TSA - grupa muzyczna - Polski Serwis Naukowy

TSA (skrót od: Tajne Stowarzyszenie Abstynentów) – polski zespół rockowy, zaliczony do prekursorów heavy metalu w Polsce. Powstał w 1979 roku w Opolu z inicjatywy gitarzysty Andrzeja Nowaka i basisty Tomasza "Whatfora" Zatwarnickiego. Zespół zadebiutował w 1981 roku singlem Mass Media/Wpadka, jednakże pierwszy album studyjny pod tytułem TSA ukazał się dopiero w 1983 roku.

Perfect – polski zespół rockowy, założony w 1977 roku. Największą popularnością cieszył się do rozwiązania w 1983 roku. Z tego okresu pochodzą największe przeboje grupy: Nie płacz Ewka, Chcemy być sobą, Ale wkoło jest wesoło, Niewiele ci mogę dać, Autobiografia. W 1993 roku zespół reaktywował się (bez dotychczasowego lidera i autora większości kompozycji Zbigniewa Hołdysa) i działa do dziś.
Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

W początkowym okresie działalności TSA czerpał inspirację z dokonań muzycznych grup AC/DC i wczesnego Led Zeppelin, jednak stopniowo rozwijał własny styl oparty na wokalizach Marka Piekarczyka. Nagrania TSA, w latach 80. XX w. cieszyły się znaczną popularnością w Polsce sprzedając się w kilkusettysięcznych nakładach. TSA pozostawał aktywny do 1989 roku w składzie uznawanym za klasyczny. Na początku lat 90. XX w. doszło pomiędzy muzykami do konfliktu o prawa do nazwy zespołu. Istniały wówczas TSA – Nowaka i Piekarczyka oraz TSA-Evolution – Machela i Niekrasza. Ostatecznie w 1992 roku obie grupy zostały rozwiązane. W 1998 roku zespół, w odnowionym składzie został reaktywowany, jednak ponowne konflikty doprowadziły do jego rozpadu we wrześniu 1999 roku.

Nagroda Muzyczna Fryderyk – nagrody muzyczne przyznawane w Polsce od roku 1995. Od 1999 przyznaje je powołana przez Związek Producentów Audio-Video Akademia Fonograficzna. W jej skład wchodzi ponad 800 artystów, dziennikarzy muzycznych i profesjonalistów z polskiej branży fonograficznej. Nazwa nagrody nawiązuje do imienia polskiego kompozytora, Fryderyka Chopina.
Martyna Jakubowicz (ur. 24 lutego 1955 w Krakowie) – polska wokalistka, gitarzystka i kompozytorka tworząca muzykę z pogranicza bluesa, rocka i amerykańskiego folku.

Na początku XXI w. Nowak, Piekarczyk, Machel, Niekrasz i Kapłon podjęli rozmowy, które przyniosły ugodę między muzykami, co przyczyniło się do wznowienia działalności TSA. W 2004 roku ukazał się pierwszy po reaktywacji album zatytułowany Proceder, który uzyskał nominację do Fryderyka – nagrody polskiego przemysłu fonograficznego. Płyta została wydana przez wytwórnię muzyczną Metal Mind Productions, która tego samego roku wydała szereg reedycji wydawnictw zespołu.

TSA w Trójce akustycznie (znany także jako TSA w Trójce. Koncert akustyczny) – album koncertowy zespołu TSA wydany w 1999 roku nakładem wytwórni Warner Music Polska.
Krakowski Teatr Scena STU – krakowski teatr, działający od lipca 1997 roku, będący kontynuatorem tradycji „Teatru STU”, założonego 20 lutego 1966 roku przez Krzysztofa Jasińskiego, który kieruje nim nieprzerwanie do dziś.

Historia

1979-1984

TSA podczas koncertu. Od lewej: Stefan Machel, Janusz Niekrasz, Marek Kapłon, Marek Piekarczyk i Andrzej Nowak

Zespół powstał w 1979 roku w Opolu z inicjatywy gitarzysty Andrzeja Nowaka oraz basisty Tomasza Zatwarnickiego. W początkowym okresie działalności w próbach uczestniczyli liczni muzycy, którzy krótko współpracowali z TSA. Rok później Nowak do współpracy zaprosił Janusza Niekrasza, któremu towarzyszył perkusista Marek Kapłon. Do zespołu na krótko dołączył również gitarzysta Ryszard Petelnik. Pierwszy występ TSA odbył się w opolskiej "Bursie", kolejny w Kędzierzynie. Wkrótce potem zespół opuścił Petelnik, którego zastąpił Marek Raduli z którym muzycy wystąpili na warsztatach muzycznych w Głubczycach.

AC/DC – australijski zespół hardrockowy założony w Sydney w 1973 roku przez braci Angusa i Malcolma Youngów. Zespół jest uznawany m.in. za pioniera muzyki hardrockowej i heavymetalowej wraz z grupami Black Sabbath i Led Zeppelin. Członkowie zespołu, mimo wszystko, zawsze klasyfikowali swoją muzykę jako "rock & roll".
Jazz Jamboree Festival - jeden z większych i najstarszych festiwali jazzowych w Europie odbywający się w Warszawie. Od 2002 festiwal został połączony z JVC Jazz Festival.

