Szynobus - Polski Serwis Naukowy

Szynobus SA105-001 w barwach województwa wielkopolskiego

Dwuczłonowy szynobus SA137-003 produkcji w barwach województwa opolskiego

Szynobus SA107-001

Kabina sterownicza szynobusu Siemens Desiro typ 642

Autobus szynowy, szynobus, szynobus spalinowy (ang. railbus, hiszp. Automotor, de. Schienenbus, fr. Autorail, cs. Motorový vůz, ro. Automotoare) – lekki wagon spalinowy lub zespół trakcyjny o napędzie spalinowym, służący do obsługi ruchu pasażerskiego na liniach o niewielkich potokach podróżnych. W porównaniu z tradycyjnym pociągiem (lokomotywa + 1-2 wagony) o podobnej pojemności charakteryzuje się większymi przyspieszeniami, mniejszym zużyciem paliwa i większymi prędkościami osiąganymi na tych samych – zwykle drugorzędnych – szlakach. Szynobus jest zwykle pojazdem dwuosiowym o masie ok. 20 ton, z ok. 40-50 miejscami siedzącymi. Dla zwiększenia pojemności pociągu szynobusy można łączyć ze sobą. W przypadku wyposażenia w odpowiednio mocny zespół napędowy i odpowiednie sprzęgi (mechaniczny, hamulcowy, elektryczny), szynobus może ciągnąć zwykłe lub odpowiednio dostosowane do niego konstrukcyjnie (np. wyposażone w kabinę maszynisty) wagony doczepne. Sporadycznie budowane są także zespoły trakcyjne o konstrukcji typowej dla szynobusu, złożone z dwóch lub trzech wagonów (zwykle 1-2 wagony napędzane i 1 doczepny, w kabiny maszynisty wyposażone są wówczas tylko końcowe wagony).

SA105 (typ 213M i 213Ma) - szynobus produkowany przez ZNTK Poznań w 2002 r. Zapoczątkował on rodzinę szynobusów RegioTRAMP. Pojazdy zakupił Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego (2 sztuki), Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego (1 sztuka) i Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego (4 sztuki). Szynobusy zostały użyczone Przewozom Regionalnym. Seria SA105 występuje w dwóch odmianach - pierwsza (213M) obejmuje pojazdy użytkowane w Województwie Wielkopolskim (001 i 002). Posiadają one samoczynne sprzęgi Scharfenberga oraz dwie pary jednoskrzydłowych drzwi. Druga (213Ma) obejmuje pozostałe pojazdy serii, dla których, ze względu na zmiany w konstrukcji pojazdu, wybrano nowy zakres numeracji, począwszy od 101. Pojazdy te posiadają klasyczne urządzenia cięgłowo-zderzne oraz jedną parę dwuskrzydłowych drzwi na środku pojazdu. Przynależność pojazdów serii:

Motoryzacja - całokształt spraw związanych z zastosowaniem pojazdów drogowych lub szynowych napędzanych silnikami spalinowymi (a także w ostatnich latach pojazdów napędzanych silnikami elektrycznymi i hybrydowymi). Potocznie przez motoryzację rozumie się motoryzację samochodową, związaną z zastosowaniem samochodów osobowych i ciężarowych, autobusów, ciągników, motocykli, motorowerów i skuterów. Eksploatacja tych pojazdów wymaga odpowiedniego rozmieszczenia warsztatów oraz stacji benzynowych.

Współcześnie w Polsce autobusami szynowymi (szynobusami) określane są błędnie także ciężkie wagony spalinowe o dużych mocach i gabarytach, a także niektóre elektryczne wagony silnikowe. Model EN81 jest określany przez producenta jako „elektryczny autobus szynowy”.

Aby odciążyć konstrukcję szynobusu w porównaniu z klasycznym taborem kolejowym, stosowane są szeroko elementy wykonane z tworzyw sztucznych i typowe podzespoły produkowane masowo w przemyśle samochodowym, rezygnuje się z typowych, masywnych urządzeń sprzęgowych (lub stosuje się sprzęgi i zderzaki o lżejszej konstrukcji).

