Tadeusz Żarski, pseudonimy Mikołaj, Iskra, Czerwiec, Oskar (ur. 29 czerwca 1896 w Piotrkowie Trybunalskim, zm. 22 lipca 1934 w Moskwie) – polski działacz socjalistyczny i komunistyczny oraz nauczyciel.

Życiorys

Od 1910 wraz z Zygmuntem Zarembą, Bolesławem Dratwą i Marianem Nowickim był w Piotrkowie Trybunalskim, członkiem Związku Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej. W 1911 wstąpił do PPS-Frakcji Rewolucyjnej. W latach 1912–1914 działał w PPS-Opozycji. W latach 1914–1919 ponownie w Polskiej Partii Socjalistycznej.

W latach 1914–1916 był więziony i zesłany przez władze carskie. od 1917 został działaczem Zjednoczenia Socjalistycznego Polskiego w Charkowie, oraz dziennikarzem "Jedności Robotniczej". W 1918 powrócił do kraju był przewodniczącym Komitetu Dzielnicowego PPS Wola.

W styczniu 1919, z ramienia PPS został wybrany członkiem Rady Delegatów Robotniczych w Warszawie, kierowanej przez Rajmunda Jaworowskiego. W tym samym roku włączył się organizowanie opozycyjnej grupy PPS w skład której wchodzili m.in. Zofia Maciejowska, Adam Landy, Jan Kwapiński, Stanisław Tołwiński i Antoni Zdanowski. Grupa krytykowała słabość rządu Moraczewskiego i oparcia działań PPS o Rady Delegatów Robotniczych. W wyniku sporów o taktykę działania w Radach, 15 marca 1919 Żarski, Kwapiński, Maciejowska i Landy zostali zawieszeni w czynnościach partyjnych przez Centralny Komitet Robotniczy. Na XVI Kongresie PPS uchylono zawieszenie, dzięki temu Żarski był delegatem na zjazd. W czerwcu 1919 doszło do rozbicia Warszawskiej Rady Delegatów Robotniczych i opuszczenia jej przez członków PPS. Żarski odmawiając wycofania się z rady został ponownie zawieszony w PPS.

Stał się organizatorem PPS-Opozycji. W latach 1920–1921 był członkiem Komunistycznej Partii Niemiec oraz Komunistycznej Partii Górnego Śląska.

Od 1921 w Komunistycznej Partii Robotniczej Polski. W 1925 został członkiem jej Biura Politycznego, a w latach 1925–1927 był członkiem Komitetu Centralnego partii. Od grudnia 1929 do sierpnia 1930 Żarski był posłem na Sejm II kadencji, po zarzeczeniu się mandatu przez Adolfa Warskiego-Warszawskiego z okręgu nr 1 Warszawa.

W latach 1930–1932 więziony przez władze sanacyjne. Zwolniony, we wrześniu 1932 wyjechał w ramach wymiany więźniów do ZSRR. Podjął zatrudnienie Instytucie Światowej Gospodarki i Światowej Polityki. W 1934 miejscowa komórka partyjna zarekomendowała go do przyjęcia do Wszechzwiązkowej Partii Komunistycznej (bolszewików) WKP(b), jednak Komitet Centralny nie przyjął tego wniosku. 9 kwietnia 1934 został aresztowany w wyniku stalinowskich czystek. 28 kwietnia została aresztowana jego zona Zofia Maciejewska-Żarska. 16 czerwca 1934 Żarski został skazany na karę śmierci decyzją Kolegium OGPU, za "udział w polskiej, szpiegowskiej, dywersyjno-terrorystycznej organizacji POW".

Wyrok - przez rozstrzelanie wykonany został 22 lipca 1934. Jego żona została skazana na 10 lat łagru, zaś w 1941 skazana na karę śmierci i rozstrzelana. W 1956 został zrehabilitowany.

Przypisy