Tadeusz Hupałowski - Polski Serwis Naukowy

Grób Tadeusza Hupałowskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Tadeusz Hupałowski (ur. 25 czerwca 1922 w Złoczowie, zm. 22 grudnia 1999 w Warszawie) – generał dywizji Wojska Polskiego, minister administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska, prezes Najwyższej Izby Kontroli.

Medal 10-lecia Polski Ludowej – polskie odznaczenie cywilne ustanowione dekretem Rady Państwa z dnia 12 maja 1954 roku z okazji dziesiątej rocznicy powstania Polski Ludowej, jako odznaczenie jubileuszowe.

Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (PZPR) – partia założona w grudniu 1948, na skutek połączenia Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, po przeprowadzeniu czystek w ich szeregach. Określana również jako realno-socjalistyczna, sprawująca rządy w Polsce Ludowej, w latach 1948–1989 na drodze dyktatury proletariatu.

Życiorys

Służba wojskowa

Do WP wstąpił w 1945 roku. Ukończył Oficerską Szkołę Piechoty (1945), Akademię Nauk Politycznych w Warszawie (1951) oraz Akademię Wojskową w Czechosłowacji (1951) i Wyższą Akademię Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych ZSRR w Moskwie.

Był oficerem sztabowym. W latach 1958-1961 był przedstawicielem WP przy Zjednoczonym Dowództwie Sił Zbrojnych Państw-Uczestników Układu Warszawskiego w Moskwie, następnie zastępcą szefa i szefem Zarządu Operacyjnego Sztabu Generalnego WP.

Grzegorz Korczyński, ps. Grzegorz, właś. Stefan Kilanowicz (ur. 17 czerwca 1915, zm. 22 października 1971 w Algierii) – polski działacz komunistyczny, generał broni Wojska Polskiego, funkcjonariusz organów bezpieczeństwa (MBP) i szef Zarządu II Sztabu Generalnego WP – wywiadu wojskowego PRL.

Wojsko Polskie – ogólna nazwa polskich sił zbrojnych stanowiących: formacje zbrojne państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków na terytorium dawnego państwa polskiego, zorganizowanych wojsk Polaków niebędących częścią struktury państwa polskiego, działających poza terytorium Polski.

W 1963 roku otrzymał awans na generała brygady.

W 1965 roku objął stanowisko zastępcy Głównego Inspektora Obrony Terytorialnej – szefa Inspektoratu Obrony Terytorialnej (gen. Grzegorza Korczyńskiego). W latach 1968-1972 był zastępcą dowódcy – szefem sztabu Śląskiego Okręgu Wojskowego z siedzibą we Wrocławiu. Kolejne lata jego służby związane były ze Sztabem Generalnym WP, gdzie w latach 1972-1973 był zastępcą szefa do spraw organizacyjno-mobilizacyjnych, a w latach 1973-1981 I zastępcą szefa Sztabu Generalnego WP.

Śląski Okręg Wojskowy – terenowy organ wykonawczy Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i rządowej administracji niezespolonej (art. 14 Ustawy z 21 listopada 1967 o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej). Siedziby dowództwa Okręgu: Katowice (do marca 1946), Wrocław, ul. Pretficza 28

Franciszek Puchała (ur. 18 lutego 1942 w Ponidziu na Ziemi Świętokrzyskiej) – polski dowódca wojskowy i sztabowiec, generał dywizji Wojska Polskiego, zastępca szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego ds. operacyjnych, I zastępca szefa Sztabu Generalnego WP.

W 1972 roku otrzymał awans na generała dywizji.

W 1981 roku brał udział w przygotowaniach do wprowadzenia w Polsce stanu wojennego. W 1981 roku powołany na ministra administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska. W stanie spoczynku od 1991 roku.

Działalność polityczna

W latach 1981-1983 był ministrem administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska. Wchodził również w skład powołanej w okresie stanu wojennego Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. W 1983 został powołany przez Sejm na stanowisko prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Na stanowisku tym zastąpił Mieczysława Moczara. Próba odwołania Hupałowskiego w 1988 roku, na wniosek Biura Politycznego KC PZPR, spotkała się ze sprzeciwem Sejmu, co było ewenementem w historii PRL. Stanowisko prezesa Najwyższej Izby Kontroli utrzymał aż do 1991 roku, gdyż Sejm RP nie był w stanie wybrać jego następcy.

Henryk Szumski (ur. 6 kwietnia 1941 w Potulicach, zm. 30 stycznia 2012 w Komorowie) – polski dowódca wojskowy, generał broni Wojska Polskiego, dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego (1987–1989), szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (1997–2000), członek Rady Bezpieczeństwa Narodowego (2000–2005).

Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON) – organ administrujący Polską w czasie stanu wojennego. Powstała w nocy 12/13 grudnia 1981, a rozwiązana została 22 lipca 1983. Kierowana przez gen. Wojciecha Jaruzelskiego WRON miała charakter pozakonstytucyjny, posiadała cechy junty wojskowej. Polacy obraźliwie określali ten organ WRON-ą. Niektórym kojarzyło się to z określeniem niemieckiego orła z okresu II wojny światowej, również nazywanym "wroną". Powstało również kilka pogardliwych piosenek o WRON, takich jak "Zielona WRONa", "To nic, że kraczą WRONy", napisanych przez członków "Solidarności".

Członek PZPR od 1951 roku. Delegat na VII (1975), VIII (1980) oraz X (1986) Zjazd PZPR. W latach 1975-1981 wchodził w skład Centralnej Komisji Kontroli Partyjnej PZPR. W latach 1986-1990 był wiceprzewodniczącym Centralnej Komisji Kontrolno-Rewizyjnej PZPR. Był również długoletnim prezesem Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Libijskiej.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Wojskowa Akademia Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej w Moskwie (ros.: Военная академия Генерального штаба Вооружённых сил Российской Федерации) - wyższa uczelnia wojskowa typu akademickiego przeznaczona do edukacji, szkolenia i doskonalenia zawodowego wyższych oficerów Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej i innych państwowych instytucji obronnych oraz oficerów armii sojuszniczych.

Śmierć i pogrzeb

Zmarł 22 grudnia 1999 w Warszawie. Pochowany 28 grudnia 1999 na Cmentarzu Komunalnym (d. Wojskowym) na Powązkach w Warszawie. W pogrzebie udział wziął były Prezydent PRL gen. armii Wojciech Jaruzelski oraz Szef Sztabu Generalnego WP gen. broni Henryk Szumski. Mowy pogrzebowe wygłosili: w imieniu Sztabu Generalnego WP – gen. dyw. Franciszek Puchała, w imieniu przyjaciół – gen. broni Antoni Jasiński, w imieniu Najwyższej Izby Kontroli – prezes NIK Janusz Wojciechowski.

Krzyż Zasługi – polskie cywilne odznaczenie państwowe, nadawane za zasługi dla Państwa lub obywateli, ustanowione na mocy ustawy z dnia 23 czerwca 1923 roku i nadawane do chwili obecnej.

Order Przyjaźni Narodów (ros. Орден Дружбы народов) – ustanowiony dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 17 grudnia 1972 w 50-tą rocznicę utworzenia ZSRR. Statut orderu był zmieniony dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 18 lipca 1980. Nadawanie orderu zostało zakończone z dniem rozpadu ZSRR w 1991.

Odznaczenia

Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Order Sztandaru Pracy I klasy

Order Sztandaru Pracy II klasy

Złoty Krzyż Zasługi

Srebrny Krzyż Zasługi

Medal 10-lecia Polski Ludowej

Medal 30-lecia Polski Ludowej

Medal 40-lecia Polski Ludowej

Medal za Odrę, Nysę, Bałtyk

Medal Zwycięstwa i Wolności 1945

Złoty Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny"

Srebrny Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny"

Brązowy Medal "Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny"

Medal Za udział w walkach o Berlin

Złoty Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju"

Srebrny Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju"

Brązowy Medal "Za Zasługi dla Obronności Kraju"

Medal Komisji Edukacji Narodowej

Order Przyjaźni Narodów (ZSRR)

Medal "Za umacnianie braterstwa broni" (ZSRR)

Medal "Za umacnianie braterstwa broni" III stopnia (ČSSR)

Bibliografia

A. Dudek, Reglamentowana rewolucja. Rozpad dyktatury komunistycznej w Polsce 1988–1990, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2005

A. Karaś, Sąd nad autorami stanu wojennego, Polska Oficyna Wydawnicza BGW, Warszawa 1993

H.P. Kosk, Generalicja Polska, tom I, Wydawnictwo Ajaks, Warszawa – Pruszków 1999

Kto jest kim w Polsce 1984. Informator biograficzny, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1984

Kto jest kim w Polsce 1989. Informator biograficzny, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989

M. Jędrzejko, M. Paszkowski, M. Krogulski, Generałowie i admirałowie III Rzeczypospolitej (1989-2002) Wydawnictwo Von Borowiecky, Warszawa 2002, ISBN 83-87689-46-7

P. Martell, G. P. Hayes, World military leaders, Bowker, New York 1974

T. Mołdawa, Ludzie władzy 1944–1991, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1991

M. F. Rakowski, Dzienniki polityczne 1987-1990, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2005

J. Stroynowski (red.), Who is who in the Socialist countries of Europe : a biographical encyclopedia of more than 12,600 leading personalities in Albania, Bulgaria, Czechoslovakia, German Democratic Republic, Hungary, Poland, Romania, Yugoslavia 1989, tom 3, K.G. Saur Pub., 1989

Dane o odznaczeniach na podstawie kroniki w kwartalniku "Wojskowy Przegląd Historyczny" (1960-1990)