TRIGA - Polski Serwis Naukowy

Rdzeń reaktora typu TRIGA

TRIGA (ang. Training, Research, Isotopes, General Atomics) − model badawczego reaktora jądrowego zaprojektowany przez amerykańską firmę General Atomics (z udziałem, m. in. Freemana Dysona), szeroko wykorzystywany przez instytucje naukowo-badawcze i akademickie w Stanach Zjednoczonych.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Budowa

TRIGA jest reaktorem typu basenowego (podobnie jak polski reaktor Maria), budowanego bez osłony bezpieczeństwa (nie jest ona wymagana przy reaktorach tak małej mocy), w celach badawczych i akademickich: badań nieniszczących, produkcji izotopów, badań jądrowych.

TRIGA wykorzystuje paliwo jądrowe z mieszanki wodorku uranu i wodorku cyrkonu (UZrH), które posiada duży ujemny temperaturowy współczynnik reaktywności, czyli moc cieplna generowana przez paliwo gwałtownie maleje wraz ze wzrostem temperatury rdzenia. Z uwagi na to wystąpienie w nim stopienia rdzenia jest wysoce nieprawdopodobne.

Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Reaktor był projektowany do użytku z paliwem wysokowzbogaconym, ale po 1978 rząd USA promował wykorzystanie w reaktorach badawczych paliwa niskowzbogaconego.

Historia

TRIGA był opracowany z myślą o stanowieniu narzędzia badawczego dla niedoświadczonych operatorów, w tym studentów. Szef General Atomics Frederic de Hoffmann powiedział, że zaprojektowano go, aby był bezpieczny nawet w rękach młodego absolwenta. Grupie projektanckiej, pod nadzorem Edwarda Tellera, która zebrała się w 1956 w San Diego, przyświecał cel zaprojektowania reaktora niemogącego doznać stopienia rdzenia. Powstały projekt był w dużej części efektem sugestii Freemana Dysona. Prototyp reaktora TRIGA (TRIGA Mark I) został oddany do użytku 3 maja 1958 w San Diego. Pracował do 1997. Egzemplarz ten stał się pomnikiem historii nukleoniki Amerykańskiego Towarzystwa Nukleonicznego.

Meksyk (Meksykańskie Stany Zjednoczone, hiszp. – México, Estados Unidos Mexicanos, Méjico, nah. Mēxihco) – kraj w Ameryce Północnej. Sąsiaduje ze: Stanami Zjednoczonymi (na północy); Oceanem Spokojnym (na zachodzie i południu); Zatoką Meksykańską i Morzem Karaibskim (na wschodzie); Gwatemalą i Belize (na południu i południowym wschodzie).

Lista reaktorów jądrowych – obejmuje wszystkie reaktory jądrowe na świecie (oprócz reaktorów na okrętach z napędem atomowym). Wykaz ułożony jest alfabetycznie, według nazw krajów w których reaktory się znajdują.

Konstrukcja przyjęła się i Stanach Zjednoczonych zainstalowano 35 reaktorów typu TRIGA, w różnych wariantach. Kolejne 35 zainstalowano poza granicami USA, również dzięki inicjatywie Atom dla pokoju, podjętej przez prezydenta Dwighta Eisenhowera w 1953 roku. TRIGI trafiły, m. in. do takich krajów jak: Austria, Bangladesz, Brazylia, Filipiny, Finlandia, Indonezja, Japonia, Kongo, Kolumbia, Malezja, Meksyk, Niemcy, Rumunia, Słowenia, Turcja, Wietnam, czy Włochy.

Kolumbia (hiszp. Colombia, Republika Kolumbii – República de Colombia) – państwo w północno-zachodniej części Ameryki Południowej leżące nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym.

Słowenia, Republika Słowenii (słoweń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo położone w Europie Środkowej, posiadające niewielki odcinek 46,6 km dostępu do Morza Adriatyckiego. Słowenia należy do NATO od 29 marca 2004, jest też członkiem UE od 1 maja 2004 roku.

W 1996 producent reaktorów, General Atomics, zawiązał spółkę TRIGA International, z firmą CERCA, firmą-córką francuskiej firmy Areva. Dzięki niej, w zakładach CERCA powstają zestawy paliwowe dla reaktorów TRIGA.

Nowe reaktory instalowane są w Maroku, Tajlandii, i Rumunii.

Zobacz też

Lista reaktorów jądrowych

Reaktor Maria

Przypisy

NNSA: NA-25 Radiological Threat Reduction Program. [dostęp 2010-01-11].
Teller (2001), p. 423

Bibliografia

Edward Teller: Memoirs: A Twentieth-Century Journey in Science and Politics. Perseus Publishing, 2001.

Wietnam (oficjalnie: Socjalistyczna Republika Wietnamu, wiet.: Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) − państwo w Azji Południowo-Wschodniej. Graniczy z Chinami, Laosem i Kambodżą. Z liczbą ludności ponad 86 mln, jest 13. co do wielkości populacji państwem świata.

Reaktor jądrowy – urządzenie, w którym przeprowadza się z kontrolowaną szybkością reakcje jądrowe; na obecnym etapie rozwoju nauki i techniki (rok 2011) są to przede wszystkim reakcje rozszczepienia jąder atomowych. Reakcje te mają charakter łańcuchowy - produkty reakcji (w tym głównie neutrony) mogą zainicjować kilka następnych. Aby uniknąć lawinowego wzrostu szybkości reakcji, reaktor dzieli się na strefy wypełnione na przemian paliwem, chłodziwem oraz moderatorem, czyli substancją spowalniającą neutrony. Szybkość reakcji kontrolowana jest m.in. przez zmianę wzajemnego położenia lub proporcji tych składników, a także przez wprowadzanie dodatkowych substancji pochłaniających lub spowalniających neutrony, zawartych w tzw. prętach regulacyjnych (służących do normalnej regulacji parametrów reakcji) oraz prętach bezpieczeństwa (stosowanych do awaryjnego wyłączania reaktora). Substancjami używanymi do pochłaniania neutronów termicznych są m.in. bor i kadm, natomiast jako moderatorów używa się m.in. berylu, grafitu, a także wody, pełniącej równocześnie rolę chłodziwa.

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona TRIGA

Specyfikacja techniczna