Tańczący z wilkami (ang. Dances with Wolves) – amerykański western z 1990, w reżyserii Kevina Costnera, który jednocześnie zagrał głównego bohatera filmu. Scenariusz napisał Michael Blake w oparciu o własną książkę, noszącą ten sam tytuł.

Film oceniony został bardzo pozytywnie i dobrze przyjęty przez widownię. W 1990 otrzymał 7 Nagród Akademii Filmowej (m.in. za najlepszy film, reżyserię i muzykę) oraz był również nagradzany Złotymi Globami.

Akcja Tańczącego z wilkami rozgrywa się w latach 60. XIX wieku. Opowiada historię amerykańskiego oficera, który stacjonując w odległym forcie na Dzikim Zachodzie, poznaje plemię Siouxów Lakota. Wkrótce przekonuje się jak nietrafne są znane mu stereotypy na temat „czerwonoskórych”. Szlachetność, waleczność i szczerość Indian robią na nim ogromne wrażenie. Z czasem, znajduje wśród nich oddanych przyjaciół i miłość swego życia.

Opis fabuły

Akcja filmu rozpoczyna się latem 1863, na froncie zachodnim wojny secesyjnej, w Tennessee. Oficer armii Unii, porucznik John Dunbar, podczas walki zostaje ciężko ranny w nogę. Trafia do szpitala polowego, gdzie lekarze zastanawiają się co z nim zrobić. Dunbar wie, że najpewniej czeka go amputacja, woli jednak zginąć niż zostać inwalidą. Wymyka się ze szpitala, mimo iż chodzenie sprawia mu duży ból i dołącza do oddziału na polu walki, który w tym samym czasie obserwuje ze wzgórza, ze swym sztabem, generał Tide. Sytuacja jest patowa: po jednej stronie pola (St. David’s Field) stoją oddziały federalne, a po drugiej konfederaci pod dowództwem niejakiego Tuckera. Nikt z Jankesów nie chce atakować, wiedząc że w otwartym polu mogą zostać łatwo zmasakrowani przez przeciwnika. Jednak ku zaskoczeniu wszystkich, Dunbar dosiada jednego ze stojących w pobliżu koni i rusza naprzeciw nieprzyjaciela, po czym skręca i przejeżdża wzdłuż konfederackiej pozycji. Żadnemu z rebeliantów nie udaje się go trafić, a federalni wiwatują na jego część. Po chwili Dunbar ponownie rusza wzdłuż linii przeciwnika, przekonany że tym razem zostanie na pewno zabity. Do tego jednak nie dochodzi: żołnierze Unii, pobudzeni przykładem porucznika, rzucają się do ataku na i z łatwością rozbijają zaskoczonych konfederatów. Generał Tide, który też bierze udział w szaleńczym natarciu, odnajduje Dunbara i obiecuje mu, że zostanie nagrodzony i nie czeka go amputacja.
Wyleczony Dunbar otrzymuje medal, konia imieniem Cisco, na którym dokonał swego bohaterskiego czynu oraz możliwość wyboru miejsca dalszej służby. Decyduje się na wybór zachodniego pograniczna. W Forcie Hays, tamtejszym major Fambrough, dość dziwnie się zachowujący i zwracający się do Dunbara per rycerzu, wysyła go do Fortu Sedgwick, pod komendę kapitana Cargilla. Dunbar wyrusza tam w towarzystwie niejakiego Timmonsa, który prowadzi wóz wypełniony zapasami przeznaczonymi dla załogi fortu. Tymczasem chwilę po wyjściu porucznika Fambrough popełnia samobójstwo, strzelając sobie w głowę z rewolweru.

Podczas podróży porucznik zachwyca się pięknym krajobrazem prerii, którą przemierza. Daje temu wyraz w prowadzonym przez siebie dzienniku. Zarazem jest zdegustowany prostactwem Timmonsa. Na szlaku ani razu nie spotyka Indian, choć trafia na szczątki jakiegoś człowieka przez nich zabitego.
W końcu udaje mu się dotrzeć do Fortu Sedgwick. Placówka okazuje się zupełnie opuszczona przez ludzi. Mimo to Dunbar decyduje się na pozostanie tam i grożąc rewolwerem zmusza Timmonsa do wyładowania zapasów z wozu. Po jego odjeździe zostaje sam. Zabiera się do porządkowania terenu fortu, cały czas prowadząc swój dziennik. Jedyną żywą istotą, poza jego koniem, jest wilk, który zaczyna krążyć w pobliżu fortu. Porucznik nadaje mu imię Dwie Skarpety (Two Socks), od koloru jego dwóch przednich łap. W tym samym czasie Timmons w drodze powrotnej zostaje napadnięty i zamordowany przez kilku Indian z plemienia Paunisów.

