TAM Linhas Aéreas - Polski Serwis Naukowy

Samolot Fokker 100 linii TAM Linhas Aéreas

TAM Linhas Aéreas (dawniej Transporte Aéreo Marília) - największe linie lotnicze w Brazylii, z siedzibą w São Paulo. Linie obsługują loty zarówno wewnątrz Brazylii, do bliskich państw amerykańskich, oraz do Europy.

Historia

TAM zostało założone 21 lutego 1961 przez 5 byłych pilotów powietrznych taksówek. Na początku firma nazywała się Transportes Aéreos Marília, S.A., gdyż piloci pochodzili z miasta Marília. Wówczas w tym mieście mieściła się także siedziba firmy. Na początku istnienia linie posiadały 4 samoloty Cessna 180, oraz jeden Cessna 170, którymi latano zarówno z pasażerami jak i z towarem w stanach Paraná, São Paulo, i Mato Grosso.

Port lotniczy Miami (ang.: Miami International Airport, kod IATA: MIA, kod ICAO: KMIA) – międzynarodowy lotnisko położony 13 km na północny zachód od centrum Miami, w amerykańskim stanie Floryda. Port lotniczy Miami plasuje się na 3. miejscu pod względem ilości międzynarodowych połączeń wśród amerykańskich lotnisk, po porcie JFK w Nowym Jorku i porcie LAX w Los Angeles. W 2006 obsłużył 32 533 974 pasażerów. Obecnie przechodzi przebudowę terminalu pasażerskiego. Port posiada 4 drogi startowe, w tym 3 ułożone równolegle do siebie.
Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.

W 1964 Orlando Ometto właściciel kilku gospodarstw rolnych, nabył 50% firmy z zamiarem użycia jednostek lotniczych oraz pilotów linii do rozwoju swych gospodarstw w centralnej Brazylii. Posiadając nowe fundusze, TAM postanowiło kupić nową flotę. Piątka pilotów-założycieli odeszła z firmy, a Ometto nabywając ich udziały stał się całkowitym właścicielem.

Cessna 180 – samolot turystyczny amerykańskiej firmy Cessna, został oblatany w 1953 roku. Samolot to wczesna wersja Cessny 182 i 185. Cessna 180 służyła także w wersji wojskowej w wielu krajach. Na pokład Cessny 180 wchodziły 4 osoby. Produkcję zakończono w 1981 roku. Samolot odniósł duży sukces rynkowy tak samo jak jego późniejsze wersje 182 i 185.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

W 1966 linie nabyły swoje pierwsze samoloty dwusilnikowe, m.in. Piper Aztec, Piper Navajo, Rockwell Grand Commander. W tym czasie przeniesiono również siedzibę firmy z Marílii do São Paulo.

Rolim Amaro

W 1971 TAM zamiast przynosić zyski, generował straty. Ometto szukając kogoś, kto mógłby uratować TAM znalazł Rolima Amaro, byłego pilota tych linii, który po odejściu założył własną korporację taksówek powietrznych. Amaro zaproponował, że zlikwiduje swoją firmę i wykupi część TAM. Jednak Amaro nawet po likwidacji firmy, nie miał wystarczającej kwoty aby wykupić 50% udziałów w firmie. Zaproponował, że jeśli w ciągu roku TAM zacznie ponownie przynosić zyski, to otrzyma tą część połowy kapitału firmy, której nie udało mu się wykupić, tak aby miał 50%. Gdyby mu się jednak nie udało, nie otrzyma nic. W kwietniu 1972 Ometto i Amaro podpisali umowę która dawała Amaro kontrolę nad przedsiębiorstwem.

Fokker 100 - holenderski dwusilnikowy odrzutowy samolot pasażerski regionalnego zasięgu, skonstruowany w biurze konstrukcyjnym Fokkera. Dzięki niskiej konkurencji i niskim kosztom eksploatacji samolot bardzo dobrze się sprzedawał pod koniec lat 80. Ostatecznie produkcję zakończono w 1997, kiedy to z fabryki wyjechał ostatni 283. egzemplarz.
Port São Paulo-Congonhas (ang.: Congonhas/São Paulo International Airport, port.: Aeroporto Internacional de São Paulo/Congonhas, kod IATA: CGH, kod ICAO: SBSP) – międzynarodowy port lotniczy w São Paulo, obecnie obsługujący ruch krajowy, jeden z trzech obsługujących to miasto, położony 8 km od centrum miasta przy arterii Avenida Washington Luís s/nº – Campo Belo. Port jest zarządzany przez brazylijską agencję Infraero. W 2005 stanowił port lotniczy z największymi przewozami w Brazylii – 17,5 mln odprawionych pasażerów.

