Portret gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego z dedykacją, 1946

Tadeusz Komorowski, pseudonim „Bór”, „Znicz”, „Lawina”, „Korczak” (ur. 1 czerwca 1895 w Chorobrowie, zm. 24 sierpnia 1966 w Buckley w Anglii) – generał dywizji Wojska Polskiego, dowódca Armii Krajowej, Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych (mianowany niedługo przed ostatecznym zawieszeniem broni w powstaniu warszawskim), odznaczony Orderem Orła Białego (1995) i trzykrotnie Krzyżem Virtuti Militari.

Biografia

Urodził się w rodzinie Mieczysława Mariana Komorowskiego herbu Korczak i Wandy Prawdzic-Zaleskiej. Spokrewniony z gen. Tadeuszem Rozwadowskim, w którego majątku przyszedł na świat. W 1913 ukończył gimnazjum we Lwowie i w tym samym roku rozpoczął karierę wojskową w armii austro-węgierskiej. Szkołę oficerską piechoty i kawalerii ukończył w Wiener Neustadt w 1915 w stopniu podporucznika kawalerii. W czasie I wojny światowej służył na froncie rosyjskim i włoskim uzyskując stopień porucznika. W Wojsku Polskim od 1918. Zastępca dowódcy od listopada 1918 do sierpnia 1920 w 9 Pułku Ułanów. W wojnie bolszewickiej, w dniach 20–31 sierpnia 1920, dowodził 12 Pułkiem Ułanów Podolskich, a następnie ponownie wrócił do 9 p. uł. Brał udział w bitwie pod Komarowem (został w niej ranny). W 1921 był zastępcą dowódcy 9 p. uł. w Żółkwi, a następnie w 1922 ukończył dziewięciomiesięczny kurs ekwitacji w Grudziądzu.

Następnie, między innymi, instruktor jazdy konnej w Oficerskiej Szkole Artylerii w Warszawie (1922–1923), uczestnik Igrzysk Olimpijskich w Paryżu w 1924 w jeździectwie, kwatermistrz, a następnie zastępca dowódcy 8 Pułku Ułanów Księcia Józefa Poniatowskiego (1924–1926), komendant Zawodowej Szkoły Podoficerskiej Kawalerii w Jaworowie (1926-1928), kierownik ekipy jeździeckiej na Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie w 1936, która zdobyła srebrny medal. W latach 1928–1938 dowódca 9 Pułku Ułanów Małopolskich stacjonującego w garnizonie Czortków i Trembowla, a w okresie od listopada 1938 do 1939 komendant Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu.

Ukończył studia na Politechnice Lwowskiej.

W kampanii wrześniowej 1939 najpierw dowódca Ośrodka Zapasowego Zgrupowania Kawalerii w Garwolinie, a następnie zastępca dowódcy Kombinowanej Brygady Kawalerii płk Adama Zakrzewskiego w składzie Armii Lublin z którą walczy pod Górą Kalwarią i Zamościem. Płk Komorowski uniknął niewoli i przedostał się do Krakowa.

Pod koniec 1939 stworzył w Krakowie konspiracyjną Organizację Wojskową i kierował nią do stycznia 1940, kiedy podporządkowała się ZWZ. Komorowski przyjął wówczas pseudonim „Korczak”. Komendant Obszaru Kraków ZWZ, od 8 lutego 1940 generał brygady, po dekonspiracji i przedostaniu się latem 1941 do Warszawy zastępca komendanta głównego ZWZ – dowódcy AK. Od jesieni 1941 do czerwca 1943 był również komendantem Obszaru Zachodniego, obejmującego okręgi: poznański i pomorski, a od 1 lipca 1943 (formalnie od 17 lipca) dowódca Armii Krajowej. Od marca 1944 generał dywizji. Podjął decyzję o wybuchu powstania warszawskiego.

Od 30 września 1944 – Naczelny Wódz Polskich Sił Zbrojnych. Po upadku powstania i podpisaniu kapitulacji od 2 października 1944 do 5 maja 1945 w niewoli niemieckiej. Przebywał kolejno w oflagach w Landwasser XIII 73 i Colditz IV C.

Po wojnie od 28 maja 1945 przebywał na emigracji w Wielkiej Brytanii, gdzie do 8 listopada 1946 był Naczelnym Wodzem Polskich Sił Zbrojnych na obczyźnie, a od 21 lipca 1947 do 7 kwietnia 1949 pełnił urząd premiera rządu RP na uchodźstwie. Od lipca 1956 wchodził w skład emigracyjnej Rady Trzech. Działał w Kole byłych Żołnierzy Armii Krajowej, a z jego inicjatywy 1 sierpnia 1966 dla upamiętnienia czynu zbrojnego żołnierza AK ustanowiono odznaczenie pamiątkowe - Krzyż Armii Krajowej.

Komorowski zmarł na atak serca w trakcie polowania. Pochowany na cmentarzu Gunnersbury w Londynie.

Awanse