Tadeusz Żenczykowski - Polski Serwis Naukowy

Powstanie warszawskie: Generał Antoni Chruściel "Monter" (pośrodku) oraz oficerowie Wydziału Propagandy Komendy Głównej AK, na dziedzińcu Poczty Głównej przy placu Napoleona, podczas powstania warszawskiego, 10 sierpnia 1944. Od lewej stoją: por. Zygmunt Ziółek "Sawa" (w tle), przed nim stoi Jan Rzepecki "Wolski", zasłonięty przez Lecha Sadowskiego "Wasyla" (na pierwszym planie z lewej). Następnie gen. Chruściel i obok niego z prawej Tadeusz Żenczykowski "Kania" .

Tadeusz Żenczykowski, ps. Kania, Kowalik, Zawadzki (ur. 2 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 30 marca 1997 w Londynie) – polski prawnik, działacz polityczny i publicysta. Kawaler Orderu Orła Białego.

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Order Virtuti Militari (. Ustanowiony przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego 22 czerwca 1792 dla uczczenia zwycięstwa w bitwie pod Zieleńcami, po rozpoczęciu wojny polsko-rosyjskiej przeciwko konfederacji targowickiej, w obronie Konstytucji 3 Maja.

Życiorys

Od 1922 członek Związku Strzeleckiego, jeden z przywódców Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej. Od listopada 1938 poseł na Sejm V kadencji z listy Obozu Zjednoczenia Narodowego.

We wrześniu 1939 brał udział w obronie Warszawy, po ucieczce z niemieckiej niewoli był organizatorem i przewodniczącym konspiracyjnego Związku Odbudowy Rzeczypospolitej (ZOR). Od 1940 pracował w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Kierował Akcją N, a od 1943 był kierownikiem Podwydziału "Antyk", zajmującego się propagandą antysowiecką ("Wolność Robotnicza" i "Głos Ludu"), i "Rój", przygotowującego propagandę powstańczą.

Radio Wolna Europa (Radio Wolna Europa/Radio Swoboda, ang. Radio Free Europe/Radio Liberty) – rozgłośnia finansowana przez Kongres Stanów Zjednoczonych, utworzona w 1949 z połączenia "Radia Wolna Europa" i "Radia Swoboda". Swoją misję określa następująco: "Promować wartości i instytucje demokratyczne przez rozpowszechnianie prawdziwych informacji i idei". Audycje tworzone są w ponad dwudziestu językach i nadawane na falach krótkich, przez satelity i Internet oraz retransmitowane lokalnie w wielu krajach na falach średnich i ultrakrótkich.

Akcja Antyk (akronim od Akcja Antykomunistyczna) - działania kontrpropagandowe mające na celu przeciwdziałanie propagandzie komunistycznej i sowieckiej, rozpowszechnianiej głównie przez Polską Partię Robotniczą (wspomaganą przez ZSRR). Akcja była kierowana przez Podwydział "Antyk", powołany w listopadzie 1943 przy Biurze Informacji i Propagandy (BiP) Komendy Głównej Armii Krajowej. Od momentu jego powstania, do zaprzestania działalności w lipcu 1944, wydziałem kierował Tadeusz Żenczykowski. Akcja Antyk była odpowiednikiem bardziej znanej anty-nazistowskiej Akcji N.

Brał udział w powstaniu warszawskim, pełniąc funkcję szefa Wydziału Propagandy AK. Po upadku powstania znalazł się w niewoli niemieckiej, po uwolnieniu został redaktorem konspiracyjnego pisma antykomunistycznego "Głos Wolności". W listopadzie 1945 opuścił kraj.

Na emigracji prowadził działalność polityczną i publicystyczną. W latach 1954–1975 był redaktorem, następnie zastępcą dyrektora Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Należał do Rady Powierników Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie, przez wiele lat współpracował z "Dziennikiem Polskim i Dziennikiem Żołnierza". Był autorem wielu prac historycznych.

BBC nadaje ostrzeżenie we wszystkich językach europejskich pod adresem hitlerowców i osób pracujących w aparacie III Rzeszy. Było powtarzane dnia następnego. Jego treść brzmiała następująco:

Związek Strzelecki (popularnie nazywany „Strzelcem”) – paramilitarna organizacja społeczno-wychowawcza powstała w 1910 roku we Lwowie i działająca do 1914 r. będąca podstawą budowania struktur wojskowych Legionów Polskich. Nazwę tę nosiła organizacja paramilitarna w okresie 1918–1939. Do tradycji Związku nawiązują istniejące obecnie organizacje paramilitarne.

Za działalność konspiracyjną odznaczony Orderem Virtuti Militari. W 1996 został odznaczony Medalem Polonia Mater Nostra Est. W uznaniu znamienitych zasług dla niepodległości RP odznaczony został Orderem Orła Białego.

Książki

Generał Grot. U kresu walki, Wydawnictwo Polonia, Londyn, 1983

Polska lubelska 1944, Editions Spotkania, Paryż 1987, Warszawa 1990

Samotny bój Warszawy. Pisma historyczne, Wydawnictwo LTW, 2005, ISBN 83-88736-69-8

Dramatyczny rok 1945, w drugim obiegu Wydawnictwo Głos, 1981, Wydawnictwo LTW, 2005, ISBN 83-88736-74-4

Edward Raczyński, Tadeusz Żenczykowski Od Genewy do Jałty. Rozmowy radiowe, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1991, ISBN 83-85291-19-9

Dwa komitety 1920 1944. Polska w planach Lenina i Stalina, Editions Spotkania, Paryż 1983

Filmy dokumentalne

Telewizyjny Słownik Biograficzny – Tadeusz Żenczykowski. Opowieści, 1992

Przypisy

M.P. z 1996 r. Nr 13, poz. 165