Jesienią 1980 roku Nowak zaprosił do współpracy kolejnego gitarzystę – Stefana Machela, z którym wspólnie uczyli się w Studium Kulturalno-Oświatowym. W nowym składzie zespół podjął się przygotowań do występu na XI Muzycznej Jesieni w Grodkowie. Tuż przed koncertem z zespołu odszedł Kapłon. Za perkusją zasiadł Leszek Wojtas i zespół wystąpił na przeglądzie, gdzie zajął 3. miejsce. W nagrodę muzycy otrzymali możliwość rejestracji nagrań w studiu Rozgłośni Opolskiej Polskiego Radia. Podczas sesji nagrano sześć utworów, które zaprezentowano później w radiu. W 1981 roku zespół TSA wystąpił w finale koncertu eliminacyjnego podczas Młodzieżowego Przeglądu Piosenki "Toruń '81" w Nysie. Wkrótce potem do składu powrócił Kapłon, z którym muzycy wielokrotnie próbowali w szczepanowickim klubie "Dworek". Rosnąca stopniowo popularność zespołu przyczyniła się wkrótce do zaproszenia od węgierskiej formacji Scorpio do udziału w czterech koncertach. Również w 1981 roku zespół pojechał do Jarocina na II Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji. Entuzjastycznie przyjęty występ zespołu przyczynił się do nagrody publiczności "Złotego Kameleona" jaką uzyskał. Do Jarocina przyjechał również wokalista Marek Piekarczyk, który występował z zespołem Sektor A. Wkrótce potem Piekarczyk dołączył do TSA, menedżerem zespołu zespołu został ówcześnie – Jacek Rzehak.

Lista Przebojów Programu Trzeciego (Lista Przebojów Trójki) – polska radiowa lista przebojów nadawana na antenie Programu III Polskiego Radia, prowadzona w latach 1982–2007 przez Marka Niedźwieckiego, a od sierpnia 2007 przez Piotra Barona. 1 kwietnia 2010 roku do prowadzenia audycji powrócił Marek Niedźwiecki - prowadzi Listę na zmianę z Piotrem Baronem. Audycji można słuchać w piątki w godz. 19.00–22.00.
Szansa na sukces – telewizyjny konkurs muzyczny typu talent show, emitowany w TVP2 od listopada 1993. Twórcą programu jest Elżbieta Skrętkowska, prowadzi go Wojciech Mann.

Jako kwintet zespół zadebiutował 12 lipca na koncercie Muzyki Młodej Generacji, w ramach Pop Session '81 w Sopocie. Wkrótce potem muzycy nawiązali współpracę z warszawską Agencją Koncertową PSJ. Następnie zespół wystąpił na wrocławskim festiwalu "Rock na wyspie". W działaniach organizacyjnych Rzehakowi pomagał wówczas Ryszard Piekarczyk, brat Marka. Natomiast we wrześniu zespół wystąpił, w warszawskim klubie "Stodoła". Występ muzyków obserwował wówczas przedstawiciel wytwórni muzycznej Tonpress, z którą zespół podpisał kontrakt. Jeszcze w październiku w studiu nagraniowym Zjednoczonych Przedsiębiorstw Rozrywkowych w Teatrze STU w Krakowie zespół nagrał pierwszy singel z utworami "Mass Media" i "Wpadka". Płyta winylowa sprzedała się w nakładzie 250 tys. egzemplarzy. Również w październiku zespół wystąpił w warszawskiej Sali Kongresowej, w ramach Rock Jamboree '81, towarzyszącej festiwalowi Jazz Jamboree. Miesiąc później zespół wystąpił na wyprzedanych koncertach m.in. w Opolu, Kędzierzynie, Poznaniu, Płocku, Białymstoku i Hajnówce. Pod koniec listopada TSA wystąpił na Rockowisku '81 w Łodzi przed kilkutysięczną publicznością. W grudniu został zrealizowany drugi singel na którym ukazały się utwory "51" i "Zwierzenia Kontestatora". Po wprowadzonym pod koniec roku Stanie Wojennym w Polsce muzycy na krótko zawiesili działalność koncertową. Ponowne koncerty rozpoczęto już w pierwszym kwartale 1982 roku. Muzycy wystąpili wielokrotnie na Śląsku, a następnie w krakowskiej hali Wisły z zespołami Krzak i Laboratorium.

Fender Precision Bass (znany także jako P-Bass lub precel) jest najprostszym i zarazem najstarszym typem elektrycznej gitary basowej, opatentowanej na początku lat 50. przez Leo Fendera. Instrument ten został zaprojektowany z myślą o kontrabasistach, których problemem było zbyt słabe nagłośnienie kontrabasu oraz jego duża masa. P-Bass szybko znalazł swoje miejsce wśród sprzętu muzycznego, po który sięgały grupy artystów grających rock and rolla, wówczas debiutującego na scenie.
Paweł "Bejbi" Mąciwoda (ur. 20 lutego 1967 w Wieliczce) – polski gitarzysta basowy, od 10 stycznia 2004 oficjalny członek zespołu Scorpions. Obecnie zaangażowany w solowy projekt Stirwater.