Dunbar przez cały czas oczekuje na przybycie posiłków, choć nie narzeka na samotność. Wkrótce jednak spotyka pierwszego Indianina, który szybko ucieka na jego widok. Porucznik zaczyna obawiać się czy nie zostanie zaatakowany i zaczyna się przygotowywać na taką ewentualność. Tymczasem w położonej niedaleko wiosce, Indianie podczas narady rozmawiają o nowo przybyłym białym. Szaman Kopiący Ptak uważa, iż dzięki nawiązaniu z nim kontaktu będzie można dowiedzieć się więcej o zamiarach innych białych i zawrzeć z nimi jakiś układ. Z kolei jeden z wojowników, Wiatr we Włosach, przekonuje iż zadawanie się z nim nie przyniesie niczego dobrego.
W ciągu następnych dni, kilku indiańskich chłopców, a potem Wiatr we Włosach z towarzyszami, usiłują porwać konia porucznika, ale za każdym razem Cisco wyrywa się im i wraca do fortu. W końcu porucznik, mając dość nerwowego oczekiwania na ruch czerwonoskórych, wyrusza na ich poszukiwanie w głąb prerii. Spotyka tam indiańską kobietę, która najwyraźniej usiłuje popełnić samobójstwo. Dunbar ją powstrzymuje, ale na widok białego kobieta mdleje. Porucznik opatruje ją i zawozi do wioski, która udaje mu się odnaleźć. Zostawia tam tylko kobietę, bowiem Indianie starają się go odegnać od swojej siedziby, nie czyniąc mu jednak żadnej szkody.

Jednak wkrótce potem do jego fortu przybywają Siouxsowie – Kopiący Ptak i Wiatr we Włosach, wraz z kilkoma współplemieńcami, wysłani przez wodza Dziesięć Niedźwiedzi. Próbują jakoś porozumieć się z porucznikiem, choć nie jest to łatwe, ze względu na barierę językową: żaden z Indian nie zna angielskiego, a Dunbar nie rozumie ich mowy. Mimo to, posługując się głównie gestami, porucznik dowiaduje się, że Siouxowie niecierpliwie wyczekują pojawienia się stad bizonów. Do spotkań z Indianami dochodzi jeszcze kilkakrotnie i obie strony zaczynają odnosić się do siebie z pewną sympatią.
Jak się okazuje pomocą w rozmowach z Dunbarem, może okazać się kobieta, którą odnalazł w prerii, Wzniesiona Pięść. Zna ona angielski, bowiem jest córką osadników, którzy zginęli z rąk Paunisów, kiedy była dzieckiem. Jej udało się uciec i wychowana została przez Indian. Mimo pewnych oporów Wzniesiona Pięść, po namowach Kopiącego Ptaka, zaczyna uczestniczyć w spotkaniach z Dunbarem i służyć jako tłumacz.
Zaufanie Indian porucznik zdobywa pewnej nocy, kiedy wielkie stado bizonów, przebiega koło fortu. Dunbar zawiadamia o tym Siouxów, a następnie rusza z nimi na polowanie na bizony. Odznacza się podczas niego, gdy celnym strzałem zabija bizona, który omal nie stratował jednego z indiańskich chłopców. Podczas wieczornych rozmów przy ognisku staje się coraz bardziej akceptowany przez członków plemienia. W trakcie kilkudniowego polowania widzi również jak niekorzystne na Indianach wrażenie sprawia działalność białych ludzi, kiedy wraz z Siouxami trafia w prerii na szczątki zastrzelonych bizonów, z których tylko zdarto skóry i widzi ślady kół wozów.

