Tadeusz Białoszczyński - Polski Serwis Naukowy

Grób Tadeusza Białoszczyńskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Tadeusz Białoszczyński (ur. 25 listopada 1899 w Tamanowicach k. Mościsk, zm. 24 stycznia 1979 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy, telewizyjny i radiowy.

Życiorys

Jego ojciec, Jan, był rolnikiem i urzędnikiem skarbowym. Jego matką była Maria z Sieńczaków. Absolwent Gimnazjum św. Jacka i Miejskiej Szkoły Dramatycznej w Krakowie. 25 czerwca 1921 wystąpił w roli Gustawa we fragmencie Dziadów – spektaklu wystawionego w szkole.

Oficjalnie na scenie zadebiutował 10 września 1921 w przedstawieniu Burmistrz Stylmondu w roli Karola von Schaunberg na deskach Teatru Miejskiego im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Z teatrem tym związany był do 1924, po czym przeniósł się do Teatru Miejskiego w Łodzi, gdzie występował do 1927. W latach 1927-1929 był aktorem teatrów warszawskich: Polskiego i Małego, a później przez rok występował w Wilnie w Teatrze na Pohulance i Teatrze Lutnia. Od 1927 współpracował także z Polskim Radiem. W latach 1930-1932 był aktorem łódzkiego Teatru Miejskiego, występując też gościnnie w Warszawie. następnie występował kolejno w Teatrach Miejskich we Lwowie (1932-36) oraz równolegle w Teatrze Narodowym i Nowym w Warszawie (1937-1939). W filmie zadebiutował w 1937.

Kordian (tytuł właściwy: Kordian: Część pierwsza trylogii. Spisek koronacyjny) – dramat romantyczny autorstwa wieszcza - Juliusza Słowackiego. Utwór napisany został w Szwajcarii w 1833 roku, ukazał się anonimowo w Paryżu w 1834.
Damaskin, imię świeckie Dimitrios Papandreu (ur. 3 marca 1891 w Dorvitsy, zm. 20 maja 1949 w Atenach) – grecki biskup prawosławny, w latach 1941-1949 zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego. Regent Grecji w latach 1944-1946 i premier tego kraju w 1945.

W czasie II wojny światowej imał się różnych zajęć, pracując jako szatniarz, robotnik i urzędnik. Grał też w jawnych teatrach – Komedia, Maska i Nowości. Po powstaniu warszawskim został przetransportowany do obozu w Zakroczymiu. W 1945 musiał poddać się leczeniu, które odbył w Łodzi i Zakopanem. Następnie związał się z teatrami krakowskim, a w 1952 przeniósł się do Warszawy. Wystąpił w wielu słuchowiskach radiowych i spektaklach Teatru Telewizji. 1 września 1975 przeszedł na emeryturę, ale występował jeszcze gościnnie. 9 września 1976 obchodził pięćdziesięciolecie pracy na scenie.

Koniec wakacji – powieść młodzieżowa Janusza Domagalika wydana w roku 1966. Zekranizowana w r. 1974 przez Stanisława Jędrykę. Znajduje się na Liście Honorowej IBBY.
Medal 10-lecia Polski Ludowej – polskie odznaczenie cywilne ustanowione dekretem Rady Państwa z dnia 12 maja 1954 roku z okazji dziesiątej rocznicy powstania Polski Ludowej, jako odznaczenie jubileuszowe.

Zapamiętany został jako aktor obdarzony nietypowym głosem o pięknym brzmieniu i świetną dykcją, co często doceniali krytycy.

Znany jest też z ról w filmach i serialach telewizyjnych, m.in. z roli księcia mazowieckiego Janusza I w polskim filmie historycznym Krzyżacy w reż. Aleksandra Forda (1960), wystąpił także w Czarnych chmurach, Ziemi obiecanej i Pannach z Wilka. Partnerował Zofii Lindorf w przedwojennym melodramacie Trzy serca (kamerdyner Aleksander i jego żona Michalinka), grając w tej produkcji z Elżbietą Barszczewską, Jerzym Pichelskim i Aleksandrem Żabczyńskim. Jedną z jego najbardziej znanych ról była rola pułkownika Herberta Reinera w odcinku pt. Żelazny Krzyż w serialu telewizyjnym Stawka większa niż życie.