W marcu 1982 roku w krakowskim Teatrze STU został zarejestrowany koncert. Materiał ukazał się na płycie winylowej zatytułowanej Live w 1983 roku. Trzy miesiące później zespół ponownie wystąpił w Krakowie na namiocie Teatru STU na Błoniach. Koncert został zarejestrowany, jednakże nie został opublikowany. W lipcu zespół zagrał w Toruniu, Bydgoszczy, Szczecinie, Świnoujściu, Gorzowie Wlkp., Zielonej Górze, Koszalinie i Kołobrzegu. 26 sierpnia TSA wystąpił gościnnie w koncercie finałowym III Ogólnopolskiego Przeglądu Muzyki Młodej Generacji w Jarocinie. Występ ten został zarejestrowany dla Programu III Polskiego Radia. Wkrótce potem podczas koncertu w warszawskim klubie "Riviera-Remont" ponownie dla Programu III Polskiego Radia został nagrany utwór "Trzy zapałki". Natomiast w październiku w studiu KAW w Warszawie muzycy nagrali trzeci singel z utworami "Na co cię stać" i "Nocny sabat". Wydawnictwo ukazało się nakładem wytwórni Polton. Jesienią zespół wystąpił na łódzkim festiwalu Rockowisku '82, który poprzedził dwutygodniową przerwę przed sesją nagraniową albumu studyjnego.

Acid Drinkers – polski zespół thrashmetalowy. Powstał w 1986 roku w Poznaniu. Z początku grał thrash metal, później jego muzyka ewoluowała jednak w kierunku szeroko pojętego heavy. Nazwa zespołu w wolnym tłumaczeniu oznacza "kwasożłopy" (określenie ludzi pijących tanie wina).
Rock (ang. skała, kołysać się) – ogólna nazwa całego szeregu stylów muzycznych, wywodzących się z rock and rolla oraz rhythm and bluesa i bluesa. Sama nazwa "rock" jest właściwie skrótem od "rock and roll", choć można uznawać owe 2 pojęcia za odmienne od siebie gatunki muzyczne. Wszystkie style rockowe charakteryzują się brzmieniem opartym na różnego rodzaju gitarach (zwykle elektrycznych, elektrycznych basowych) i perkusji, z wyraźnie zarysowanym rytmem i śpiewem, wywodzącym się z bluesa oraz sposobem wolnej improwizacji w trakcie grania utworów, wywodzącym się z jazzu. Ważną cechą muzyki rockowej, nieobecną w muzyce poważnej jest zespołowość. Muzyka tworzona zespołowo, trudna do odtworzenia, gdy nie jest grana przez oryginalny zespół (zob. tribute band), jest też często zespołowo komponowana. Niekiedy w sposób dynamiczny, kiedy to zainicjowany motyw muzyczny w serii jamów przetwarzany jest w utwór, który w swej końcowej fazie rzadko przypomina swą wyjściową formę. W muzyce rockowej, podobnie jak w jazzie kompozytor i wykonawca to najczęściej ta sama osoba lub grupa osób, a komponowanie i wykonywanie muzyki są często jednym procesem.

W listopadzie 1982 roku, w warszawskim studiu KAW muzycy rozpoczęli nagrania do albumu pt. TSA. Podczas sesji zarejestrowano również utwór "Marsz Wilków" do filmu Akademia Pana Kleksa. Po nagraniach zespół odbył szereg koncertów m.in. w południowej Polsce. Zespół TSA osiągnął wówczas szczyt popularności, a utwory "51", "Trzy zapałki", "Zwierzenia kontestatora" notowane były na licznych listach przebojów. W międzyczasie Nowak, Niekrasz i Piekarczyk wzięli udział w projekcie Zbigniewa Hołdysa pt. I Ching. W 1983 roku zespół otrzymał złotą płytę za singel Zwierzenia kontestatora/51. Natomiast w lipcu muzycy przystąpili do prac nad anglojęzycznym albumem zatytułowanym Spunk!, którego premierę zaplanowano na rok 1984. Wkrótce potem zespół rozpoczął próby przed nagraniem kolejnego albumu. Nagrania Heavy Metal World odbyły się we wrześniu w Teatze STU w Krakowie. Po nagraniach odszedł Kapłon, a następnie Nowak. Ostatni koncert w starym składzie zespół zagrał 2 grudnia w Łodzi na festiwalu Rockowisko '83. Występ został zarejestrowany i wydany na kasecie zatytułowanej Live Rockowisko '83 w maju 1984 roku. Po odejściu z TSA Nowak nawiązał współpracę z wokalistką Martyną Jakubowicz. Kapłon dołączył do zespołu Banda i Wanda.

Stan wojenny został wprowadzony 13 grudnia 1981 r. na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na mocy uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 r., podjętej niejednogłośnie na polecenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (pozakonstytucyjnego tymczasowego organu władzy, faktycznie nadrzędnego wobec konstytucyjnych władz państwowych), poparty przez Sejm PRL uchwałą z dnia 25 stycznia 1982 r.. Został zawieszony 31 grudnia 1982 r., a zniesiono go 22 lipca 1983 r.
Poprawność polityczna – sposób używania języka w dyskursie publicznym, którego głównym celem jest zachowanie szacunku oraz tolerancji wobec przeciwnika w dyskusji.

