Tadeusz Ostrowski - Polski Serwis Naukowy

Tadeusz Ostrowski

Tadeusz Ostrowski (ur. 4 lipca 1881 w Wiedniu, zamordowany z 3 na 4 lipca 1941 we Lwowie) – polski lekarz, chirurg, taternik, syn Antoniego Ostrowskiego, dentysty, i Elżbiety Mauler de Elisenau (Austriaczki).

Był asystentem i następcą Ludwika Rydygiera, profesorem (od 1923) na katedrze chirurgii Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, kierownikiem Kliniki Chirurgicznej UJK, dziekanem Wydziału Lekarskiego UJK w latach 1937/1938. Prezes Towarzystwa Chirurgów Polskich, członek Międzynarodowego Towarzystwa Chirurgicznego i Międzynarodowego Towarzystwa Urologicznego.

Antoni Ojrzyński (ur. 8 czerwca 1871, zm. 16 lipca 1967 w Warszawie), polski działacz turystyczny, bibliotekarz, zbieracz książek, z zawodu aptekarz. Zgromadził bogaty księgozbiór o tematyce karpackiej, który przekazał krakowskiej Bibliotece Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego.

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Wprowadzał i upowszechniał pionierskie w Polsce metody chirurgicznego leczenia raka sutka, gruźlicy gruczołu sutkowego, stosowania operacji Thalmy w marskości wątroby, leczenia raka krtani, nerki wędrującej, chorób woreczka i dróg żółciowych. Pierwszy w Polsce (wraz z W. Brossem) wykonał lobektomię.

Ganek (słow. Gánok) – trójwierzchołkowy szczyt w słowackiej części Tatr Wysokich. Położony jest w głównej grani Tatr Wysokich w miejscu, w którym grań zmienia kierunek na południowo-wschodni. Najwyższy wierzchołek Wielki Ganek (Veľký Ganek) ma wysokość 2462 m n.p.m. Dwa niższe to Pośredni Ganek (Prostredný Ganek) i Mały Ganek (Malý Ganek 2425 m n.p.m.). Ganek jest szczytem zwornikowym. Odchodzi od niego (dokładniej od Małego Ganku) boczna grań (tzw. Pusta Grań) z Kaczą Turnią i Pustymi Turniami, rozdzielająca Dolinę Ciężką (Ťažká dolina) od Kaczej (Kačacia dolina) – doliny należące do systemu Doliny Białej Wody (Bielovodská dolina). Od południa pod szczyt podchodzi Rumanowa Dolinka (Rumanova dolinka) – odnoga Doliny Złomisk (Zlomisková dolina), należącej do systemu Doliny Mięguszowieckiej (Mengusovská dolina). W grani głównej w kierunku zachodnim szczyt oddzielają od Wysokiej (Vysoká) trzy Rumanowe Przełęcze (Rumanove sedlá), w kierunku południowo-wschodnim – od Rumanowego Szczytu (Rumanov štít) oddziela go Gankowa Przełęcz (Gánkova štrbina).

Zofia Radwańska-Paryska (ur. 3 maja 1901 w Warszawie, zm. 24 października 2001 w Zakopanem) – botaniczka, taterniczka, pisarka. Żona i współtowarzyszka pracy Witolda Henryka Paryskiego.

W okresie sowieckiej okupacji Lwowa nadal prowadził działalność naukową, kierownik radzieckiej Kliniki Chirurgicznej w Lwowskim Instytucie Medycznym. W sierpniu 1940 był gościem Wszechzwiązkowego Komitetu ds. Nauki ZSRR w Moskwie. Zamordowany przez Niemców na Wzgórzach Wuleckich w nocy z 3 na 4 lipca 1941 wraz z żoną, Jadwigą Ostrowską z domu Szczuką (ur. 1882), przyjaciółmi (chirurgiem Stanisławem Ruffem z żoną i synem) i domownikami podczas mordu profesorów lwowskich.

Ostry Szczyt (słow. Ostrý štít, dawniej Končitá veža, Končistá veža, niem. Spitzer Turm, węg. Hegyes-torony, 2360 m n.p.m.) – spiczasty wierzchołek w głównej grani Tatr, w ich słowackiej części.

Krywań (słow. Kriváň, niem. Krummhorn, Ochsenhorn, węg. Kriván) – wyniosły (2494 m n.p.m.) szczyt w południowo-zachodniej części Tatr Wysokich po stronie słowackiej, o charakterystycznym, zakrzywionym wierzchołku, od którego wziął swoją nazwę (nadal spotykana jest wśród starszych górali wymowa "Krzywań").

Profesor Ostrowski słynął ze swojego umiłowania do kolekcjonowania dzieł sztuki. To bezpośrednio przyczyniło się prawdopodobnie do tego, że wraz z nim zostali aresztowani wszyscy domownicy. Pozwoliło to nazistom na dokonanie całkowitego rabunku zgromadzonych przez profesora cennych eksponatów. W roku 1943 zbiory Ostrowskiego zostały prawdopodobnie zabrane do Holandii przez funkcjonariusza SD i lwowskiego kolekcjonera Pietera Mentena.

