Tadeusz Gospodarek - Polski Serwis Naukowy

Tadeusz Gospodarek (ur. 24 listopada 1924 we Lwowie, zm. 19 czerwca 2010 w Opolu) – polski socjolog, pedagog, specjalizujący się w socjologii kultury.

Biografia

Urodził się we Lwowie. Wcześnie stracił ojca - legionistę. Był wychowywany pod opieką matki. Na Łyczakowie ukończył szkołę podstawową, a następnie od 1938 r. rozpoczął naukę w II Gimnazjum im. Karola Szajnochy. Po zajęciu jego rodzinnego miasta przez Armię Czerwoną i włączeniu go do Ukraińskiej SRR pobierał dalej naukę w szkole ukraińskiej, a potem na tajnych kompletach. W 1945 r. rozpoczął studia slawistyczne na Uniwersytecie im. Iwana Franki.

Habilitacja (z łac. habilitas – "zdatność, zręczność") – postępowanie, którego celem jest uzyskanie przez uprawnioną osobę stopnia naukowego doktora habilitowanego. Praca habilitacyjna i przewód habilitacyjny stanowią etap na drodze do uzyskania stanowiska profesora na uczelni a następnie profesora tytularnego.

Profesor zwyczajny (skrót: Prof. zw. / z łac. professor ordinarius, z niem. ordentlicher Professor, skrót: o. Prof.) - stanowisko na uczelni przewidziane dla pracownika naukowego lub naukowo-dydaktycznego, który posiada tytuł naukowy profesora (art. 114, ust. 1 Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Stanowisko profesora zwyczajnego jest ukoronowaniem kariery naukowej pracowników uczelni. Wiąże się bowiem z największym prestiżem - jest przyznawane szczególnie zasłużonym dla uczelni i wybijającym się naukowo tzw. tytularnym profesorom. Profesor zwyczajny jest wyższą rangą niż profesor nadzwyczajny.

W 1946 r. przeniósł się z matką do Wrocławia, gdzie zaczął studia polonistyczne na Uniwersytecie Wrocławskim. W tym czasie pracował również jako urzędnik w przedstawicielstwie UNRRA (1946-1947), a potem nauczyciel języka polskiego w Technikum Budowlanym w Oleśnicy.

Magisterium otrzymał w 1951 r. na podstawie pracy zatytułowanej Powieściopisarstwo Józefa Korzeniowskiego, napisanej pod kierunkiem prof. Stanisława Kolbuszewskiego. W 1954 r. dzięki wstawiennictwu jego promotora został asystentem w Zakładzie Literatury Polskiej WSP. W 1960 r. otrzymał stopień doktora nauk humanistycznych w zakresie filologii polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim na podstawie pracy: Julia Molińska-Woykowska 1816-1851, napisanej pod kierunkiem prof. Bogdana Zakrzewskiego. Kilkanaście lat później otrzymał stopień doktora habilitowanego na podstawie rozprawy: walka o kulturę narodową ludu na Śląsku (1815-1863).

United Nations Relief and Rehabilitation Administration (UNRRA z ang. - Administracja Narodów Zjednoczonych do Spraw Pomocy i Odbudowy) - organizacja utworzona przez Narody Zjednoczone w 1943, w Waszyngtonie, w celu udzielenia pomocy obszarom wyzwolonym w Europie oraz Azji po zakończeniu II wojny światowej. Ok 70% świadczeń na rzecz UNRRA, pochodziło z USA. Największymi odbiorcami były: Chiny, Polska, Włochy, Jugosławia.

Docent (niem. Dozent, łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych. Od 1 października 2005 roku uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4).

W 1969 r. został docentem na opolskiej WSP. Rozpoczął się okres ewolucji jego zaingerowań badawczych z tematyki filologicznej, zwłaszcza historycznoliterackiej na socjologiczna i politologiczną. W maju 1973 r. przewodniczący rady Państwa PRL Henryk Jabłoński nadał mu nominację na profesora zwyczajnego na podstawie jego prac o tematyce socjologicznej.

Slawistyka jest interdyscyplinarną dziedziną nauki, obejmującą badanie i opis najogólniej pojmowanych kultur, krajów, narodów i języków słowiańskich. Najczęściej utożsamiana z filologią słowiańską, a więc z dziedziną badającą języki słowiańskie, literatury oraz folklor narodów słowiańskich. W szerszym rozumieniu slawistyka obejmuje także archeologię oraz historię Słowian, począwszy od dziejów najstarszych, zwłaszcza z okresu wspólnoty plemiennej, aż po współczesność.

Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).

W latach 1972-1981 przez trzy kadencje pełnił funkcję rektora opolskiej WSP.

Wybrane publikacje

Walka o kulturę narodową ludu na Śląsku (1815-1863), wyd. PWN, Wrocław 1968.

Edukacja w procesie przemian cywilizacyjnych i kulturowych, wyd. WSP, Opole 1993.

Problemy patologii społecznej nieletnich i młodzieży w Polsce, wyd. WSP, Opole 1981.

Społeczna publicystyka Józefa Lompy podczas Wiosny Ludów, wyd. IŚ, Opole 1974.

Źródło

S. Nicieja, Alma Mater Opoliensis, wyd. UO, Opole 2004.

Linki zewnętrzne

Tadeusz Gospodarek w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)

Przypisy

S. Nicieja, Alma Mater Opoliensis, wyd. UO, Opole 2004, s. 109.

Magister (z nadawany przez wyższe uczelnie po ukończeniu studiów drugiego stopnia (dawniej: studiów jednolitych magisterskich lub magisterskich studiów uzupełniających), a w przypadku niektórych kierunków (farmacja, prawo, psychologia) – studiów jednolitych drugiego stopnia oraz wcześniejszym uzyskaniu absolutorium, złożeniu pracy dyplomowej i zdaniu egzaminu magisterskiego. Jest to również tytuł zwyczajowy używany przez farmaceutów (podobnie jak tytuł doktora używany przez lekarzy).

Oleśnica (niem. Oels) – miasto i gmina w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, położone na lewym brzegu rzeki Oleśnicy (dopływ Widawy). Pod względem geograficznym Oleśnica leży na Nizinie Śląskiej na wysokości 150 m n.p.m.