Na początku 1984 roku do zespołu dołączył perkusista Zbigniew Kraszewski. Natomiast w lutym ukazała się oczekiwana płyta Spunk!. W ramach promocji zespół wystąpił w Berlinie Zachodnim, w trzyosobowym składzie ze względu na niewydanie paszportu Machelowi. Ograniczenia ustrojowe w Polsce uniemożliwiły dalszą promocję nagrań na zachodzie Europy. Wkrótce wytwórnia Polton zaanonsowała ukończenie produkcji płyty Heavy Metal World. Muzycy przystąpili do przygotowań promocyjnych wydawnictwa. TSA odbyło wówczas trasę koncertową ze szkockim zespołem Nazareth. Jako drugi gitarzysta do TSA dołączył natomiast Antoni Degutis. W czerwcu ukazał sie album Heavy Metal World, który sprzedał się w nakładzie 150 tys. egzemplarzy. W promocji zespół wystąpił na Festiwalu Polskiej Piosenki w Opolu, a następnie w Krakowie, Łodzi, Kieleckiem i Olsztyńskiem oraz w Kołobrzegu na festiwalu "Rock nad Bałtykiem". Po występie doszło do zamieszek, co spowodowało zakaz występów TSA w Kołobrzegu. Również w 1984 roku zespół po raz trzeci wystąpił na festiwalu w Jarocinie. Kolejny występ odbyły się we Wrocławiu na festiwalu "Rock na wyspie", przerwany wybuchem milicyjnego granatu z gazem łzawiącym, ostatecznie zakończony z powodu złych warunków atmosferycznych. Pod koniec roku TSA wystąpiło na festiwalu Rockowisko '84 w Łodzi. Natomiast do kin trafił film Michała Tarkowskiego zatytułowany "Koncert", w którym wystąpili muzycy. Zespołem zainteresował się również wybitny polski dokumentalista Andrzej Fidyk, realizując film pokazujący TSA podczas trasy koncertowej wyemitowany przez TVP.

Gitara basowa bezprogowa (fretles, ang. fretless) – gitara basowa nieposiadająca progów, przez co wymaga od muzyka znacznie większych umiejętności technicznych niż "zwykła" gitara basowa – nawet minimalne przesunięcie palca przyciskającego strunę do gryfu, względem miejsca, w którym "normalnie" jest próg, powoduje wyraźnie słyszalny fałsz.
Heavy Metal World – anglojęzyczny album polskiej grupy TSA zawierający nowe aranżacje kompozycji z płyty Heavy Metal World oraz innych. Materiał został zarejestrowany w studio Teatru STU w Krakowie w marcu 1985, a zmiksowany w SHIVA – Studio Brussels w Brukseli w maju tego samego roku przez Patrica Cogneaux i Josa Kloska. Okładkę zaprojektował Andrzej Tyszko. W nagrywaniu płyty nie wzięli udziału Andrzej Nowak, oraz Marek Kapłon, którzy odeszli z zespołu przed rozpoczęciem sesji nagraniowej. W czasach, kiedy płyta była nagrywana dużą popularnością cieszył się thrash metal, którego wpływ jest tutaj bardzo wyraźny. Zespół przyznaje, że nie jest zadowolony z brzmienia tego albumu. Pierwotnie miał on być wydany wyłącznie na zachodzie, wypuściła go jednak w Polsce wytwórnia Polskie Nagrania Muza. Ze względu na cenzurę, która zakwestionowała okładkę z wydania zachodniego, stworzono nową, bardzo minimalistyczną.

1985-1993

Stefan Machel podczas koncertu

W 1985 roku zespół podpisał kontrakt płytowy z wytwórnią muzyczną Mausoleum Records. Na przełomie marca i kwietnia muzycy rozpoczęli sesję nagraniową anglojęzycznej wersji płyty Heavy Metal World (ang.). Na wydawnictwie ukazały się utwory pochodzące z polskojęzycznych płyt Live i Heavy Metal World w nowych aranżacjach. Pod koniec kwietnia w Łodzi zostały zaprezentowane po raz pierwszy nagrania z zarejestrowanej płyty. W między czasie w Stanach Zjednoczonych nakładem American Phonograph nielegalnie ukazała się płyta Heavy, Heavy Metal, jako reedycja Spunk!. W sierpniu Mausoleum Records wydało płytę Heavy Metal World. W ramach promocji zespół wystąpił w Berlinie Zachodnim, Holandii i Belgii. Mimo zabiegów promocyjnych płyta nie odniosła sukcesu komercyjnego. W październiku Brukseli muzycy rozpoczęli nagrania nowej płyty jednakże w wyniku nieporozumień z wytwórnią płytową nagrania przerwano. Zarejestrowano ślady instrumentów do 7 utworów jednakże sesja nigdy nie została ukończona.

Lady Pank – polski zespół rockowy założony w 1981 roku w Warszawie przez Jana Borysewicza i Andrzeja Mogielnickiego. Jedna z najpopularniejszych grup w historii polskiego rocka.
Zbigniew Hołdys (ur. 19 grudnia 1951 w Lublinie) – polski wokalista, muzyk, kompozytor i instrumentalista, poeta, dziennikarz, grafik oraz scenarzysta filmowy. Lider, kompozytor i gitarzysta grupy muzycznej Perfect, której był współzałożycielem.

W styczniu 1986 roku w Krakowie zespół przystąpił do nagrań albumu Rock 'n' roll. W nagraniach gościnnie wziął udział Andrzej Nowak. W lutym zespół wystąpił na koncercie Rock bez maku z gościnnym udziałem Nowaka. Natomiast w maju TSA wystąpiło w ramach Live Aid w Warszawie wraz z zespołami KAT i Jaguar. 5 lipca w ramach koncertu Najlepsi z najlepszych zespół obchodził pięciolecie działalności artystycznej. TSA wystąpiło z udziałem Nowaka i Kapłona. Również w 1986 ukazał się singel z utworami "Wielka fiesta" i "Francuskie ciasteczka", promujący płytę Rock 'n' roll. Jednakże w wyniku zastrzeżeń komunistycznego organu cenzorskiego płyta ukazała się dopiero dwa lata później. We wrześniu 1986 roku zespół wystąpił w Paryżu na koncercie zorganizowanym przez czasopismo L'Humanite. Pod koniec roku z zespołu odszedł Degutis i menedżer Jacek Rzehak. W 1987 roku do zespołu powrócił Andrzej Nowak. W styczniu muzycy rozpoczęli pracę nad rock operą Andrew Lloyd Webbera Jesus Christ Superstar w reżyserii Jerzego Gruzy. Przedstawienie zostało wystawione w Teatrze Muzycznym w Gdyni z Piekarczykiem w roli tytułowej.