Großglockner, Grossglockner – najwyższy szczyt Austrii, w Wysokich Taurach (Alpy), w grupie górskiej Glockner, o wysokości 3798 m n.p.m. Drugi co do wybitności szczyt Alp (MDW: 2423 metry). Wznosi się ponad lodowcem Pasterze, do którego prowadzi droga samochodowa (w zimie zamknięta) – odgałęzienie przebiegającej obok drogi glocknerskiej (niem. Bruck Heiligenblut). Stopień trudności najłatwiejszej drogi na szczyt określany jest na PD+ (PD = fr. peu difficile – nieco trudno). Wierzchołek główny pierwszy raz zdobyty został 28 lipca 1800 roku.

Pieter Nicolaas Menten (ur. 26 maja 1899 w Rotterdamie - zm. 14 listopada 1987) znany również jako Johann Peter Menten, Peter Nicolaus Menten - holenderski przedsiębiorca i kolekcjoner dzieł sztuki. Zbrodniarz wojenny, zdemaskowany przez Żydów jako sprawca morderstw i grabieży dokonanych w lecie 1941 roku na terenie obwodu lwowskiego.

Taternictwo

Był taternikiem (do 1909 r.) i alpinistą, jednym z pionierów taternictwa bez przewodnika. Niektóre jego osiągnięcia:

pierwsze wejście na Rogatą Turnię, dalej przejście na Staroleśny Szczyt i zejście jego północną ścianą – z Władysławem Lustgartenem i Czesławem Neufeldem (1903),

pierwsze wejście na Gąsienicową Przełączkę,

przejście granią ze Żłobistego Szczytu na Ganek,

zejście północną ścianą z Krywania,

pierwsze przejście części wschodniej grani Gąsienicowej Turni,

wejście południową ścianą na Ostry Szczyt.

W latach 1906–1910 czterokrotnie był w Alpach wraz z wycieczkami z Akademickiego Klubu Turystycznego. Wszedł m.in. na Großglockner, Marmoladę, Jungfrau, Kleine Zinne, Monte Rosa i Breithorn, a w 1910 r. wraz z Janem Jaroszyńskim, Wacławem Kręckim i Antonim Ojrzyńskim dokonał pierwszego polskiego trawersu masywu Mont Blanc.

Rogata Turnia (słow. Rohatá veža, niem. Margitspitze, węg. Margitcsúcs) – turnia w masywie Granatów Wielickich o wysokości 2420 m n.p.m., w słowackich Tatrach Wysokich. Znajduje się w bocznej grani odchodzącej na południowy zachód od Staroleśnego Szczytu. Leży pomiędzy tym szczytem, oddzielona Kwietnikową Przełączką, a Małą Granacką Turnią oddzieloną Wyżnią Granacką Szczerbiną.

Akademicki Klub Turystyczny we Lwowie – stowarzyszenie działające wśród młodzieży akademickiej i pracowników nauki powstałe na początku XX wieku we Lwowie. Inicjatorami powstania AKT byli: Bronisław Drecki, Adam Konopczyński, Wilhelm Landsberg, Mieczysław Orłowicz, Tadeusz Ostrowski, Władysław Smolka, Kazimierz Świtalski. Zebranie organizacyjne AKT odbyło się 29 kwietnia 1906 roku na terenie Uniwersytetu Lwowskiego. Towarzystwo założyło 30 osób – w pierwszym roku liczba członków wzrosła do 55. Prezesem został Mieczysław Orłowicz. Zarząd tworzyli: Adam Konopczyński – wiceprezes, Wacław Kowalewski – wiceprezes, Wilhelm Landesberg – zastępca sekretarza, Bronisław Drecki – skarbnik, Władysław Smolka - zastępca skarbnika oraz Kazimierz Świtalski i Tadeusz Piotrowski – członkowie zarządu. Zadaniem Klubu było organizowanie wycieczek, i prowadzenie szkoleń na tematy związane z turystyką, poznaniem okolic - poczynając od prostych informacji o konieczności odpowiedniego ekwipunku, zasad wędrowania czy wyżywienia.

Uczestniczył w pracach Sekcji Turystycznej Towarzystwa Tatrzańskiego, w 1908 r. był sekretarzem jej zarządu.

Przypisy

[Dzieje najnowsze: Tom 14, PAN, 1983]
Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004. ISBN 83-7104-009-1.

Bibliografia

Zygmunt Albert Kaźń profesorów lwowskich – lipiec 1941 / studia oraz relacje i dokumenty zebrane i oprac. przez Zygmunta Alberta Wrocław 1989, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, ISBN 83-229-0351-0 wersja elektroniczna