Po polowaniu Dunbar wraca do fortu, ale nie wytrzymuje w samotności zbyt długo. Od czasu do czasu odwiedza wioskę Siouxów. Otrzymuje od nich nawet tipi. Indianie nazywają go imieniem Tańczący z wilkami, bowiem kiedyś widzieli go biegającego za wilkiem, Dwiema Skarpetami (w rzeczywistości porucznik próbował go odpędzić do fortu). Na wieść o tym, iż wojownicy Siouxów wybierają się na wyprawę przeciw Paunisom, Dunbar zgłasza chęć wyruszenia z nimi. Ale Kopiący Ptak powierza mu inne zadanie: prosi go, aby strzegł jego rodziny pod jego nieobecność, co jest nie małym zaszczytem. Przez kolejne dni Dunbar pozostaje w wiosce. Przez cały czas uczy się języka Indian. Stara się też często spotykać z Wzniesioną Pięścią. Dowiaduje się, iż jest ona wdową i poślubić innego mężczyznę będzie mogła dopiero wtedy, gdy jej opiekun, Kopiący Ptak, ogłosi koniec jej żałoby.
Po upływie kilku dni okazuje się, że nadciąga grupa Paunisów, którzy liczą na łatwe zdobycie wioski, w której nie ma większości wojowników. Jednak Dunbar, na wieść o zbliżającym się niebezpieczeństwie jedzie do fortu i przywozi stamtąd ukrytą do tej pory partie karabinów wojskowych. Z pomocą tej broni i porucznika Indianie pokonują przeciwników. Niedługo po tym wydarzeniu między Dunbarem a Wzniesioną Pięścią rodzi się uczucie miłości. Potajemnie spotykają się ze sobą, ale wkrótce Kopiący Ptak ogłasza koniec żałoby dla swej podopiecznej. Dunbar żeni się z ukochaną, przenosi się do wioski Indian i staje się członkiem plemienia.

W jakiś czas potem w rozmowie z Kopiącym Ptakiem ostrzega go, iż zapewne wkrótce nadciągnie w te strony licznie grupy białych ludzi, którzy mogą być zagrożeniem dla plemienia. Jednak wódz Dziesięć Niedźwiedzi uspokaja ich obu, stwierdzając iż nie będę to pierwsi, w razie konieczności, intruzi których Siouxowie pokonują (pokazuje im przy tym zdobyty przez jego przodków hiszpański hełm, morion). Na wszelki wypadek plemię zaczyna przygotowywać się do wyruszenia w inne tereny, gdzie spędzi zimę. Tańczący z wilkami, który większość swoich rzeczy dawno już zabrał z fortu, wraca tam po swój dziennik. Obawia się bowiem iż informacje w nim zawarte mogą posłużyć przeciw Indianom.
Gdy dociera do Fortu Sedgwick wygląda on zupełnie inaczej niż rok wcześniej. Wszędzie jest pełno żołnierzy, jak widać posiłki wreszcie nadciągnęły. Kilku kawalerzystów, na widok „Indianina” zaczyna strzelać. Cisco ginie, a Dunbar zostaje uwięziony. W forcie wyznaje kim jest naprawdę. Dla większości żołnierzy i oficerów jest on jednak niewiarygodny, a jego zachowanie zakrawa na dezercję, jedynie porucznik Elgin stara się jakoś zrozumieć zaistniałą sytuację. Dunbar usiłuje ich przekonać iż Indian nie należy traktować jak wrogów, ale nic to nie daje. Wspomina o swoim dzienniku w którym opisał całą swoja służbę. W jego posiadaniu jest jeden z żołnierzy, Spivey, który jednak zataja ten fakt. W końcu Dunbar zostaje zabrany pod eskortą do fortu Hays, gdzie wedle słów żołnierzy, zostanie powieszony za dezercję. W czasie podroży żołnierze zabijają wilka, Dwie Skarpety, który z wierności podąża śladem Dunbara. Ten próbuje powstrzymać kawalerzystów, ale nie udaje mu się to, zostaje tylko pobity. Ostatecznie dalsze pastwienie się nad nim powstrzymuje Elgin, dowodzący eskortą.

Podroż nie trwa długo: przy brodzie na rzece Indianie pod wodzą Wiatru we włosach atakują żołnierzy. Zabijają ich i uwalniają Dunbara. Następnie wszyscy wracają do wioski. Tańczący z wilkami postanawia opuścić plemię, gdyż (jak uważa) jego obecność może doprowadzić do odwetu ze strony armii. Wzniesiona Pięść jest zdecydowana wyruszyć razem z nim. Gdy razem opuszczają z wioski, jeden z Indian, Dużo Uśmiechów, oddaje mu dziennik, który znalazł w rzece (wypadł zabitemu Spiveyowi z kieszeni). Odjeżdżających żegna okrzyk Wiatru we Włosach: Jesteś moim przyjacielem. W ostatnich scenach widać odjeżdżającego Tańczącego z wilkami i jego żonę oraz oddział amerykańskiej kawalerii przeszukujący teren.