KAT – polska grupa muzyczna, powstała w Katowicach na przełomie 1979 i 1980 roku z inicjatywy gitarzysty Piotra Luczyka oraz perkusisty Ireneusza Lotha. Zespół określany jest jako prekursor rodzimego heavy i thrash metalu. Obok zespołów Turbo i TSA należał do tzw. "Wielkiej Trójcy Polskiego Metalu". Na przestrzeni lat zespół wypracował własne charakterystyczne brzmienie inspirowane m.in. wczesnymi dokonaniami grupy Metallica do tekstów wieloletniego lidera i wokalisty grupy Romana Kostrzewskiego, który odszedł z zespołu w roku 2004.
Głubczyce (, niem. Leobschütz, czes. Hlubčice) – miasto w woj. opolskim nad rzeką Psiną, w powiecie głubczyckim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głubczyce.

Również w 1987 roku zespół wystąpił na festiwali Metalmania. Latem Piekarczyk wystąpił w Jarocinie wraz z Ryszardem Riedlem. Jesienią zespół TSA odbył trasę koncertową wraz z grupami: Kombi, Dżem, Lombard i Lady Pank. W 1988 roku ukazał się album Rock 'n' roll. Na płycie w wyniku cenzury nie ukazał sie utwór "Mechaniczny pies". Na początku roku muzycy skupili się na występach Jesus Christ Superstar w Gdyni. Występy odbyły się również w Stanach Zjednoczonych. Po powrocie TSA wystąpiło w Poznaniu, a następnie udało się na koncerty w Rosji. Jesienią zespół powrócił do Polski gdzie w halach widowiskowych zaprezentowano rock operę. Wkrótce potem w wyniku nieporozumień z zespołu odszedł Piekarczyk. Mimo poszukiwań nowego wokalisty, muzycy nie znaleźli zastępstwa dla Piekarczyka. Z końcem 1989 roku zespół został rozwiązany.

Ryszard Henryk Riedel (ur. 7 września 1956 w Chorzowie, zm. 30 lipca 1994 tamże) – wokalista i autor tekstów piosenek, wieloletni lider zespołu Dżem.
I Ching to dwupłytowy album nagrany między grudniem 1982 a październikiem 1983 w studiu radiowej Trójki przez muzyków zespołów: Perfect - Zbigniewa Hołdysa, Andrzeja Nowickiego, Piotra Szkudelskiego, Andrzeja Urnego; TSA - Andrzeja Nowaka, Janusza Niekrasza; Osjan - Wojciecha Waglewskiego; Porter Band - Wojciecha Morawskiego; Krzak - Jerzego Kawalca; Breakout - Tadeusza Trzcińskiego; Maanam - Pawła Markowskiego oraz Martynę Jakubowicz, Joannę Posmyk, Mirosława Rzepę i Andrzeja Kleszczewskiego.

Piekarczyk po odejściu z TSA założył zespół Ball's Power. Natomiast Machel, Niekarasz i Kapłon występowali, jako Blues Power prezentując standardy bluesowe. W 1990 muzycy wznowili działalność bez Nowaka i Piekarczyka w składzie. Nowy zespół tworzyli Machel, Niekrasz, Kraszewski, gitarzysta Piotr Łukaszewski i wokalista Janusz Pyzowski. W lipcu muzycy wystąpili na Festiwalu Polskiej Piosenki w Witebsku. W nowym składzie zespół występował rzadko, głównie podczas pojedynczych koncertów klubowych. Na początku 1991 roku muzycy rozpoczęli próby przed realizacją nagrań album zatytułowanego TSA – Evolution. Następnie TSA wystąpiło podczas Festiwalu Polskiej Piosenki w Opole '91. Występ ten spotkał się z negatywną reakcją Piekarczyka i Nowaka. Tego samego roku na festiwalu w Jarocinie, jako TSA wystąpili Nowak i Piekarczyk w składzie z gitarzystą Pawłem Paweł Stompórem, basistą Andrzejem Walczakiem i perkusistą Dariuszem Biłykiem. Wkrótce potem Nowak i Piekarczyk oskarżyli Machela o bezprawne używanie nazwy TSA. Wówczas istniały zespoły TSA – Piekarczyka i Nowaka oraz TSA-Evolution – Machela i Niekrasza, którzy zarejestrowali nagrania w Izabelin Studio. Jednakże piosenki nigdy nie zostały wydane, z wyjątkiem utworu "We are together" wydanego na kompilacji Polskiego Radia.

Laboga - polskie przedsiębiorstwo wytwarzające wzmacniacze gitarowe, kable instrumentalne oraz kolumny głośnikowe. Firma powstała z inicjatywy Adama Labogi, który początkowo wykonywał wzmacniacze na zamówienie. W 1973 roku na zamówienie Achima Rzychonia, gitarzysty grupy Niebiesko-Czarni, wykonał lampowy wzmacniacz 100W pod nazwą Diamondsound.
Spodek – hala widowiskowo-sportowa w Katowicach przy alei Wojciecha Korfantego 35. Hala ta jest zarządzana przez Przedsiębiorstwo Widowiskowo-Sportowe "Spodek" i należy do miasta Katowic. Pierwotnie hala została wybudowana pod nazwą Wojewódzka Hala Widowiskowo-Sportowa w Katowicach, pod którą jest znana w literaturze architektonicznej, i pod którą to nazwą działała do 1997.

