Tadeusz Mazowiecki - Polski Serwis Naukowy

Tadeusz Mazowiecki (ur. 18 kwietnia 1927 w Płocku) – polski polityk i publicysta.

Ostatni premier PRL i pierwszy premier III Rzeczypospolitej (w latach 1989–1990); współtwórca i przewodniczący Unii Demokratycznej i Unii Wolności; poseł na Sejm PRL III, IV i V kadencji, poseł na Sejm RP I, II i III kadencji (w latach 1991–2001). Od 2010 doradca Prezydenta RP ds. polityki krajowej i międzynarodowej. Kawaler Orderu Orła Białego.

Adam Michnik (ur. 17 października 1946 w Warszawie) – polski publicysta, eseista, pisarz, historyk i działacz polityczny. Od 1989 redaktor naczelny „Gazety Wyborczej”.
Polskie Porozumienie Niepodległościowe (PPN) – organizacja polskiej opozycji demokratycznej i niepodległościowej w PRL, założona na przełomie 1975/1976 przez Zdzisława Najdera.

Życiorys

Wykształcenie

Posiada wykształcenie średnie ogólne, ukończył w 1946 Liceum Ogólnokształcące im. Marszałka Stanisława Małachowskiego w Płocku, następnie rozpoczął (nieukończone) studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim.

Działalność w PRL

W latach 1949–1955 działał w stowarzyszeniu Pax. Początkowo (do 1951) był w grupie tygodnika "Dziś i Jutro", następnie (1950–1952) pełnił funkcję zastępcy redaktora naczelnego "Słowa Powszechnego". Był współzałożycielem, a w latach 1953–1955 redaktorem naczelnym "Wrocławskiego Tygodnika Katolików". W 1953 w "WTK" opublikował artykuł krytykujący działalność biskupa Czesława Kaczmarka, skazanego w tym samym roku w procesie pokazowym. W 1955 został wykluczony z Pax jako przywódca tzw. paksowskiej frondy. W 1957 znalazł się wśród założycieli warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. W 1958 założył i został redaktorem naczelnym miesięcznika "Więź". W latach 1961–1972 był posłem na Sejm PRL III, IV i V kadencji z ramienia katolickiej grupy Znak. W 1961 i w 1965 wybierany do Sejmu PRL z listy Frontu Jedności Narodu. Jako poseł interpelował w sprawie wydarzeń marcowych w 1968.

Der Deutsche Nationalpreis (Niemiecka Nagroda Narodowa, w skrócie Nationalpreis) – wyróżnienie przyznawane od 1997 r., z reguły corocznie, przez Niemiecką Fundację Narodową (Deutsche Nationalstiftung). Fundacja nagradza osoby prywatne oraz instytucje, które swoją działalnością przyczyniają się do integracji Niemiec, umacniania tożsamości i rozwoju kultury politycznej Niemców, budowania współpracy i jedności w Europie.
Czesław Kiszczak (ur. 19 października 1925 w Roczynach) – generał broni Ludowego Wojska Polskiego, działacz komunistyczny, minister spraw wewnętrznych w latach 1981–1990, Prezes Rady Ministrów PRL w okresie od 2 sierpnia do 17 sierpnia 1989, poseł IX kadencji, wicepremier pierwszego niekomunistycznego rządu PRL (1989–1990). Wcześniej szef m.in. kontrwywiadu WSW, Zarządu II Sztabu Generalnego WP.

Po wydarzeniach grudnia 1970 nalegał na powołanie komisji w celu ustalenia winnych rozlewu krwi. Pozbawiony możliwości kandydowania na urząd poselski w 1976 związał się ściśle z ruchem opozycyjnym. Współpracował z Polskim Porozumieniem Niepodległościowym.

W sierpniu 1980 stanął na czele Komisji Ekspertów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, której zadaniem było wsparcie strajkujących w Gdańsku robotników w rokowaniach z władzą. Od 1981 był redaktorem naczelnym "Tygodnika Solidarność". Po wprowadzeniu stanu wojennego został zatrzymany w sopockim Grand Hotelu, po czym internowano go w Strzebielinku, potem w Jaworzu, a na koniec w Darłówku. Został zwolniony jako jeden z ostatnich w dniu 23 grudnia 1982.