Pod koniec roku Amaro sprzedał wszystkie samoloty linii TAM. Osobiście udał się do firmy Cessna w Wichita (w stanie Kansas w USA). Po dwóch miesiącach negocjacji, wrócił do Brazylii z dziesięcioma samolotami Cessna 402. Rolimowi Amaro udało się wypełnić umowę (TAM zaczęło generować zyski), a więc otrzymał resztę udziałów potrzebną do posiadania 50% firmy.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.
Odwracacz ciągu (rewers) – urządzenie służące do zmiany kierunku ciągu silnika samolotu, tak że jest on skierowany przeciwnie do kierunku ruchu. Podstawowym jego zastosowaniem jest wspomaganie hamowania w trakcie dobiegu po lądowaniu.

W 1974 do floty linii dołączyły dwa samoloty Learjet. W zamian za jeden z odrzutowców, 33% akcji firmy otrzymał Tião Maia. Podział firmy pomiędzy trzy osoby istniał około roku, w 1975 Maia sprzedał swoje udziały Ometto. Wyraźnie pogorszyło to stosunki pomiędzy pozostałymi właścicielami. Rolim Amaro chciał nabyć udziału Ometto. Po 9 miesiącach negocjacji, Amaro zobowiązał się zapłacić 2 miliony dolarów, jednak nie od razu.

Airbus A330 to samolot pasażerski używany w lotach komercyjnych na średnich i długich dystansach o dużej ładowności produkowany przez koncern Airbus. Został zaprojektowany równocześnie z czterosilnikowym A340. Lot dziewiczy odbył w 1992 r.
Port lotniczy Rio de Janeiro-Santos Dumont (IATA: SDU, ICAO: SBRJ) – port lotniczy w Rio de Janeiro, w stanie Rio de Janeiro, w Brazylii. Jest drugim co do wielkości portem lotniczym obsługującym aglomerację Rio po lotnisku Rio de Janeiro-Galeão. Lotnisko jest przeznaczone głównie dla ruchu biznesowego i krajowego. Znajduje się tylko dwa kilometry od centrum miasta. Nazwa lotniska została nadana na cześć pioniera lotnictwa Alberto Santos-Dumonta. Obecnie jest on zarządzany przez Infraero.

Pomimo sprzedaży części floty, w tym jednego z odrzutowców, Amaro ciągle nie był w stanie zapłacić Ometto. Postanowił anulować ubezpieczenie na samoloty, w celu zmniejszenia kosztów. Dzień po ponownym nabyciu ubezpieczenia, 24 września 1977, samolot Learjet rozbił się podczas podchodzenia do lądowania na lotnisku Santos Dumont w Rio de Janeiro. Nie ucierpiała żadna osoba, jednak samolot został kompletnie zniszczony. Mimo wszystko Amaro udało się sfinalizować kupno TAM.

Boeing 737 – najpopularniejszy na świecie wąskokadłubowy samolot pasażerski średniego zasięgu, produkowany w wielu wersjach od 1967 roku, przez firmę Boeing w USA.
Dwusilnikowy samolot pasażerski produkcji amerykańskiej. Kabina nie jest hermetyzowana aby uprościć konstrukcję i zmniejszyć koszty eksploatacji. Samolot znajduje zastosowanie na mało uczęszczanych trasach, oraz jako taksówka powietrzna i ma dobrą reputację wśród małych przewoźników lotniczych.

TAM Regional Airlines

W 1976 TAM utworzyło joint venture z VASP (wówczas państwowe linie lotnicze) aby stworzyć regionalne trasy w stanach São Paulo i Mato Grosso. Piloci firmy, nazwanej TAM Regional Airlines, latali samolotami Embraer EMB 110 Bandeirante. Samoloty te nie były jednak odpowiednio dobrane do połączeń obsługiwanych przez firmę, gdyż nawet przy pełnym załadowaniu samolotu, koszty się nie zwracały, a rząd musiał dokładać pieniądze aby linie nie upadły.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.
Autostrada A320 (fr. Autoroute A320) autostrada we Francji w północno-wschodnim departamencie Mozela (region Lotaryngia), biegnąca w ciągu trasy europejskiej E50.