W 1992 roku zmalało zainteresowanie występami TSA, jednakże Nowak i Piekarczyk podjęli się realizacji kolejnego albumu studyjnego zatytułowanego 52 dla przyjaciół. Wydawnictwo na płycie CD ukazało się tego samego roku nakładem wytwórni muzycznej Zic Zac. Po nagraniach zespół wystąpił kilkukrotnie w Polsce, następnie wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie TSA występowało dla Polonii. Koncerty te zostały udokumentowane na wydawnictwie USA '92 - Live, które ukazało się wiosną 1993 roku. W czerwcu 1992 roku zespół zakończył występy w Stanach Zjednoczonych i zawiesił działalność. Wkrótce potem, po kilkunastu koncertach zostało rozwiązane również TSA-Evolution. Piekarczyk i Nowak zamieszkali w Stanach Zjednoczonych, natomiast Degustis w Kanadzie. Kraszewski dołączył do zespołu O.N.A. Kapłon, Niekrasz i Machel ponownie rozpoczęli występy pod nazwą Blues Power. Jeszcze w 1992 roku na płycie CD ukazało się wznowienie albumu Heavy Metal World, jednakże nie towarzyszyła jej promocja ze strony zespołu, który wówczas już nie istniał. W 1993 roku były menedżer zespołu sprzedał przywłaszczone prawa do nagrań wydawnictwa, które ukazało się później nakładem firmy Sonic.

Marek Kapłon (ur. 5 maja 1961 w Otmuchowie) – polski muzyk rockowy, perkusista. Znany przede wszystkim z zespołu TSA, z którym występował i nagrywał w latach 1980-1983, a po reaktywacji zespołu od 2001.
Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

1996-2008

Marek Piekarczyk podczas koncertu we wrocławskim klubie Liverpool 9 października 2009

Andrzej Nowak podczas koncertu we wrocławskim klubie Liverpool 9 października 2009

Na przełomie 1996 i 1997 roku wydawnictwami TSA zainteresowała się wytwórnia muzyczna Warner Music Group. Podpisany przez muzyków kontrakt doprowadził do wydania kompilacji The Best of TSA w 1997 roku. W ramach promocji ukazał się singel 51/Bez podtekstów do kraju przyjechał Nowak, który udzielił licznych wywiadów. Tego samego roku został zaplanowany koncert w Krakowie z udziałem Piekarczyka, Nowaka, Machela, Niekrasza, Kapłona, Kraszewskiego i Degustisa. Jednak koncert został odwołany z powodu wypadku samochodowego Machela. Koncert odroczono do 1998 roku. W ramach pomocy dla Machela, Piekarczyk zorganizował w Nowym Jorku koncert charytatywny. Z inicjatywy fan klubu "Alien" podjęto również próbę organizacji koncertu charytatywnego w Polsce, który z powodu problemów finansowych został ostatecznie odwołany. W 1998 roku wytwórnia Warner Music Group zaanonsowała reedycję wydawnictw zespołu. Natomiast w marcu zapowiedziano pierwsze koncerty zespołu od 1992 roku. We wrześniu zespół zagrał pozytywnie przyjęte koncerty. TSA występował wówczas w składzie Nowak, Piekarczyk, Degutis, Paweł Mąciwoda i Duane Cleveland. Tego samego roku został nagrany koncert wydany później na płycie Live '98. W listopadzie w Teatrze Powszechnym w Radomiu zespół zagrał pierwszy akustyczny koncert. Natomiast w grudniu w studiu Programu Trzeciego Polskiego Radia muzycy nagrali koncert TSA w Trójce akustycznie, który ukazał się rok później.

Opera rockowa - forma muzyczna typowa dla muzyki rockowej, blisko spokrewniona z musicalem, oraz mająca pewne podobieństwa do klasycznej lub współczesnej opery. Zawsze w formie albumu tematycznego, często też wystawiana na scenie w formie przedstawienia z towarzyszeniem zespołu rockowego. W sferze tekstowej opera rockowa jest dziełem epickim, opowiadającym jakąś historię.
Zespół Sanfilippo (ang. Sanfilippo syndrome) – choroba genetyczna należąca do lizosomalnych chorób spichrzeniowych. Określana jest też jako mukopolisacharydoza III (MPS III). Wyróżnia się cztery podtypy zespołu Sanfilippo, spowodowane mutacjami w różnych genach i powodującymi różne bloki metaboliczne. Wszystkie typy są rzadkie; choroba jest stosunkowo częstsza w populacji Żydów Aszkenazyjskich.

