Tadeusz Paciorkiewicz - Polski Serwis Naukowy

Tadeusz Paciorkiewicz (ur. 17 października 1916 w Sierpcu, zm. 21 listopada 1998 w Warszawie) − polski kompozytor, organista i pedagog.

Życiorys

Studia muzyczne w zakresie organów ukończył pod kierunkiem Bronisława Rutkowskiego w Konserwatorium Warszawskim w 1943 roku, w zakresie kompozycji zaś pod kierunkiem Kazimierza Sikorskiego w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Łodzi, w roku 1951.

W lutym 1945 roku wyjechał do Płocka, gdzie założył Szkołę Muzyczną im. Karola Szymanowskiego. Założona przez niego szkoła miała charakter 5-letniej szkoły zawodowej oraz szkoły umuzykalniającej. Przy szkole funkcjonowało również przedszkole muzyczne. W 1949 roku szkoła została rozszerzona i przyjęła charakter średniej szkoły muzycznej. Placówka ta szybko stała się bazą życia muzycznego w Płocku i okolicy. Przy szkole bowiem skupiała się szeroka działalność społeczna w zakresie chórów oraz szkolenia dyrygentów chórów amatorskich. Działała tam również sekcja teatralna.

Akordeon (fr. Accordéon) – instrument muzyczny zaliczany do grupy aerofonów bądź idiofonów dętych (patrz niżej). Jest rodzajem harmonii, opartym na stroikach przelotowych. Prąd powietrza, zagęszczony przez ręcznie poruszany miech, wywołuje dźwięk, wprawiając w drganie stroik. Początkowo działał przy użyciu miechów nożnych, które z czasem zostały zastąpione przez miech ręczny. Instrument ten z prawej strony ma klawiaturę klawiszową (lub guziki w przypadku akordeonu guzikowego), a z lewej guziki (dźwięki basowe, akordy oraz – choć nie zawsze – specjalny manuał melodyczny zwany barytonem).

Harmonia — jedna z dyscyplin teoretycznych, stanowiąca wspólnie z Kontrapunktem, Nauką o formach muzycznych oraz Instrumentoznawstem kanon wykształcenia muzycznego. Harmonia jest nauką o łączeniu akordów.

W 1947 roku zadebiutował jako koncertujący organista, nagrywając również dla Polskiego Radia.

W 1949 roku opuścił Płock i z całą rodziną przeniósł się do Łodzi, gdzie poświęcił się całkowicie pracy pedagogicznej i kompozytorskiej. Do 1959 roku uczył harmonii, kontrapunktu i innych przedmiotów teoretycznych w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej.

Od 1954 roku podjął równoległą pracę w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Warszawie, dojeżdżając tam na dwa dni w tygodniu. Od 1959 roku razem z rodziną zamieszkał ostatecznie w Warszawie, gdzie kontynuował działalność pedagogiczną i kompozytorską. W PWSM w Warszawie, przemianowanej później na Akademię Muzyczną im. Fryderyka Chopina, przeszedł kolejno wszystkie stopnie awansów naukowych: docenta, profesora nadzwyczajnego i zwyczajnego. Przez wiele kadencji był dziekanem wydziału pierwszego (kompozycji, dyrygentury i teorii), a w latach 1969 – 1971 piastował urząd rektora uczelni. Za swoją pracę pedagogiczną i twórczą otrzymał wiele wyróżnień i nagród.

Profesor zwyczajny (skrót: Prof. zw. / z łac. professor ordinarius, z niem. ordentlicher Professor, skrót: o. Prof.) - stanowisko na uczelni przewidziane dla pracownika naukowego lub naukowo-dydaktycznego, który posiada tytuł naukowy profesora (art. 114, ust. 1 Ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365 z późn. zm.). Stanowisko profesora zwyczajnego jest ukoronowaniem kariery naukowej pracowników uczelni. Wiąże się bowiem z największym prestiżem - jest przyznawane szczególnie zasłużonym dla uczelni i wybijającym się naukowo tzw. tytularnym profesorom. Profesor zwyczajny jest wyższą rangą niż profesor nadzwyczajny.

Kwintet fortepianowy - gatunek w muzyce kameralnej, który przypuszczalnie narodził się jako "substytut orkiestry": w prywatnych salonach bądź niewielkich salach koncertowych, do których nie zmieściłaby się orkiestra, pianiści wykonywali bowiem koncerty fortepianowe z towarzyszeniem zazwyczaj kwartetu smyczkowego. Wiadomo, że tak właśnie ćwiczył Fryderyk Chopin przed swoimi koncertami publicznymi w Warszawie. W liście z 31 VIII 1830 roku pisał do Tytusa Woyciechowskiego: ...już w tym tygodniu mam cały Koncert [e-moll] próbować w kwartecie, dlatego żeby najprzód ten kwartet mógł się porozumieć ze mną - trochę oswoić, bez czego, Elsner powiada, że próba z orkiestrą od razu nie przyszłaby do ładu. Po dwóch tygodniach (19 IX) raz jeszcze zawiadamiał przyjaciela: Próbowałem zeszłej środy mój Koncert w kwartecie. (...) Jak się wyda z orkiestrą, napiszę Ci w przyszły tydzień, bo w tę środę spróbuję. Jutro jeszcze raz w kwartecie chcę zrobić.

Dorobek twórczy Tadeusza Paciorkiewicza obejmuje wszystkie gatunki muzyki instrumentalnej, wokalnej i wokalno-instrumentalnej (ponad 370 pozycji).

W skład tego dorobku wchodzi twórczość baletowo-operowa, kantatowo-oratoryjna, symfoniczna, chóralna, kameralna, solistyczna, dla orkiestr dętych oraz muzyka teatralna i filmowa. Głównymi pozycjami w tym dorobku są między innymi: 4 symfonie, 17 koncertów (na fortepian, klawesyn, skrzypce, altówkę, wiolonczelę, harfę, organy, obój, puzon, trąbkę, dwoje skrzypiec), 3 kwartety smyczkowe, 4 kwintety (fletowy, fortepianowy, na 5 instrumentów dętych i na 5 akordeonów), sonaty (na organy, fortepian, skrzypce, altówkę, wiolonczelę i fagot), 3 opery (w tym dwie radiowe), balet oraz oratorium „De Revolutionibus”.

Docent (niem. Dozent, łac. doceo – uczę) – stanowisko w szkołach wyższych i instytutach naukowych dla pracowników dydaktycznych. Od 1 października 2005 roku uregulowane ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. Ustawa ta w art. 110, ust. 4 dopuszcza (w drodze odpowiedniego zapisu w statutach poszczególnych uczelni) wprowadzenia fakultatywnego stanowiska docenta w grupie pracowników dydaktycznych danej uczelni. Osoba taka powinna posiadać stopień doktora, a jej prawa i obowiązki są podobne jak na stanowisku starszego wykładowcy. W uczelniach morskich na stanowisku docenta może być zatrudniona osoba posiadająca tylko stopień naukowy doktora oraz najwyższy stopień morski (art. 114, ust. 4).

Sierpc – miasto w województwie mazowieckim, siedziba władz powiatu sierpeckiego, położone nad rzeką Sierpienicą przy jej ujściu do Skrwy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa płockiego. Według danych z 30 czerwca 2009 miasto miało 18 653 mieszkańców 36.

Poważną część w twórczości Tadeusza Paciorkiewicza stanowi muzyka o charakterze religijnym oraz kompozycje dla dzieci.

Linki zewnętrzne

Strona poświęcona Tadeuszowi Paciorkiewiczowi (pol. • ang.). [dostęp 25 października 2009].