Elżbieta Barszczewska, właśc. Elżbieta Maria Barszczewska-Wyrzykowska (ur. 29 listopada 1913 w Warszawie, zm. 14 października 1987 tamże) – polska aktorka teatralna i filmowa. Była żoną aktora Mariana Wyrzykowskiego, z którym miała syna Juliusza.
Orfeusz (gr. Ὀρφεύς Orpheus) w mitologii greckiej to syn boga Apollina i muzy Kaliope. Pochodził z Tracji. Wymienia się go niekiedy jako władcę jednego z ludów tej górzystej krainy. Uważany za największego śpiewaka, muzyka i poetę greckiego. Wtórował on swej pieśni grą na lirze lub kitarze, którą ulepszył, powiększając liczbę jej strun z siedmiu do dziewięciu.

Spektakle teatralne (wybór)

Teatr Miejski im. J. Słowackiego w Krakowie

1921: Burmistrz Stylmondu jako Karol von Schaunberg

1922: Ulica Dziwna jako Aptekarz; Abel (reż. Teofil Trzciński)

1923: Janosik jako Kuba (reż. T. Trzciński)

1923: Cyd jako Don Arias (reż. Stanisława Wysocka)

1924: Świerszcz za kominem (reż. S. Wysocka)

Teatr Polski w Warszawie

1928: Ostatnia nowość jako Feliks (reż. Jerzy Leszczyński)

1929: Cudowny pierścień jako Leśny Dziadek (reż. Janusz Warnecki)

1929: Samuel Zborowski jako Wapowski; Poseł; Żołnierz (reż. Leon Schiller)

1929: Opera za trzy grosze jako Matyjas Kikut (reż. L. Schiller)

1932: Samuel Zborowski jako Lucyfer, Adwokat sprawy (reż. Wacław Radulski)

Teatr Wielki we Lwowie

Joachim Lelewel (ur. 22 marca 1786 w Warszawie, zm. 29 maja 1861 w Paryżu) – polski historyk, numizmatyk, poliglota (znał 12 języków), heraldyk i działacz polityczny.
Janusz I Starszy (warszawski) (ur. ok. 1346, zm. 8 grudnia 1429) – od 1373/1374 r. książę warszawski, od 1381 r. w wyniku podziału książę na Warszawie, Nurze, Łomży, Liwie, Ciechanowie, Wyszogrodzie i Zakroczymiu, lennik Polski, od 1391 na Podlasiu (dożywotnio).

1932: Tak było i będzie jako Ojciec (reż. Jerzy Gołaszewski)

1932: Powrót Odysa jako Eumej (reż. Janusz Strachocki)

1932: Weimar jako Konrad (reż. J. Gołaszewski)

1932: Rozkosz uczciwości jako Angelo Baldowino (reż. Bronisław Dąbrowski)

1933: Samum jako Laurency (reż. J. Gołaszewski)

1933: Zbójcy jako Franciszek (reż. W. Radulski)

1933: Cezar i Kleopatra jako Juliusz Cezar (reż. J. Strachocki)

1933: Opera za trzy grosze jako Pastor (reż. W. Radulski)

1933, 1935: Fräulein Doktor jako Porucznik Engel (reż. J. Warnecki)

1933: Kapitan z Koepenick jako Hoprecht (reż. B. Dąbrowski)

1933: Cyd (reż. J. Strachocki)

1933: Bachantki jako Dionizos (reż. W. Radulski)

Teatr Rozmaitości we Lwowie

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.
Teatr Narodowy w Warszawie jest najstarszym, obecnie istniejącym, teatrem w Polsce, założonym w 1765 roku przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Pierwszy stały teatr na ziemiach polskich powstał 17 lat wcześniej w Białymstoku.