W styczniu 1999 roku ponownie doszło do konfliktu pomiędzy muzykami (klasycznego składu). Machel, Niekrasz i Kapłon złożyli pozew przeciwko Nowakowi i Piekarczykowi o bezprawne wykorzystanie dorobku zespołu. Mimo konfliktu jeszcze w marcu zespół zagrał koncerty promujące album TSA w Trójce akustycznie. Następnie Piekarczyk rozpoczął próby do rock opery Jesus Christ Superstar. Zespół odbył latem kilka koncertów, po czym we wrześniu ponownie TSA zostało rozwiązane. W sierpniu 2000 roku Piekarczyk, Niekrasz, Machel i Kapłon podpisali porozumienie odnośnie przyszłej działalności zespołu. W październiku do porozumienia dołączył Nowak, co zwiastowało reaktywację TSA. W maju 2001 roku zespół dał pierwszy nieoficjalny koncert towarzyszący imprezie urodzinowej Marka Kapłona. Wydarzenie spowodowało zainteresowanie zespołem i jego oficjalny koncert odbył się 23 czerwca, w okolicach Kalisza. Kolejny koncert odbył się 22 lipca w Kaliszu, następne natomiast w Opolu, Warszawie i Poznaniu.

Polton – polskie wydawnictwo płytowe. Firma powstała w 1983 i obok Savitoru i Arstonu była jedną z trzech najbardziej znanych wytwórni polonijnych, tj. firmą z udziałem kapitału zagranicznego pochodzenia polskiego. Jej szefem artystycznym był Jan Chojnacki. W połowie lat 90. została przejęta przez Warner Music Group.
Heavy metal – gatunek muzyczny, który wyewoluował na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, z hard rocka, acid rocka i blues rocka, i stał się podłożem kontrkultury metalowców. Zasadniczą różnicą pomiędzy hard rockiem a metalem jest to, że utwory hardrockowe najczęściej komponowane są w skalach durowych, podczas gdy heavymetalowe niemal wyłącznie w molowych.

Na początku 2002 roku zespół wystąpił – w ramach Orkiestry Świątecznej Pomocy w Pruszkowie i w Płocku. Po koncertach muzycy rozpoczęli regularne próby w Opolu. Kolejne koncerty odbyły się w Tychach i Łodzi gdzie muzycy zagrali również akustycznie, w ramach zlotu fanów TSA. Wkrótce potem muzycy przystąpili do prac nad nowymi kompozycjami. Pierwszym z gotowych utworów była "Krew", który muzycy później zaprezentowali podczas koncertów, w tym po raz pierwszy w Krakowie i Katowicach. Wiosną zespół Nowaka Złe Psy rozpoczął realizację nagrań co opóźniło prace nad płytą TSA. Jednak w międzyczasie muzycy wystąpili w Bełchatowie i Kędzierzynie-Koźlu. Na początku 2003 roku zespół pozyskał nowego menedżera Marcina Jacobsona, wieloletni współpracownik zespołów Krzak i Dżem. Wkrótce potem zespół ponownie wystąpił – w ramach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy oraz odbył koncerty w Warszawie, Wilnie, Toruniu, Gliwicach, Bielsku-Białej, Częstochowie i Gdańsku. Latem zespół podjął rozmowy z wytwórniami muzycznymi zainteresowanymi wydaniem reedycji wydawnictw zespołu. W tym czasie TSA wystąpił w Bytomiu, Sierakowie, Biskupcu i Kołobrzegu. Natomiast w lipcu TSA wystąpił w Tychach na festiwalu im. Ryśka Riedla. W grudniu 2003 roku zespół udał się do Studia Polskiego Radia w Katowicach, gdzie odbyła się próbna sesja nagraniowa. Po ukończonych nagraniach przygotowano piloty utworów, które miały posłużyć podczas właściwiej sesji.

Fender Stratocaster – gitara elektryczna produkowana od 1954 przez firmę Fender, do dziś cenionego potentata w ich produkcji. Powstała z ewolucji poprzedniego modelu firmy - Telecaster, pierwszej gitary pozbawionej pudła rezonansowego.
Nysa (niem. Neisse, czes. Nisa, pol. hist. Nisa, Nissa) – miasto w woj. opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nysa. Od 1950 miasto administracyjnie należy do woj. opolskiego.

W 2004 roku muzycy podpisali kontrakt z wytwórnią muzyczną Metal Mind Productions, która zaproponowała korzystniejsze warunki. Po koncercie – w ramach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy w Kutnie członkowie TSA wyjechali do Piaseczna, gdzie znajdowało się Studio 7. Miejsce nagrań zostało wybrane z polecenia Zbigniewa Kraszewskiego, który poprzednio w nim nagrywał. Sesję rozpoczęto 12 stycznia, a zakończono trzy tygodnie później. Gotowe utwory zostały zmiksowane w studiu S1. Wkrótce potem został zrealizowany teledysk do tytułowego utworu "Proceder". Również w pierwszym kwartale roku TSA wystąpił poprzedzając koncert walijskiej grupy Budgie. Kolejne koncerty odbyły się w Warszawie, Krakowie i Katowicach na festiwalu Metalmania, który odbył się w Spodku. Występom TSA towarzyszyła promocja nowych nagrań w radiu, utwór "Proceder" dotarł do 6. miejsca Listy przebojów Programu Trzeciego Polskiego Radia. 5 kwietnia album Proceder został wydany. Następnie w ramach promocji zespół odbył cykl spotkań z fanami w salonach Empiku w Warszawie, Gdyni, Poznaniu, Łodzi, Wrocławiu, Krakowie i Katowicach. Pod koniec roku nakładem Metal Mind Productions ukazały się m.in. reedycje albumów Spunk! i Heavy Metal World. W październiku muzycy byli gośćmi programu Szansa na sukces w programie 2 Telewizji Polskiej.

