Tadeusz Milewski - żołnierz - Polski Serwis Naukowy

Tadeusz Milewski (po prawej) wraz z J. Deczkowskim (w środku) i Wojciechem Omyłą 5 VIII 1944 na Gęsiówce w kilka godzin przed śmiercią Tadeusza.

Tadeusz Milewski ps. "Ćwik" (ur. 4 sierpnia 1920 w Gdańsku, zm. 5 sierpnia 1944 w Warszawie) – sierżant, podharcmistrz, członek Szarych Szeregów, uczestnik powstania warszawskiego w szeregach 3. drużyny II plutonu Alek 2. kompanii "Rudy" batalionu "Zośka" Zgrupowania "Radosław" Armii Krajowej.

Gęsiówka – przed II wojną światową więzienie wojskowe przy ulicy Gęsiej 24 (róg ul. Lubeckiego) w Warszawie (na terenie dzisiejszego osiedla Muranów).

Powstanie warszawskie () – wystąpienie zbrojne przeciwko okupującym Warszawę wojskom niemieckim, zorganizowane przez Armię Krajową w ramach akcji "Burza", połączone z ujawnieniem się i oficjalną działalnością najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.

Syn Bernarda Milewskiego, inspektora Urzędu Emigracyjnego Wolnego Miasta Gdańska, współzałożyciela Macierzy Szkolnej, wiceprezesa Gminy Polskiej i Jadwigi z Pyczyńskich, działaczki Towarzystwa Polek i śpiewaczki w Chórze Polskim "Lutnia". Oboje rodzice działali w Polonii Wolnego Miasta Gdańsk. Uczęszczał do Gimnazjum Polskiego Gdańsk. Tadeusz działał jako drużynowy IV lotniczej Gdańskiej Drużyny Harcerzy im. Żwirki i Wigury. Od 1935 r. mieszkał we Wrzeszczu, następnie w Sopocie. Członek Sodalicji Marjańskiej.

Sodalicja Mariańska (Kongregacja Mariańska, łac. Congregatio Mariana) – katolickie stowarzyszenie świeckich, którego celem było łączenie życia chrześcijańskiego ze studiami. Sodalicja powstała w środowisku studentów Rzymu. Jej inicjatorem był Jan Leunis SJ.

Lista osób poległych i zmarłych w dniach powstania warszawskiego, których noty biograficzne znajdują się w zasobach Wikipedii. Dotyczy zarówno żołnierzy, sanitariuszek, łączniczek, harcerzy, cywili wspierających powstanie (lekarzy, chirurgów, księży), jak i ofiar zbrodni hitlerowskich – osób cywilnych niezwiązanych w tym czasie z żadną formacją zbrojną.

Tuż przed wybuchem wojny wyjechał wraz z bratem Kazimierzem do Warszawy, gdzie przebywała ich matka, młodszy brat Stanisław oraz siostra Jadwiga. Z Warszawy wyjechał do Kowla, gdzie poznał Wojciecha Omyłę, a stamtąd do Kowna. W listopadzie 1941 r. powrócił do stolicy, miesiąc później wstąpił do Szarych Szeregów. Podjął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Ziem Zachodnich. Brał udział w bazie leśnej Par. 1.

Cmentarz żydowski w Warszawie – największy cmentarz żydowski w województwie mazowieckim, drugi największy w Polsce (po nowym cmentarzu w Łodzi) i jeden z największych na świecie, a znajdujące się tam nagrobki (macewy) stanowią jedne z najcenniejszych zabytków małej architektury Warszawy i Polski. Cmentarz zajmuje powierzchnię ok. 33,3 ha, znajduje się na nim około 200 tysięcy nagrobków i zlokalizowany jest na Powązkach w dzielnicy Wola obok cmentarzy innych wyznań.

Gmina Polska w Wolnem Mieście Gdańsku – centralna organizacja Polonii w Wolnym Mieście Gdańsku istniejąca w latach 1921–1937, zrzeszająca gdańskich Polaków i broniąca ich praw społecznych, kulturalnych i politycznych na terenie Wolnego Miasta.

W czasie powstania warszawskiego 1944 uczestniczył, wraz z bratem Kazimierzem, w walkach na Woli w stopniu sierżanta w plutonie „Alek” kompanii „Rudy”, batalionu „Zośka”. Jego pluton w pierwszych dniach sierpnia opanował cmentarz żydowski na Woli, a następnie 5 sierpnia zdobył obóz koncentracyjny Gęsiówka i uwolnił 348 więźniów. Tego samego dnia około godziny 23-ej Tadeusz zginął od wybuchu pocisku artyleryjskiego, kiedy razem z Wojciechem Omyłą (ps. "Wojtek") pełnił wartę przy barykadzie na ulicy Gęsiej, obok bramy getta od strony ul. Okopowej. Najpierw został pochowany w pobliżu wejścia do Gęsiówki, po wojnie zaś ekshumowano jego zwłoki i pochowano go na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie do kwatery żołnierzy batalionu „Zośka”.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Uniwersytet Ziem Zachodnich (UZZ) został utworzony w październiku 1940 r. z inicjatywy Biura Oświatowo-Szkolnego Ziem Zachodnich. Większość wykładowców i studentów pochodziła z zamkniętego Uniwersytetu Poznańskiego i innych wysiedleńców z Wielkopolski. Uniwersytet działał głównie w Warszawie i jego działalność została przerwana przez powstanie warszawskie, gdy utracił on koło połowy swoich pracowników.

Został odznaczony Krzyżem Walecznych.

Dowódca plutonu „Alek” Juliusz Deczkowski ps. „Laudański” napisał w swoich wspomnieniach na temat śmierci „Ćwika”:

Zobacz też

Polegli w powstaniu warszawskim po stronie polskiej

Przypisy

Dane według: Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego, tom 6. Redaktor naukowy Piotr Rozwadowski. Dom Wydawniczy "Bellona", Warszawa 2004. ISBN 83-11-09261-3
Polonia gdańska. Gmina Polska. [dostęp 2011-04-12].
↑ Tadeusz Sumiński: Pamiętniki żołnierzy baonu "Zośka". Powstanie Warszawskie. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1959, s. 261, 549.
Barbara Wachowicz: Wierna rzeka harcerstwa. Część 2. To "Zośki" wiara! Gawęda o Harcerskim Batalionie AK "Zośka". Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2005, s. 70-71. ISBN 83-7399-030-5.

Bibliografia

Wachowicz Barbara: Wierna rzeka harcerstwa. Tom IV. To "Zośki" wiara! Gawęda o Harcerskim Batalionie Armii Krajowej "Zośka". Część 2. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2005, s. 35-76. ISBN 83-7399-030-5.

Anna Borkiewicz-Celińska: Batalion "Zośka". Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1990, s. 703. ISBN 83-06-01851-6.

Linki zewnętrzne

Tadeusz Milewski na Wirtualnym Murze Pamięci

Muzeum Powstania Warszawskiego. Powstańcze biogramy. Tadeusz Milewski ps. Ćwik

Archiwum Historii Mówionej. Wywiad ze Stanisławem Milewskim, bratem Tadeusza i Kazimierza Milewskich