Skrajnia kolejowa to zarys, poza który nie mogą wystawać żadne elementy taboru (skrajnia taboru) i budowli (skrajnia budowli), aby umożliwić swobodny ruch pojazdów szynowych. Skrajnie (skrajnia taboru mieści się w skrajni budowli) określają przestrzeń przeznaczoną tylko do poruszania się taboru kolejowego, wewnątrz której nie mogą się znajdować żadne elementy - także należące do sieci trakcyjnej prócz przewodu jezdnego i jego wieszaków.

Konstrukcja budowlana – sposób powiązania elementów budowli w sposób poprawny pod względem zasad fizyki i ekonomii. Najważniejsze elementy konstrukcyjne budynku to: fundamenty, ściany nośne, filary, (także słupy, kolumny), belkowania, belki i stropy lub sklepienia, wiązary lub więźby dachowe. Oprócz konstrukcji podstawowych, w budynkach występują także konstrukcje drugoplanowe, czyli: ściany działowe, schody, posadzki, pokrycie dachów oraz konstrukcje uzupełniające, czyli: drzwi, okna, instalacje (wody, kanalizacji, grzewcze, wentylacji, klimatyzacji, gazu, elektryczne, teletechniczne itp.)

Pierwsze konstrukcje szynobusów powstały wraz z rozwojem motoryzacji poprzez zamianę ogumionych kół w autobusie na kolejowe koła stalowe z obrzeżami. Pojazdy takie cechowały się jednak niską trwałością ze względu na zbyt lekką konstrukcję nośną, ponadto nie zapewniały elementarnego bezpieczeństwa w przypadku kolizji z taborem kolejowym. Z tego względu dla potrzeb kolei lokalnych budowano w okresie międzywojennym przede wszystkim niewielkie wagony spalinowe, zazwyczaj dwuosiowe, o typowo kolejowej skrajni i urządzeniach sprzęgowych, z masywną ramą nośną. Do rozwoju szynobusów powrócono z początkiem lat 50. XX wieku, gdy masowa motoryzacja zagroziła poważnie istnieniu kolei lokalnych i szukano sposobu potanienia produkcji i eksploatacji taboru kolejowego do ich obsługi. W wielu krajach europejskich powstały udane pojazdy tego typu, produkowane w setkach i tysiącach egzemplarzy, pozwalając na racjonalną i atrakcyjną dla pasażerów eksploatację lokalnych linii kolejowych (np. seria VT98 kolei niemieckich, seria 810 kolei czeskich i słowackich).

Wagon motorowy serii 810 (do 1 stycznia 1988 seria M 152.0, prototypy czasem oznaczane jako M 151.0) – najpopularniejsza seria czeskich wagonów motorowych. Są używane głównie na liniach lokalnych, na których występują mniejsze potoki podróżnych. Ogólnie wybudowano 680 wagonów tego typu, z czego dwa były szerokotorowe.

Peron jest to element przystanku, dworca kolejowego lub autobusowego służący do bezpiecznego wsiadania i wysiadania podróżnych oraz ładowania bagażu.

W większości krajów europejskich od lat 90. XX wieku, ze względu na dynamicznie wzrastającą popularność kolei regionalnych, przepełnienie pociągów oraz konieczność zachowania wysokich standardów bezpieczeństwa zaprzestano rozwoju konstrukcji szynobusów na rzecz nowoczesnych, wielkogabarytowych wagonów spalinowych, często wyposażonych w obniżoną podłogę dla ułatwienia obsługi niskich peronów.

Tabor kolejowy – wszelkie pojazdy szynowe, np. lokomotywa, wagon, drezyna. Tabor dzieli się na pojazdy trakcyjne, czyli lokomotywy, zespoły trakcyjne i wagony silnikowe, oraz tabor nie posiadający własnego napędu.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Polskie szynobusy

Zobacz hasło szynobus w Wikisłowniku

Źródło

Klaus Eckert, Torsten Berndt, 2007, 1000 lokomotyw, fk Jacek i Krzysztof Olesiejk, Ożarów Mazowiecki, ISBN 83-7512-297-1