Krakowskie Towarzystwo Wydawnicze - wydawnictwo podziemne, założone w Krakowie w styczniu 1982 przez Krzysztofa Budziakowskiego - działacza opozycji, który kierował nim do końca działalności - czyli 1989 roku. W KTW pracowali m.in. Paweł de Barbaro, Marcin Zaczek, Tomasz Placek. Zarówno szef wydawnictwa jak i współpracownicy byli wielokrotnie aresztowani, poddawani rewizjom oraz przesłuchiwani przez organa komunistycznego państwa. W czasie swojej działalności KTW wydało poza cenzurą ponad 40 zakazanych tytułów, autorstwa m.in. Czesława Miłosza, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, papieża Piusa XI, Józefa Piłsudskiego, Witolda Gombrowicza i in. Nakłady wynosiły przeciętnie 1500-2000 egz. We współpracy z Jerzym Giedroyciem i założonym przez niego Instytutem Literackim wydawnictwo publikowało krajową edycję "Zeszytów Historycznych". W ramach KTW wydano również pojedyncze numery czasopism "Arka" i "Tędy". Wydane książki kolportowane i sprzedawane były za pośrednictwem zakonspirowanych sieci kolportażowych, głównie na terenie Polski południowej oraz Warszawy, Łodzi i Gdańska. Kilkukrotnie Służba Bezpieczeństwa PRL, w wyniku działań operacyjnych, aresztowała drukarzy i kolporterów KTW i konfiskowała części lub całości nakładów.
Bronisław Maria Komorowski (ur. 4 czerwca 1952 w Obornikach Śląskich) – polski polityk, z wykształcenia historyk. Prezydent elekt Rzeczypospolitej Polskiej.

W 1987 był przez rok za granicą, gdzie rozmawiał z politykami i przedstawicielami związków zawodowych. Od 1988 uczestniczył w rozmowach w Magdalence. Jako zwolennik przejęcia władzy z rąk PZPR na drodze rokowań aktywnie brał udział w rozmowach plenarnych Okrągłego Stołu, stając się jednym z głównych twórców porozumienia, na mocy którego 4 czerwca 1989 odbyły się częściowo wolne wybory, w których sam odmówił kandydowania.

Czesław Kaczmarek (ur. 16 kwietnia 1895 w Lisewie Małym, zm. 26 sierpnia 1963 w Lublinie) – polski biskup rzymskokatolicki, biskup diecezjalny kielecki w latach 1938–1963.
Samoobrona Rzeczpospolitej Polskiej – partia polityczna, odwołująca się w różnych okresach swojej działalności głównie do idei narodowo-lewicowych, chrześcijańsko-lewicowych, socjaldemokratycznych, chrześcijańsko-demokratycznych, nacjonalistycznych, narodowo-katolickich i agrarnych, najczęściej łącząca poszczególne elementy tych nurtów, założona 10 stycznia 1992 (zarejestrowana sądownie 12 czerwca 1992) z inicjatywy działaczy ZZR "Samoobrona" Andrzeja Leppera, do 17 stycznia 2000 pod nazwą Przymierze Samoobrona. 4 marca 2012 weszła w skład partii Samoobrona, powołanej w styczniu 2010 przez część działaczy Samoobrony RP.

Rząd Tadeusza Mazowieckiego

Osobne artykuły: Rząd Tadeusza Mazowieckiego i Plan Balcerowicza.

17 sierpnia Tadeusz Mazowiecki spotkał się z Lechem Wałęsą, który zaproponował mu objęcie stanowiska premiera. Propozycja została przyjęta, a rząd pod jego kierownictwem powstał we wrześniu 1989. Zasłabł w trakcie swojego pierwszego wystąpienia sejmowego w roli premiera. Rząd Tadeusza Mazowieckiego zdołał w krótkim czasie przeprowadzić szereg podstawowych reform. Gruntownie zmieniono ustrój polityczny, wprowadzono pełen zakres swobód obywatelskich, system wielopartyjny, zmieniono godło i nazwę państwa (z PRL na RP). 29 grudnia 1989 przeprowadzono istotną zmianę konstytucji, na mocy której m.in. usunięto preambułę, napisano od nowa treść rozdziałów o ustroju politycznym i gospodarczym, wzmocniono pozycję związków zawodowych i wprowadzono jednolite pojęcie własności. Dzięki tym zmianom możliwe stało się przeprowadzenie transformacji gospodarczej. Pakiet reform rządu, określany od nazwiska głównego twórcy "Planem Balcerowicza", umożliwił zastopowanie hiperinflacji, restrukturyzację gospodarki, wprowadzenie mechanizmów rynkowych i prywatyzacji.