Następnie TAM nabyły trzy używane samoloty Fokker F27, które zostały odnowione przez producenta w Holandii. Aby otrzymać zgodę na import, TAM musiały podpisać umowę obligującą linie do utrzymywania 3 samolotów Bandeirante, za każdego Fokkera F27, oraz do usunięcia pięciu siedzeń z każdego Fokkera F27, zmniejszając liczbę siedzeń do 40. W 1981 linie nabyły czwarty samolot tego typu od Air New Zealand. W końcu, do 1983 firma posiadała dziesięć takich samolotów.

Air New Zealand – nowozelandzkie narodowe linie lotnicze z siedzibą w Auckland. Posiada połączenia z Azją, Australią, Ameryką Północną i Europą. Głównym węzłem jest port lotniczy Auckland.
Port lotniczy Frankfurt (także znany jako port lotniczy Ren-Men, ang.: Frankfurt Airport, niem. : Rhein-Main-Flughafen lub Flughafen Frankfurt am Main, IATA: FRA, ICAO: EDDF) – największy port lotniczy w Niemczech, usytuowany we Frankfurcie nad Menem.

Do 1981 linie przetransportowały łącznie milion pasażerów. Do 1984 liczba ta wzrosła do dwóch milionów.

TAM - Transportes Aéreos Meridionais

W sierpniu 1986 firma wypuściła akcje. W tym roku linie nabyły również konkurencyjne linie VOTEC, uzyskując tym samym dostęp do północnej i środkowej Brazylii. Dawnym przedsiębiorstwem VOTEC TAM zarządzało na początku wraz z Brazil Central, jednak później porzucono tą idee. Nastąpiła także zmiana nazwy na TAM - Transportes Aéreos Meridionais.

Przedsiębiorstwo z udziałem kapitału zagranicznego (używane też ang. pojęcie joint venture, w skrócie j.v. – wspólne przedsięwzięcie) – rodzaj przedsiębiorstwa (spółki z o.o. lub akcyjnej).
Kansas – stan w środkowej części USA. Kansas na północy graniczy ze stanem Nebraska, na wschodzie z stanem Missouri, na południu z Oklahomą, a na zachodzie z Kolorado. Stan Kansas jest położony na Wielkich Równinach. Teren jest falisty, częściowo pagórkowaty. Nazwa stanu pochodzi od nazwy miejscowego plemienia indiańskiego Kansa, tłumaczonej jako ludzie południowego wiatru.

W 1988 liczba obsłużonych pasażerów wynosiła trzy miliony.

Pomimo że linie lotnicze dobrze radziły sobie na brazylijskim rynku, to istniało zagrożenie ze strony konkurencji. Linie takie jak Varig czy VASP posiadały w swojej flocie m.in. Boeingi 737. Amaro zamierzał nabyć VASP które miało wkrótce zostać sprywatyzowane, jednak nie udało mu się to.

15 września 1989 TAM planowało nabyć dwa odrzutowce Fokker 100, które pierwotnie zostały zamówione przez, bankrutujące wówczas, linie Pan Am. TAM nie kupiło ich bezpośrednio - nabyła je firma Guinness Peat Aviation, która następnie wynajmowała samoloty liniom TAM. W 1991 doszły jeszcze dwa takie samoloty. Do 1993 linie lotnicze korzystały z 14 takich maszyn, obsługując 56 miast w Brazylii.

Parana (port. Paraná) – jeden z 26 stanów Brazylii (+ Dystrykt Federalny), położony w południowo-wschodniej części kraju. Od zachodu graniczy z Paragwajem, od północy ze stanem Mato Grosso do Sul i São Paulo, od południa ze stanem Santa Catarina, a na wschodzie jest Ocean Atlantycki. Stolicą stanu jest Kurytyba – największe skupisko Polonii brazylijskiej.
Mato Grosso - jeden z 26 stanów Brazylii (+ Dystrykt Federalny), położony w środkowozachodniej części kraju. Od zachodu graniczy z Boliwią i stanem Rondônia, od północy ze stanami Amazonas i Pará, od wschodu ze stanami Tocantins i Goiás, a od południa ze stanem Mato Grosso do Sul.