Złe Psy – polski zespół hardrockowy, założony przez gitarzystę TSA, Andrzeja Nowaka. Pierwsze koncerty zespoły Złe Psy odbywały się na zlotach motocyklowych, ze względu na zainteresowanie Nowaka. Uczestniczył w nich m.in. basista Paweł Mąciwoda, późniejszy członek zespołu Scorpions. W 2001 roku skład zespołu uległ ustabilizowaniu Nowak oprócz gry na gitarze, został wokalistą zespołu. Ponadto dołączyli gitarzysta Rafał Rogulski, basista Filip Güntzel oraz perkusista Dariusz Świechowski.
Zbigniew Kraszewski (ur. 10 lipca 1959 w Gdańsku) – polski muzyk, perkusista zespołów Kombi, TSA, Skawalker, O.N.A. i Chylińska. Członek Akademii Fonograficznej ZPAV.

Wkrótce potem zostało wydane pierwsze wydawnictwo DVD zespołu zatytułowane Live 1982 zawierające zapis koncertu w namiocie Teatru STU w Krakowie z 1982 roku. W ramach promocji DVD w kwietniu, maju i czerwcu 2005 roku zespół odbył szereg koncertów oraz wystąpił w finale programu Szansa na sukces, który odbył się w Sali Kongresowej w Warszawie. Natomiast w sierpniu TSA wziął udział w akcji "Rockiem w reżim", mającą na celu przekazanie polskiej muzyki rockowej na Białoruś. Pod koniec roku muzycy zagrali szereg koncertów akustycznych m.in. w Łodzi, Warszawie i Skarżysku Kamiennej. Następnie TSA zagrało w ramach festiwalu "Rockowisko – 25 lat później". Podczas koncertu wystąpiły również zespoły Dżem, Armia, KSU i Perfect. W 2006 roku zespół wznowił działalność koncertową przerwaną w grudniu poprzedniego roku w związku z problemami zdrowotnymi. TSA wystąpił m.in. w Poznaniu, Wrześni, Zabrzu i Gdańsku. W połowie roku prace nad solowym albumem zaanonsował Marek Piekarczyk, które prowadził w swym domowym studiu w Bochni. Tego samego roku ukazał się album Stało się – czas na prawdę... zespołu Janusz Niekrasz Band. W grudniu również 2006 roku została wydana kompilacja płyt zespołu TSA Box zawierająca 9 płyt audio i 1 płytę DVD. W 2007 roku zespół skupił się na działalności koncertowej i wystąpił m.in. w Świętochłowicach, Wieluniu, Paczkowie, Nowym Sączu, Bartoszycach, Olsztynie, Nowej Soli i Białymstoku. Na początku 2008 roku Niekrasz podjął pracę nad kolejnym wydawnictwem swojego projektu. Natomiast w lutym muzycy TSA rozpoczęli trasę koncertową po Polsce oraz zagrali koncert w Austrii. W czerwcu zespół został uhonorowany gwiazdą w Alei Gwiazd Polskiej Piosenki w Opolu. Odsłonięciu wyróżnienia dla TSA towarzyszył występ 30-osobowego chóru Politechniki Opolskiej. W lipcu TSA wystąpiło na koncercie ku pamięci współtwórcy zespołu Azyl P, Andrzeja Siewierskiego.

Metal Mind Productions (MMP, Metal Mind Records) – polska niezależna wytwórnia płytowa, założona w 1987 roku. MMP posiada ponad tysiąc licencji i ma na swoim koncie ponad 10 milionów sprzedanych nośników. Wytwórnia wydaje przede wszystkim płyty z muzyką metalową i rockową. Jako dystrybutor Metal Mind Productions współpracuje m.in. z Roadrunner Records, MVD, Sony Music czy Plastic Head. MMP jest poza tym wydawcą najstarszego[potrzebne źródło] w Polsce czasopisma o muzyce metalowej – Metal Hammer.
Led Zeppelin – brytyjska grupa będąca jednym z pionierów hard rocka założona w Londynie. Uważana za jeden z najbardziej znaczących zespołów muzycznych w historii. Jej muzyka stanowi połączenie rocka, folku i bluesa z mniejszymi, lecz zauważalnymi, wpływami rockabilly, reggae, soulu, funku, muzyki klasycznej, celtyckiej, indyjskiej, arabskiej, popu, muzyki latynoskiej i country. Zespół sprzedał ponad 300 milionów płyt na całym świecie i ponad 111 milionów w samej Ameryce.

Od 2009

15 lutego 2009 roku zespół wystąpił charytatywnie w katowickim Mega Clubie na rzecz dzieci dotkniętych chorobą Sanfilippo. Natomiast 21 marca TSA wystąpił na festiwalu Rock Metal Fest w Krakowie wraz z takimi zespołami jak KAT, Acid Drinkers czy Virgin Snatch. 24 października ukazała się pierwsza solowa płyta wokalisty TSA Marka Piekarczyka zatytułowana Źródło.

Dżem – polska grupa grająca muzykę z pogranicza rocka i bluesa. Nazwa zespołu pochodzi od jamu – zbiorowego muzykowania, improwizowania na zaplanowany temat, popularnego między innymi wśród zespołów grających jam rocka. Polski zapis nazwy pojawił się – zupełnym przypadkiem kierującym ręką organizatorki jednego z koncertów – w roku 1974.
Andrew Lloyd Webber, baron Lloyd-Webber (ur. 22 marca 1948 w Londynie) - brytyjski kompozytor, producent i działacz polityczny. Kompozytor muzyki do najbardziej kasowych w historii musicali: Koty i Upiór w operze.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)