Jerzy Zawieyski, do 1946 Henryk Nowicki (ur. 2 października 1902 w Radogoszczu, zm. 18 czerwca 1969 w Warszawie) – polski aktor, dramatopisarz, prozaik, eseista, redaktor "Tygodnika Powszechnego" i "Znaku"; katolicki działacz polityczny, poseł na Sejm PRL II, III i IV kadencji (1957–1969) z ramienia Znaku, członek Rady Państwa (1957–1968).
Prawa człowieka to koncepcja, według której każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, których źródłem obowiązywania jest przyrodzona godność ludzka. Prawa te mają charakter:

"Gruba kreska"

Osobne artykuły: Gruba kreska i Okrągły Stół (historia Polski).

W swoim sejmowym exposé mówił o "grubej linii", która w oryginale miała oznaczać brak odpowiedzialności nowego rządu za szkody poczynione w gospodarce przez władze komunistyczne. Krytycy Tadeusza Mazowieckiego cytat ten (przechrzczony na "grubą kreskę") zaczęli wykorzystywać do określenia domniemanej pobłażliwości ówczesnego rządu dla byłych działaczy politycznych PRL i podległych im służb bezpieczeństwa. W rządzie Tadeusza Mazowieckiego resorty siłowe (Spraw Wewnętrznych i Obrony) początkowo były kontrolowane przez działaczy PZPR, a pozostająca pod nadzorem ministra Czesława Kiszczaka SB kontynuowała inwigilację tej części opozycji, która była przeciwna porozumieniom Okrągłego Stołu, oraz niszczyła własne archiwa. Dopiero kilka miesięcy po objęciu przez Tadeusza Mazowieckiego urzędu premiera Służba Bezpieczeństwa została rozwiązana, a Czesław Kiszczak ustąpił ze stanowiska.

Europejski Uniwersytet Viadrina we Frankfurcie nad Odrą (niem. Europa-Universität Viadrina in Frankfurt (Oder)) – uniwersytet znajdujący się we Frankfurcie nad Odrą, w kraju związkowym Brandenburgia, we wschodnich Niemczech. Nazwa Viadrina pochodzi z łaciny i oznacza nad Odrą. Kontakty z Polską są priorytetem uczelni, dlatego też w 1998 utworzono Collegium Polonicum w Słubicach jako jednostkę wspólną z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Płock – miasto na Pojezierzu Dobrzyńskim i w Kotlinie Płockiej, nad Wisłą, w województwie mazowieckim, powiat grodzki, siedziba powiatu płockiego; historyczna stolica Mazowsza, stolica rzymskokatolickiej diecezji płockiej (1075); siedziba władz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów i mariawickiej diecezji warszawsko-płockiej, port rzeczny, rafineria ropy naftowej (1964), szkoły wyższe, teatry, muzea.

Wybory prezydenckie

Tadeusz Mazowiecki (z prawej) z Adamem Michnikiem, Rezydencja ambasadora Francji, Warszawa, 7 września 2004

Tadeusz Mazowiecki

Do upadku jego rządu przyczynił się narastający od wiosny 1990 konflikt z Lechem Wałęsą ("wojna na górze"), który przyczynił się m.in. do rozpadu OKP, reprezentującego solidarnościowych parlamentarzystów. Konflikt ten doprowadził do rywalizacji obu polityków w wyborach prezydenckich z jesieni 1990. Tadeusz Mazowiecki, który w czasach "Solidarności" był doradcą Lecha Wałęsy i komitetu strajkowego w Stoczni Gdańskiej, wystartował przeciw przewodniczącemu związku. Przegrał, nie wchodząc do drugiej tury (uzyskał 18,08% poparcia, tj. 2 973 364 głosy), będąc pokonanym przez Stanisława Tymińskiego.

Waldemar Kuczyński, właśc. Marian Waldemar Kuczyński (ur. 22 listopada 1939 w Kaliszu) – polski ekonomista, dziennikarz, publicysta, polityk, były minister przekształceń własnościowych.
Wybory parlamentarne w Polsce, odbyły się 25 września 2005 roku na terenie Polski oraz w 166 obwodowych komisjach ulokowanych poza Polską. Wbrew wcześniejszym spekulacjom, nie zostały one przeprowadzone razem z wyborami prezydenckimi i referendum 2005 w sprawie traktatu konstytucyjnego UE.

Działalność w III RP

Wysłannik ONZ

W 1992 został Specjalnym Wysłannikiem ONZ w Bośni i Hercegowinie, zrezygnował z tej funkcji w 1995 na skutek bezczynności wielkich mocarstw wobec zbrodni wojennych dokonywanych w czasie wojny w Bośni, głównie zamordowania w Srebrenicy przez wojska Republiki Serbskiej w Bośni kilku tysięcy muzułmańskich mężczyzn i chłopców. Ogłosił raport w sprawie łamania praw człowieka przez wszystkie strony konfliktu.