1933: Poszukujemy zdolnego włamywacza jako Leo (reż. Władysław Krasnowiecki)

Teatr Komedia w Warszawie

1943: Z miłości - niedostatecznie jako Petrowicz (reż. Zygmunt Chmielewski)

1943: Matura jako Dyrektor Hoffenreich (reż. Stanisława Perzanowska)

Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie

1945: Masław jako Masław (reż. J. Warnecki)

1945: Nowy rok bieżący jako Tadeusz Kościuszko (reż. J. Warnecki)

1946: Jason jako Jack Jason (reż. Krystyna Zelwerowicz)

1946: Orfeusz jako Orfeusz (reż. Władysław Woźnik)

1947: Odys u Feaków jako Demodok (reż. Józef Karbowski)

1948: Harry Smith odkrywa Amerykę jako Harry Smith (reż. Władysław Krzemiński)

1949: Odwety jako Jagmin (reż. Roman Zawistowski)

1949: Niemcy jako Profesor Sonnenbruch (reż. B. Dąbrowski)

Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie

IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza aktorów i filmów. Zawiera informacje o artystach i produkcjach z wielu części świata (w tym także polskich). Z bazy możemy się dowiedzieć między innymi o dorobku aktorów (reżyserów, scenarzystów, muzyków i innych osób związanych z produkcją i tworzeniem filmu), przeczytać krótkie syntetyczne biografie (przy niektórych osobach). Baza pozwala również sprawdzić informacje o filmach, serialach i produkcjach telewizyjnych (nawet tych w produkcji), jak również o nagrodach filmowych. Mankamentem bazy jest nieuwzględnianie charakterystycznych znaków diakrytycznych niektórych języków, w tym języka polskiego.
Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca (idy marcowe) 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w dniu id marcowych przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. Przed śmiercią adoptował Oktawiana Augusta (wtedy jeszcze Gaiusa Octaviusa), wyznaczając go na swego spadkobiercę.

1947: Dom otwarty jako Władysław Żelski (reż. zespołowa)

1947: Chory z urojenia jako Molier (reż. Wacław Nowakowski)

1947: Judasz z Kariothu jako Joazar (reż. J. Karbowski)

1948: Sen nocy letniej jako Oberon (reż. B. Dąbrowski)

1950: Balladyna jako Fon Kostryn (reż. B. Dąbrowski)

1952: Zemsta jako Rejent Milczek (reż. Henryk Szletyński)

Teatr Polski w Poznaniu

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

1950: Hamlet jako Hamlet (reż. Wilam Horzyca)

Teatr Współczesny w Warszawie

1952: Droga do Czarnolasu jako Wojewoda (reż. Erwin Axer)

1953: Domek z kart jako Bruno Sztorc (reż. E. Axer)

1954: Pensja pani Latter jako Eugeniusz Arnold Latter (reż. E. Axer)

Teatr Narodowy

1955: Niemcy jako Profesor Sonnenbruch (reż. E. Axer)

1955: Maria Stuart jako Wilhelm Cecil (reż. W. Krasnowiecki)

1956: Kordian jako I osoba prologu (reż. E. Axer)

1958: Wyzwolenie jako Konrad (reż. W. Horzyca)

Teatr Domu Wojska Polskiego w Warszawie

Teatr Nowy – scena kameralna Teatru Narodowego uruchomiona 14 grudnia 1928 jako scena eksperymentalna. Teatr mieścił się w Salach Redutowych Teatru Wielkiego.
II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

1955: Wesele jako Gospodarz (reż. Maryna Broniewska, Jan Świderski)

Teatr Polski w Warszawie

1959: Mewa jako Piotr Sorin (reż. R. Zawistowski)

1960: Noc listopadowa jako Chłopicki (reż. Kazimierz Dejmek)

1960: Improwizacja paryska jako Jouvet (reż. Zbigniew Hübner)

1961: Wesele jako Wernyhora (reż. Jerzy Rakowiecki)

1962: Dwa teatry jako Dyrektor teatru (reż. Kazimierz Braun)

1963: Profesja pani Warren jako Samuel Gardner (reż. Władysław Hańcza)

1964: Makbet jako Rosse (reż. E. Axer)

1966: Irydion jako Masynissa (reż. Jery Kreczmar)

1968: Lilla Weneda jako Harfiarz (reż. August Kowalczyk)

Teatr Powszechny w Warszawie

Zakroczym – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie nowodworskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Zakroczym. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. warszawskiego. Leży na prawym brzegu Wisły.
Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.

1975: Sprawa Dantona jako Fabre (reż. Andrzej Wajda)

1976: Odpocznij po biegu jako Zakonnik (reż. Z. Hübner)

1978: Burza jako Gonzalo (reż. Ryszard Major)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)