TAM Mercosur

W 1994 właściciel TAM, Rolim Amaro, utworzył w Paragwaju linie lotnicze o nazwie ARPA. 1 września 1996 Amaro nabył 80% udziałów w Lapsa Air Paraguay, państwowych liniach lotniczych Paragwaju. Połączył je z liniami ARPA, tworząc Transportes Aéreos del Mercosur, które obecnie należą do linii TAM (80%) oraz do paragwajskiego rządu (20%).

Port lotniczy Mediolan-Malpensa – międzynarodowy port lotniczy położony w prowincji Varese, 48 km na północny zachód od Mediolanu. Jest jednym z dwóch największych portów lotniczych Włoch a także jednym z dwóch portów obsługujących Mediolan – drugi to Linate. W 2009 obsłużył 17,55 mln pasażerów.
Airbus A319 – samolot pasażerski produkowany od 1995 przez europejskie konsorcjum Airbus. Samolot może zabrać na pokład 156 pasażerów. Osiąga prędkość do 852 km/h i bez lądowania może pokonać dystans 7200 km. Pomysł zaprojektowania Airbusa A319 zrodził się na pokazie lotniczym w Paryżu w 1993 roku. Po dwóch latach, 25 sierpnia, pierwszy model tego Airbusa wzniósł się w powietrze. Miało to miejsce w Niemczech, w Hamburgu. Samolot napędzają dwa silniki o łącznej mocy około 200kN. Maksymalna masa startowa wynosi 75 ton, natomiast sam samolot waży niecałe 40. Rozpiętość skrzydeł wynosi 33,91m a ich powierzchnia ma 120m kwadratowych. Wysokość to 11,80m a długość całego samolotu wynosi 33,84m czyli niewiele mniej od rozpiętości skrzydeł. Obecnie produkuje się trzy konfiguracje od 112 miejsc do 142. Obecnie Airbusy A319 latają w większości linii lotniczych i są porównywalne do amerykańskich Boeingów 737-300 i 737-700.

W 1996 TAM wykupiło kolejną firmę, Helisul. Rok później linie lotnicze TAM zamówiły swoje pierwsze duże odrzutowce: 45 maszyn Airbusa - 10 A330, 4 A319 oraz 34 A320. Część samolotów dostarczono jeszcze w tym samym roku. W 1997 firma odbyła również pierwszy lot międzynarodowy - z São Paulo do portu lotniczego Miami.

Piper PA-31 Navajo – seria dwusilnikowych lekkich samolotów pasażerskich i transportowych produkowany przez amerykańskie przedsiębiorstwo Piper Aircraft.
Airbus – międzynarodowe konsorcjum europejskie zajmujące się produkcją samolotów. Siedziba koncernu znajduje się w Tuluzie we Francji. Airbus zatrudnia około 50 tys. pracowników w różnych częściach Europy. Skrzydła budowane są w angielskim oddziale firmy Airbus UK w Filton dzielnicy Bristolu. Końcowy montaż samolotów przeprowadzany jest w Tuluzie i Hamburgu (Niemcy). Na rynku producentów samolotów dla linii lotniczych Airbus rywalizuje z amerykańskim Boeingiem, a w 2003 r. pierwszy raz od 33 lat uzyskała większy wynik sprzedaży niż konkurent. Firma oprócz fabryk ma swoje oddziały w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, USA, Chinach i Polsce.

Dwa lata później, w 1999, rozpoczęły się loty do Europy, dzięki code sharing'u z Air France. Na początku samoloty TAM latały do portu lotniczego Paryż-Charles de Gaulle. W 2000 linie lotnicze otrzymały dzisiejszą nazwę, TAM Linhas Aéreas. Planowano połączenie się firmy z Varig, jednak w 2004 porzucono ten pomysł. Obecnie przedsiębiorstwem zarządza rodzina Amaro (69%), Bank Garantia Funds (22%) i inni (7%). Firma zatrudnia 10 471 osób.

São Paulo – jest jednym z 26 stanów Brazylii, położonym w południowo-wschodniej części kraju. Od północy graniczy ze stanami Rio de Janeiro i Minas Gerais, od południa ze stanem Paraná, od zachodu ze stanem Mato Grosso do Sul, wschodnią granicę stanowi Ocean Atlantycki.
Embraer 110 Bandeirrante – brazylijski samolot pasażerski komunikacji regionalnej napędzany dwoma silnikami turbinowymi. Samolot ten jest pierwszym samolotem Brazylijskiej firmy Embraer. Embraer 110 jest mniejszy od Embraera 120.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)