Tadeusz Żychiewicz (ur. 12 stycznia 1922 w Bratkowicach, zm. 11 listopada 1994 w Krakowie), dziennikarz, historyk sztuki, publicysta religijny, teolog i redaktor Tygodnika Powszechnego. Walczył w Armii Krajowej.
Andrzej Micewski (ur. 3 listopada 1926 w Warszawie, zm. 29 listopada 2004) – polski historyk, działacz katolicki i publicysta, poseł na Sejm II kadencji.

Działalność partyjna i parlamentarna

W 1991 założył i do 1994 przewodniczył powstałej na bazie ROAD, Forum Prawicy Demokratycznej i jego komitetów wyborczych Unii Demokratycznej. Po zjednoczeniu z Kongresem Liberalno-Demokratycznym do 1995 był przewodniczącym Unii Wolności, następnie pełnił funkcję honorowego przewodniczącego tej partii. W UD i UW (wraz z m.in. Hanną Suchocką) reprezentował w tzw. "skrzydło chadeckie".

Rozmowy w Magdalence – spotkania władz państwowych PRL z przedstawicielami NSZZ Solidarność, odbywające się od 16 września 1988 roku w Magdalence pod Warszawą. Początkowo miały miejsce w Warszawie przy ulicy Zawrat.
Rząd Tadeusza Mazowieckiego – gabinet pod kierownictwem premiera Tadeusza Mazowieckiego powołany przez Sejm 24 sierpnia 1989, a zatwierdzony przez niego i prezydenta Wojciecha Jaruzelskiego 12 września 1989 po nieudanej próbie stworzenia rządu Czesława Kiszczaka. Rząd Tadeusza Mazowieckiego złożył dymisję 25 listopada 1990, nazajutrz po porażce Tadeusza Mazowieckiego w wyborach prezydenckich. Sejm przyjął dymisję rządu 14 grudnia 1990. Rada Ministrów pełniła swoje obowiązki do czasu powołania rządu Jana Krzysztofa Bieleckiego 12 stycznia 1991.

W latach 1991–2001 przez trzy kadencje sprawował mandat posła na Sejm I, II i III kadencji, wybieranego z listy UD (w 1991 i 1993 w Poznaniu) oraz UW (w 1997 w Krakowie). W 2001 w okręgu krakowskim ubiegał się o reelekcję, UW nie osiągnęła progu wyborczego.

W 1997 przedstawił w Zgromadzeniu Narodowym uznaną za kompromisową preambułę do Konstytucji RP (napisaną wcześniej przez twórców "Tygodnika Powszechnego"), która umożliwiła jej zaakceptowanie. W listopadzie 2002 odszedł z Unii Wolności, przeciwstawiając się porzuceniu przez tę partię międzynarodówki chadeckiej oraz wejściu w koalicję wyborczą z SLD i następnie samorządową z Samoobroną w województwie warmińsko-mazurskim.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Okręg wyborczy nr 19 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej obejmuje miasta na prawach powiatu Warszawa (województwo mazowieckie). W obecnym kształcie został utworzony w 2001. Wybieranych jest w nim 20 posłów w systemie proporcjonalnym (do 2011 wybierano 19 posłów).

W 2005 został jednym ze współzałożycieli Partii Demokratycznej – demokraci.pl, mającej stanowić poszerzenie dawnej Unii Wolności o m.in. polityków lewicowych. Był liderem listy parlamentarnej tej partii w wyborach parlamentarnych w tym samym roku w okręgu warszawskim i uzyskał 30 143 głosy. Wchodził w skład rady politycznej PD (do 2006 był jej przewodniczącym).

Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" – polski medal nadawany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego osobom lub instytucjom wyróżniającym się w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego. Medal nadawany jest w oparciu o ustawę z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej przez Ministra Kultury i Ochrony Dziedzictwa Narodowego.
Stocznia Gdańska (pełna nazwa: Stocznia Gdańsk Spółka Akcyjna) – jedna z największych polskich stoczni. Znajduje się w Gdańsku na lewym brzegu Martwej Wisły i na Ostrowiu. Powstała po 1945 na terenach gdzie przedtem istniała niemiecka Stocznia Cesarska (od 1844) i Stocznia Schichaua (od 1890).

Od 12 października 2010 doradca Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego ds. polityki krajowej i międzynarodowej.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)