o życiu bohatera i jego, na ogół, męczeńskiej śmierci
3. Cuda dokonane za życia i po śmierci

Hagiograf nie ingerował też zasadniczo w treść przekazanych żywotów, uzupełniając ją co najwyżej o dodatki i późniejsze cuda. Zbiór Metafarstesa zachował się w licznych wersjach, poszerzonych lub skróconych względnie łączących różne zbiory. Obecnie istnieje około 700 rękopisów dzieła.

Pod imieniem Symeona Metafrastesa przetrwały również 2 zbiory (Eklogaj): sentencji etycznych (Ethikoj logoj) wyjętych z pism Bazylego Wielkiego, Jana Chryzostoma i Makariosa egipskiego oraz aforyzmów (Sto trzydzieści rozdziałów gnomicznych, kephalaja gnomika). Symeon był też autorem dwóch mów na cześć Matki Boskiej, 25 listów do przyjaciół oraz licznych tekstów modlitw i pieśni religijnych.

Szymonowi przypisuje się niekiedy także kronikę, zbiór kanoniczny, kilka poematów oraz kilka innych pism. Swą wielką popularność zawdzięcza jednak żywotom świętych. Znamy tylko kilka szczegółów jego życiorysu. Grecki Kościół Prawosławny świętuje jego dzień 28 listopada.

Jego opisy potwierdzają m.in. fakt Wyprawy Rusów na Konstantynopol za czasów patriarchy Focjusza.

 Osobny artykuł: Święty Symeon.

Przypisy

Bibliografia

Źródła