Szymon Winawer - Polski Serwis Naukowy

Szymon Winawer (ur. 6 marca 1838 w Warszawie, zm. 29 listopada 1919 w Warszawie) – polski szachista pochodzenia żydowskiego.

Biografia

Grób Szymona Winawera na cmentarzu żydowskim w Warszawie

Pochodził z zamożnej kupieckiej rodziny, miał dziewięciu braci. Studiował prawo, lecz studiów nie ukończył z konieczności zajęcia się rodzinnym interesem. Jako młodzieniec lubił odwiedzać warszawskie kawiarnie, w których zawsze można było spotkać chętnego do partii szachów. Na początku lat sześćdziesiątych był już jednym z najsilniejszych szachistów w Warszawie. Był zupełnym amatorem. Twierdził, że nie przeczytał ani jednej książki szachowej.

Johannes Hermann Zukertort (ur. 7 września 1842 w Lublinie jako Jan Hermann Cukiertort, zm. 20 czerwca 1888 w Londynie) – polsko-niemiecki szachista żydowskiego pochodzenia, jeden z najlepszych szachistów na świecie w II połowie XIX wieku.

Cmentarz żydowski w Warszawie – największy cmentarz żydowski w województwie mazowieckim, drugi największy w Polsce (po nowym cmentarzu w Łodzi) i jeden z największych na świecie, a znajdujące się tam nagrobki (macewy) stanowią jedne z najcenniejszych zabytków małej architektury Warszawy i Polski. Cmentarz zajmuje powierzchnię ok. 33,3 ha, znajduje się na nim około 200 tysięcy nagrobków i zlokalizowany jest na Powązkach w dzielnicy Wola obok cmentarzy innych wyznań.

Na arenie międzynarodowej Winawer zadebiutował w 1867 roku, w pierwszym swoim występie odnosząc duży sukces. Na turnieju w Paryżu podzielił drugie miejsce z przyszłym mistrzem świata Wilhelmem Steinitzem. Od tego czasu grywał w turniejach szachowej elity, spotykając się na równych prawach z najsilniejszymi szachistami świata. Mocno zaangażowany w prowadzenie kupieckich interesów, pozostawał szachistą amatorem. Jeździł na międzynarodowe turnieje rzadziej niż inni wielcy szachiści, odniósł jednak kilka spektakularnych sukcesów na najwyższym poziomie. Wspólnie z Johannesem Zukertortem wygrał turniej w Paryżu w 1878 roku, wyprzedzając m.in. Josepha Blackburne'a, Henry'ego Birda i Adolfa Anderssena. Cztery lata później w Wiedniu podzielił pierwsze miejsce ze Steinitzem, w pokonanym polu pozostawiając m.in. Zukertorta, Blackburne'a, Louisa Paulsena i Michaiła Czigorina. W 1883 roku zwyciężył w turnieju w Norymberdze, przed Josephem Blackburnem.

Szachy – rodzina strategicznych gier planszowych rozgrywanych przez dwóch graczy na 64-polowej szachownicy, za pomocą zestawu bierek (pionów i figur). Popularnie, choć nieprecyzyjnie, szachami nazywa się również wspomniane bierki.

Michaił Moisiejewicz Botwinnik, ros. Михаил Моисеевич Ботвинник (ur. 17 sierpnia 1911 w Kuokkali [dziś Riepino] w pobliżu Sankt Petersburga, zm. 5 maja 1995 w Moskwie) – rosyjski szachista, arcymistrz, wieloletni mistrz świata w szachach.

Te rezultaty sytuowały Winawera w ścisłej światowej czołówce, jednak najwidoczniej nie traktował on szachów jako życiowego powołania. W 1883 roku porzucił szachy turniejowe na długi czas. Nie brał udziału w międzynarodowych turniejach prawie przez dziesięć lat. Pod koniec wieku rozegrał kilka turniejów, lecz nigdy już nie wrócił do formy z lat osiemdziesiątych. Do końca życia cieszył się jednak zasłużoną estymą, w 1914 roku otrzymał zaproszenie na sławny turniej arcymistrzowski w Petersburgu, jednak z zaproszenia nie skorzystał.

Szachowa notacja algebraiczna to metoda zapisu partii szachowej, powszechnie stosowana podczas oficjalnych zawodów szachowych, w fachowej literaturze i czasopismach, w szachach korespondencyjnych, a także przez programy szachowe.

Louis Paulsen (ur. 15 stycznia 1833 w Blombergu, zm. 19 lipca 1891 w Nassengrund) – niemiecki szachista, czołowy zawodnik świata w latach 60. i 70. XIX wieku.

Według retrospektywnego systemu Chessmetrics, najwyżej sklasyfikowany był w lipcu 1878 r., zajmował wówczas 2. miejsce (za Louisem Paulsenem) na świecie.

Nazwiskiem Winawera nazywany jest jeden z wariantów obrony francuskiej: 1.e4 e6 2.d4 d5 3.Sc3 Gb4

Swoją popularność wariant zawdzięcza przede wszystkim analizom Arona Nimzowitscha i Michaiła Botwinnika.

Szymon Winawer jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 46).

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Jerzy Giżycki (ur. 7 stycznia 1919, zm. 27 września 2009 w Warszawie) – polski krytyk filmowy, członek Stowarzyszenia Filmowców Polskich, z zamiłowania szachista. Ojciec Marcina Giżyckiego (historyk, teoretyk animacji).

Przypisy

Chessmetrics Player Profile: Szymon Winawer
Grób Szymona Winawera w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie

Źródła

W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", tom II, Warszawa 1987, str. 1325-1326

Linki zewnętrzne

Szymon Winawer – wybrane partie szachowe (ang.)