Tadeusz Pruszkowski - Polski Serwis Naukowy

Tablica pamiątkowa na ul. Lwowskiej w Warszawie

Grób malarza Tadeusza Pruszkowskiego – rektora Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie na Starych Powązkach w Warszawie (stan na kwiecień 2012)

Tadeusz Pruszkowski (ur. 15 kwietnia 1888 w Borucicach koło Łęczycy, zm. 30 czerwca lub 1 lipca 1942 w Warszawie) – polski malarz, krytyk artystyczny i pedagog. Członek ugrupowań: Młoda Sztuka, Rytm, Bractwo św. Łukasza. Był związany z Warszawą i Kazimierzem Dolnym.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Kazimierz Dolny (jid. קוזמיר Kuzmir, Kazimierz nad Wisłą) – miasto w woj. lubelskim, w powiecie puławskim, nad Wisłą, w Małopolskim Przełomie Wisły, w zachodniej części Płaskowyżu Nałęczowskiego. Historycznie położony jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). Jest siedzibą władz miejsko-wiejskiej gminy Kazimierz Dolny. Część trójkąta turystycznego: Puławy – Kazimierz Dolny – Nałęczów [1]. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. lubelskiego.

Studia rozpoczął w 1904 mając 16 lat w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, był uczniem Konrada Krzyżanowskiego. W latach 1908-1911 kontynuował studia w Paryżu. W tym okresie odbył także podróże do Szwajcarii i Algierii. W 1918 został asystentem w Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie zaś w 1922 został mianowany profesorem. Od 1930 r. pełnił funkcję rektora tej uczelni.

Gabriel Narutowicz herbu własnego (ur. 17 marca 1865 w Telszach, zm. 16 grudnia 1922 w Warszawie) – inżynier hydrotechnik, elektryk, profesor Politechniki w Zurychu, minister robót publicznych, minister spraw zagranicznych, pierwszy prezydent II Rzeczypospolitej Polskiej.

Wawrzyn Akademicki – polskie odznaczenie ustanowione w 1934 r., przyznawane corocznie osobom zasłużonym dla literatury na wniosek Polskiej Akademii Literatury w okresie II Rzeczypospolitej.

W początkowym okresie twórczości zajmował się tematyką historyczną. Następnie malował portrety, na jego obrazach znalazło się wiele osób pochodzących z ówczesnych elit rządowych i intelektualnych. Portretował między innymi Józefa Piłsudskiego, Gabriela Narutowicza i Stanisława Wojciechowskiego. Na obrazach swoich uwieczniał również wizerunki kobiet. W tematyce jego obrazów nie brakowało także pejzaży i martwej natury.

Bractwo św. Łukasza – grupa artystyczna, powstała w 1925 i działająca do 1939. Założyli je uczestnicy pierwszego pleneru w Kazimierzu Dolnym: prof. Tadeusz Pruszkowski i jego studenci z warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych – Jan Gotard, Aleksander Jędrzejewski, Edward Kokoszko, Antoni Michalak, Janusz Podoski, Mieczysław Schulz, Jan Wydra i Jan Zamoyski; później dołączyli: Bolesław Cybis, Eliasz Kanarek i Czesław Wdowiszewski, a następnie: Bernard Tadeusz Frydrysiak, Jeremi Kubicki, Antoni Grabarz i Stefan Płużański.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Od 1923 roku każdego lata malarz organizował plenery w Kazimierzu Dolnym. Wybudował tam willę wg projektu prof. Lecha Niemojewskiego. W 1925 wspólnie z miejscowym księdzem Stanisławem Szepietowskim założył Towarzystwo Przyjaciół Kazimierza. W 1938 roku został pierwszym honorowym obywatelem tego miasta.

Rytm to nazwa, jaką wybrali warszawscy plastycy dla swojego ugrupowania założonego w 1922 roku. Charakterystyczną cechą twórczości było nawiązywanie do tradycji sztuki ludowej, zwłaszcza Podhala. Za najbardziej typowych przedstawicieli ruchu uważani są: Władysław Skoczylas, Zofia Stryjeńska, Eugeniusz Zak.

Stanisław Wojciechowski (ur. 15 marca 1869 w Kaliszu, zm. 9 kwietnia 1953 w Gołąbkach koło Warszawy) – polski polityk i działacz spółdzielczy, drugi (po Gabrielu Narutowiczu) prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

W 1935 został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim Polskiej Akademii Literatury.

Został rozstrzelany w Warszawie w 1942.

Linki zewnętrzne

Tadeusz Pruszkowski w serwisie Culture.pl

Leszek Brzoza: www.artbiznes.pl: Portrecista Pruszkowski. [dostęp 22.06.2009].

Przypisy

Rocznik Polskiej Akademii Literatury, Warszawa 1937, s. 255.