Szymon Syrkus - Polski Serwis Naukowy

Szymon Syrkus (ur. 24 czerwca 1893 w Warszawie, zm. 8 czerwca 1964 w Warszawie), polski architekt, profesor na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej.

Życiorys

Studiował architekturę w latach 1911-1922 w Wiedniu, Grazu, Rydze, Moskwie, Warszawie, w latach 1920-1921 rzeźbę i malarstwo na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W okresie 1922-1924 przebywał w Weimarze, Berlinie i Paryżu, gdzie zapoznał się z Bauhausem i grupą De Stijl.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Politechnika Warszawska (PW) – państwowa wyższa uczelnia w Warszawie. Jest jedną z największych i najlepszych wyższych uczelni technicznych w Polsce oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 3. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 604. pośród wszystkich typów uczelni..

W roku 1925 zaprojektował i zrealizował budynek Narodowej Służby Zdrowia w Warszawie. Wraz z Teresą Żarnowerówną i Mieczysławem Szczuką w ramach grupy Blok opracował teorię projektowania, przedstawioną w roku 1926 na Pierwszej Międzynarodowej Wystawie Architektury Nowoczesnej w Warszawie.

Warszawska Spółdzielnia Mieszkaniowa – jedna z najstarszych istniejących spółdzielni mieszkaniowych w Warszawie, utworzona 11 grudnia 1921 r. z inicjatywy działaczy Polskiej Partii Socjalistycznej. Jej twórcami byli między innymi Stanisław Tołwiński, Stanisław Szwalbe, Teodor Toeplitz, Adam Próchnik, Maria Orsetti, Antoni Zdanowski. Znajduje się w Warszawie na Żoliborzu.

Barbara Brukalska, właściwie Barbara Brukalska-Sokołowska, urodzona 4 grudnia 1899, zmarła 6 marca 1980 roku, polski architekt, żona Stanisława Brukalskiego.

Wraz z Barbarą i Stanisławem Brukalskim, Bohdanem Lachertem, Józefem Szanajcą i Heleną Niemirską założył w roku 1926 grupę twórczą Praesens, która w roku 1928 stała się polską sekcją Congrés Internationaux d`Architecture Moderne (CIAM). W tym samym roku poślubił Helenę Niemirską.

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).

Józef Szanajca (ur. 13 marca 1902 w Lublinie r., zm. 24 września 1939 r. pod Płazowem) - polski inżynier architekt, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej architektury modernistycznej. Reprezentował kierunek funkcjonalno-konstruktywistyczny. Propagator nowoczesnej estetyki architektonicznej, alternatywnej w stosunku do tradycji klasycznej i dworkowo-szlacheckiej. Filister Korporacji Akademickiej Welecja.

Twórczość

Na twórczość Szymona Syrkusa wpłynęły jego zdecydowanie lewicowe poglądy społeczne. Zajął się projektowaniem osiedli mieszkaniowych dla Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zaprojektował też kilka eksperymentalnych domów jednorodzinnych realizujących najnowsze tendencje w architekturze. W latach 1932-1934 zrealizował też teatr eksperymentalny na warszawskim Żoliborzu. Dla WSM zrealizował w latach 1931-1935 osiedle mieszkaniowe na Rakowcu przy ulicy Pruszkowskiej. Od tego czasu wszystkie projekty opracowywał wspólnie z Heleną Syrkusową.

Mieczysław Szczuka (19 października 1898 w Warszawie, zm. 13 sierpnia 1927 w Tatrach) – awangardowy artysta plastyk, reprezentujący polski konstruktywizm i produktywizm. W latach 1923–1927 zajmował się taternictwem.

Bauhaus – uczelnia artystyczna powstała w . Określenie Bauhaus używane jest również potocznie lub nieściśle jako nazwa stworzonego przez nią kierunku architektonicznego, jednego z odłamów niemieckiego modernizmu.

Podczas II wojny światowej przebywał w obozie koncentracyjnym Auschwitz.

Po wojnie uczestniczył w pracach nad koncepcją urbanistyczną odbudowy Warszawy. Za największe osiągnięcie okresu powojennego uważa się osiedle WSM na Kole, rozpoczęte w roku 1947. Przy budowie osiedla zastosowano nowatorską technologię budowy ścian zewnętrznych z bloków pianobetonu z gotową betonową warstwą licową. Osiedle to – układ urbanistyczny i zespół budowlany z zielenią - zostało wpisane do rejestru zabytków w dniu 9 listopada 1992 pod numerem 1537. W tej samej technologii Syrkusowie zaprojektowali też osiedle na warszawskiej Pradze.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Praesens – istniejące w latach 1926-1930 ugrupowanie architektów i plastyków, głoszących program zerwania z tradycyjnymi formami w architekturze i sztukach plastycznych. W dziedzinie budownictwa propagowano uprzemysłowienie i standaryzację budownictwa w celu zapewnienia tanich, wygodnych mieszkań dla przeciętnie zarabiających. Program ten wykazywał wiele podobieństw z weimarskim Bauhausem, niderlandzkim De Stijl i moskiewskim Wchutiemasem.

W roku 1949 Szymon Syrkus został mianowany profesorem Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej.

Źródła

Eric Paul Mumford, Kenneth Frampton: The CIAM discourse on urbanism, 1928-1960, MIT Press, Cambridge, Mass, 2002 ISBN 978-0-262-63263-8