Tadeusz Kapeliński - Polski Serwis Naukowy

Tadeusz Kapeliński (ur. 9 września 1904, zm. 7 stycznia 1970) – inżynier, polityk.

Od 5 grudnia 1944 do 31 grudnia 1944 był kierownikiem resortu poczt i telegrafów w PKWN. Następnie – do 28 czerwca 1945 – był ministrem poczt i telegrafów w rządzie Edwarda Osóbki-Morawskiego, a od 28 czerwca 1945 do 1 lutego 1946 był kierownikiem resortu poczt i telegrafów w rządzie Edwarda Osóbki-Morawskiego (formalny minister – Mieczysław Thugutt – pozostał na emigracji).

Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (TRJN) - rząd Rzeczpospolitej Polskiej powołany w Warszawie przez prezydenta Krajowej Rady Narodowej Bolesława Bieruta 28 czerwca 1945 na podstawie porozumienia zawartego na konferencji w Moskwie odbytej 17-21 czerwca pomiędzy politykami KRN i Rządu Tymczasowego RP a częścią polityków emigracyjnych skupionych wokół b.premiera Stanisława Mikołajczyka i Stronnictwa Ludowego, części polityków PPS-WRN (Jan Stańczyk, Zygmunt Żuławski), przywódców krajowego SL-Roch (Władysław Kiernik), przedstawicieli środowisk intelektualnych z kraju (profesor Stanisław Kutrzeba, profesor Adam Krzyżanowski, doktor Henryk Kołodziejski). Rząd zgodnie z ustaleniami jałtańskimi powstał na bazie Rządu Tymczasowego RP, również Prezesem Rady Ministrów (premierem) rządu pozostał, związany z PPS, Edward Osóbka-Morawski. Zgodnie z ustaleniami konferencji w Moskwie po powstaniu TRJN na stanowiska wiceprezydentów KRN powołani zostali Wincenty Witos i Stanisław Grabski. Powołanie TRJN było realizacją postanowień jałtańskich przewidujących zrekonstruowanie Rządu Tymczasowego RP na szerszej podstawie demokratycznej oraz spełnieniem poczynionych w maju i czerwcu 1945 uzgodnień dyplomacji ZSRR z dyplomacją USA i Wielkiej Brytanii zgodnie z którymi akceptujący porozumienia jałtańskie politycy emigracyjni i niereprezentowani dotąd w Rządzie Tymczasowym i KRN politycy krajowi popierający Stanisława Mikołajczyka mieli otrzymać 25% tek ministerialnych, odpowiednią liczbę wiceministrów oraz reprezentację w KRN, administracji państwowej -centralnej i terenowej, dyplomacji i w samorządzie terytorialnym zaś tak zrekonstruowany rząd Polski miał zostać uznany przez mocarstwa zachodnie . Rozwiązanie to i przyjęte proporcje były analogiczne do wcześniejszego kompromisowego porozumienia Tito-Ivan Subasić tzn. kompromisu sił proradzieckich i prozachodnich poprzez powołanie wspólnego rządu koalicyjnego w proporcji 75% : 25% zawartego pod patronatem mocarstw w marcu 1945 w Jugosławii.

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) – samozwańczy [1] tymczasowy organ władzy wykonawczej w Rzeczpospolitej Polskiej, działający od 21 lipca 1944 do 31 grudnia 1944, na obszarze wyzwalanym spod okupacji niemieckiej - pomiędzy przesuwającą się linią frontu sowiecko-niemieckiego a Linią Curzona. PKWN został powołany w Moskwie (zob. rząd marionetkowy) i funkcjonował pod polityczną kontrolą Józefa Stalina. Zdominowany był przez komunistów polskich i realizował politykę ZSRR w Polsce. Na powstanie PKWN mieli dominujący wpływ komuniści z Centralnego Biura Komunistów Polskich, jednak ostateczną decyzję o jego powstaniu podjął Stalin.

W latach 1945–1949 należał do PSL, a od 1949 – do ZSL.

Źródło

Leksykon historii Polski z 1995