Taczanka - Polski Serwis Naukowy

Rosyjska taczanka z I wojny światowej, zdobyta przez Niemców

Taczanka – dwuosiowy pojazd konny, uzbrojony w ciężki karabin maszynowy. Cechą charakterystyczną pojazdu było to, że karabin maszynowy mógł prowadzić ogień bezpośrednio z taczanki. Był on montowany lub ustawiony z tyłu taczanki, prowadząc ogień w kierunku do tyłu. Karabin maszynowy mógł być też zdemontowany i ustawiony na stanowisku, wtedy taczanka odgrywała rolę tylko transportera. Taczanki miały zaprzęg dwu, trzy lub czterokonny. Oprócz woźnicy, na taczance jechała obsługa ckmu (zwykle dwóch żołnierzy) i część zapasu amunicji. Taczanka zwykle była powożona z kozła. Niektóre typy taczanek składały się z dwóch jednoosiowych członów – taczanki i przodka – (jak polska wz.36) połączonych przegubem. Często taczanki były wykonywane doraźnie z wozów konnych lub bryczek.

Amunicja – ogół rakiet, nabojów artyleryjskich, min, bomb lotniczych, torped, bomb głębinowych, granatów ręcznych oraz naboje do broni strzeleckiej.

1 Armia Konna (Konarmia) (ros. Первая Конная армия) – sowiecka formacja kawaleryjska wojny polsko-bolszewickiej, powstała formalnie w listopadzie 1919 r. z przekształcenia konnych oddziałów Armii Czerwonej jako siła mająca się przeciwstawić armiom "białych".

Pierwsze zastosowanie taczanek, przerabianych z różnych wozów konnych, przypisuje się oddziałom okresu rewolucji październikowej 1917 I wojny domowej w Rosji – zwłaszcza znane są z tego siły Nestora Machny. Wprowadzenie taczanek, towarzyszących kawalerii, pozwoliło zapewnić jej oddziałom prawie natychmiastowe wsparcie ogniem karabinów maszynowych, z tej racji nadawały się one zwłaszcza do manewrowych działań wojennych. Na szeroką skalę stosowała taczanki także Armia Konna Budionnego w wojnie polsko-bolszewickiej.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Maschinengewehr 08 (MG08) (Maxim MG08, Spandau MG08, DWM MG08, sMG08) – niemiecki ciężki karabin maszynowy, znany w Polsce jako Maxim wz. 08. Jedna z głównych wersji karabinu maszynowego konstrukcji Hirama Maxima.

W Polsce w okresie międzywojennym początkowo używano różnych typów taczanek, często zdobycznych lub wykonanych w oddziałach, przeważnie z ckm Schwarzlose wz. 07/12 lub Maxim wz. 08. W 1929 wprowadzono czterokołową taczankę wz. 28 uzbrojoną w ckm Maxim wz. 08 na austriackiej podstawie trójnożnej od ckm-u Schwarzlose wz. 07/12. Miała ona rozstaw osi 1,8 m. Taczanka wz.28 została następnie zastąpiona przez lżejszą, niższą i bardziej zwrotną taczankę wz. 36 uzbrojoną w ckm wz.30 na podstawie umożliwiającej także strzelanie przeciwlotnicze. Taczanka ta składała się z dwóch półwozi połączonych przegubem. Taczanki wz. 28 i wz. 36 były pojazdami trzykonnymi. W Wojsku Polskim taczanki używane były w 1939 w szwadronach ckm brygad kawalerii i kompaniach ckm dywizji piechoty.

Bryczka - czterokołowy pojazd konny, lekki, odkryty, resorowany, od XVIII wieku często używana w Polsce, na wsi w celach gospodarczych i komunikacji, w zachodniej Europie była pojazdem podróżnym.

Pojazdy zaprzęgowe zwane też zaprzęgami – pojazdy, w których wykorzystywana jest żywa siła pociągowa, najczęściej konie. Zaprzęgiem kieruje przeważnie siedząc na tzw. koźle powożący (woźnica, dorożkarz).

Podczas II wojny światowej niemiecka piechota używała do obrony przeciwlotniczej taczanek Jf.5 uzbrojonych w dwa przeciwlotnicze km-y MG 34.

W Polsce nazwę "taczanka" nosiły ponadto podobne pojazdy konne z amunicją i sprzętem, np. taczanka telefoniczna.

Należy odróżniać taczanki od transportowych wozów taborowych i dwukołowych biedek transportowych, które nie były przystosowane od prowadzenia z nich ognia.

Maschinengewehr Patent Schwarzlose M.07/12 - ciężki karabin maszynowy znajdujący się na uzbrojeniu armii Austro-Węgier w okresie pierwszej wojny światowej.

Biedka – polski wózek jednoosiowy, dwukołowy, jednokonny, używany jako pojazd gospodarski i wojskowy. Podobnie jak taczanka w wojsku wykorzystywany jako podwozie do transportu ckmów, moździerzy, granatników czy amunicji, jednak w przeciwieństwie do taczanki niemożliwe było prowadzenie ognia w ruchu.

Zobacz też

rydwan

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Taczanka