Szymon Okolski - Polski Serwis Naukowy

Strona z herbarza "Orbis Poloni" napisanego przez Szymona Okolskiego (1642)

Szymon (Simon) Okolski herbu Rawicz, inne formy nazwiska: Fr. Simon de Camenacia, (ur. 1580 w Kamieńcu Podolskim, zm. 10 czerwca 1653 we Lwowie) — polski dominikanin, teolog, historyk i heraldyk.

Życiorys

Studia teologiczno-filozoficzne odbył we Lwowie i Bolonii, następnie pełnił różne funkcje w zakonie dominikanów. Jako kaznodzieja towarzyszył hetmanowi polnemu Mikołajowi Potockiemu w wyprawach w 1637 i 1638 roku, które to opisał w swoich dziełach. Od 1641 roku – opat dominikańskiego klasztoru w Kamieńcu Podolskim. W 1648 roku został prowincjałem zakonu dominikanów dla całej Rusi.

Hetman (czes. hejtman, ukr. гетьман, rum. hatman niem. Hauptmann), historyczna nazwa głównodowodzących armiami czeskich taborytów, księstwa Mołdawii, Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Kozaków i Ukrainy.

Zakon dominikanów to potoczna nazwa Zakonu Kaznodziejskiego (łac. Ordo Praedicatorum – OP). Składa się z trzech gałęzi: braci dominikanów, mniszek oraz świeckich zrzeszonych we fraterniach (zwanych tercjarzami). Szerszym pojęciem jest Rodzina Dominikańska , która obejmuje ponadto zgromadzenia sióstr dominikanek czynnych, członków instytutów świeckich oraz inne grupy i osoby indywidualne żyjące zgodnie z duchem św. Dominika, a nie podlegające bezpośredniej władzy generała Zakonu.

Autor prac historycznych i literackich. Z licznych dzieł jego w języku polskim i łacińskim pierwsze i najważniejsze zajmuje miejsce praca heraldyczna pt. Orbis Polonus splendoribus coeli, triumphis mundi, pulchritudine animantium condecoratus, in quo antiqua Sarmatorum gentiliata pervetusta nobilitatis insignia etc. specificantur et relucent (w 3 tomach, Kraków, 1641-1643).

Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii, zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów. Wywodzi się od słowa herold - oznaczającego urzędnika dworskiego, wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach. W innych językach europejskich nazywana jest podobnie (ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb (niem. Wappenkunde).

Mikołaj Potocki zwany Niedźwiedzia Łapa herbu Pilawa (ur. ok. 1593, zm. 20 listopada 1651) – kasztelan krakowski i hetman wielki koronny od 1646, hetman polny koronny od 1637, wojewoda bracławski i pisarz polny koronny od 1636, starosta lubelski, czerkaski, latyczowski, niżyński i barski.

Twórczość

"Orbis Poloni" zaczyna się podziękowaniami i pochwałą dla króla Władysława IV

"Dyaryusz transactiey wojennej między wojskiem koronnem i zaporoskiem w r. 1637 miesiąca Grudnia przez Mikołaja Potockiego zaczętej i dokończonej», (Zamość, 1638)

Kontynuacya dyaryusza wojennego etc. (Kraków, 1639). Oba te dyariusze, stanowiące bardzo ważny materiał do historii tego okresu, przedrukowane zostały w Bibliotece polskiej Turowskiego (Kraków, 1859)

Russia florida etc. (Lwów, 1646; 7 edycja, Lipsk 1759) – dzieło zawiera historię zakonu dominikanów na Rusi

Kioviensium et Czernichoviensium episcoporum etc. ordo et numeris descriptus (Lwów, 1646 ; przekład polski ks. Serwatowskiego, Kraków, 1853)

Żywoty niektórych św. zakonnic dominikanek (cz. I, Kraków 1638; cz. II wyszła pt. Niebo ziemskie Anjolów w ciele palma i lilija ozdobione etc. (Lwow 1644)

Bibliografia

Ossoliński w Wiadomościach historyczno-krytycznych (t. I, s. 174-192)

Pauli w Starożytnosciach galicyjskich

Baracz w Rysie dziejów zakonu kaznodziejskiego (t. II)

St. Krzyczanowski De Simonis Okolscii vita et scriptis historicis (1870)

Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 3 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965, s. 30-31

Dyariusz Simeona Okolskiego (st.-rus.)