Szymon Mohyła - Polski Serwis Naukowy

Herb Mohyła rodziny Mohyłów

Szymon Mohyła (rum. Simion Movilă), hospodar wołoski od 1600 do 1601 i w 1602 oraz mołdawski od 1606 do 1607 z dynastii Mohyłów.

Był młodszym bratem Jeremiego Mohyły, który objął tron mołdawski w 1595. Blisko współpracował z bratem, w 1597 został hetmanem mołdawskim. W 1599 nowy książę siedmiogrodzki Andrzej Batory (podobnie jak Mohyłowie blisko związany z potężnym polskim magnatem Janem Zamoyskim) zaproponował usunięcie z tronu wołoskiego hospodara Michała Walecznego i zastąpienie go właśnie Szymonem. Efektem tego było jednak uderzenie Michała Walecznego na Siedmiogród i jego podbój po śmierci Andrzeja Batorego, a następnie zajęcie przez niego w 1600 Mołdawii. Wobec takiego obrotu wypadków interwencję w księstwach rumuńskich w celu obrony interesów Mohyłów podjął Zamoyski, który pokonał Michała Walecznego, przywrócił na tron mołdawski Jeremiego Mohyłę, a tron wołoski oddał Szymonowi.

Prawosławna metropolia kijowska - prowincja administracyjna kościoła prawosławnego z siedzibą w Kijowie. Metropolia została założona między 976 a 998 rokiem. Jej metropolici uznawali zwierzchność patriarchy konstantynopolitańskiego. Organizacja wewnętrzna była wzorowana na kościele w Cesarstwie Bizantyjskim.

Jan Sariusz Zamoyski (Jan Zamojski) herbu Jelita, (ur. 1542, zm. 1605) – polski szlachcic, magnat, sekretarz królewski od 1565, podkanclerzy koronny od 1576, kanclerz wielki koronny od 1578 i hetman wielki koronny Rzeczypospolitej Obojga Narodów od roku 1581. Generalny starosta krakowski w latach 1580-1585, starosta bełski, międzyrzecki, krzeszowski, knyszyński, tykociński i dorpacki. Doradca króla Zygmunta II Augusta i Stefana Batorego. Główny przeciwnik sukcesora po Batorym, Zygmunta III Wazy.

Rządy Szymona na Wołoszczyźnie nie potrwały jednak długo - w kraju istniała opozycja pragnąca powrotu Michała Walecznego, która wznieciła wojnę domową w 1601 i doprowadziła do zastąpienia Szymona na tronie, wobec śmierci Michała Walecznego, Radu Serbanem. Szymon zdołał powrócić do Wołoszczyzny zaledwie na kilka miesięcy w 1602.

Magnat (łac. magnus - wielki) – możnowładca, arystokrata. W klasycznym znaczeniu członek jednego z rodów magnackich (magnaterii, a także w późniejszym okresie posiadaczy tytułów: książąt, hrabiów, baronów, margrabiów czyli markizów), dziedzic tytułów i majątku. Nieliczni szlachcice, zwani magnatami, posiadali olbrzymie majątki, liczące wiele folwarków i tysiące poddanych. Posiadali własne miasta, kilkadziesiąt wsi oraz własne wojsko, ale mieli takie same prawa polityczne jak pozostała część szlachty. Ponadto w okresie I Rzeczypospolitej jedyny stosowany tytuł to tytuł księcia noszony tradycyjnie przez potomków rodów kniaziów litewskich. Posiadanie tego tytułu nie wiązało się jednak ze specjalnymi prawami, ani nawet nie oznaczało uznania za magnata, jeśli dana osoba nie posiadała odpowiednich dóbr — przykład to historia rodu Czartoryskich, który wcześnie podupadł i pomimo dziedzicznego tytułu książęcego nie był uznawany za magnacki aż do czasu, kiedy August II Mocny nadał tej rodzinie wielkie dobra, tak że stała się ona bogata i potężna. Niektórzy magnaci otrzymywali od cudzoziemskich władców tamtejsze tytuły, ale w Polsce ich nie używali. Dopiero po rozbiorach wśród polskich rodów magnackich upowszechniło się używanie tytułów nadawanych przez władców państw zaborczych.

Hospodar - tytuł książąt ruskich, w Rosji gosudar był tytułem cara. Stare słowo pochodzenia słowiańskiego (w jęz. ros. Господарь), oznaczające pana, władcę, księcia. W statutach litewskich król Zygmunt III Waza, tytułował siebie Hospodarem, w ten sam sposób szlachta na Litwie oddawała cześć królowi Najjaśniejszy Miłościwy Hospodaru Królu.

W 1606 zmarł Jeremi Mohyła i po odsunięciu jego syna Konstantyna Szymon sięgnął tym razem po tron hospodarski na Mołdawii. Rządy jednak nie potrwały długo, już rok później, 14 września 1607 Szymon zmarł pozostawiając jako następcę swego syna Michała. Został pochowany w ufundowanym przez niego wraz z bratem monastyrze Suczewica. Jego synami byli także późniejsi hospodarowie Mołdawii Mojżesz oraz Wołoszczyzny Gabriel, a także znany metropolita kijowski Piotr Mohyła.

Michał Waleczny (rum. Mihai Viteazul; ur. 1557, zm. 9 sierpnia 1601 w Turdzie) – hospodar Wołoszczyzny w latach 1593-1600, hospodar Mołdawii w roku 1600, książę Siedmiogrodu w latach 1599-1600. Jedna z najznaczniejszych postaci w historii Rumunii, symbol oporu przeciwko Turkom oraz jedności Rumunii (jako pierwszy władca, który zjednoczył pod swoim berłem trzy główne części dzisiejszej Rumunii).

Andrzej Batory (ur. 1563 w Siedmiogrodzie, zm. 3 listopada 1599 w Pasztorbuekk koło Csikszentdomokos, rum. Sândominic) – książę Siedmiogrodu, biskup warmiński, kardynał.

Źródło: J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.