Tadeusz Sinko - Polski Serwis Naukowy

Tadeusz Sinko (ur. 14 września 1877 w Małej, powiat ropczycki, zm. 22 lipca 1966 w Krakowie) – polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk. Stał się inspiracją dla Gombrowiczowego "Profesora Pimko" z książki Ferdydurke.

Mieczysław Brożek (ur. 11 kwietnia 1911 w Kaniowie [Kaniowie Starym], zm. 29 lutego 2000 w Krakowie), polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

II Liceum Ogólnokształcące im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie, dawniej Państwowe III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego – szkoła średnia działająca w Krakowie od 1883 roku.

Był synem chłopów: Walentego i Feliksy z domu Jop. W latach 1889-1896 uczęszczał do Gimnazjum im. Sobieskiego w Krakowie, 1896-1900 studiował filologię klasyczną, językoznawstwo i historię literatury polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim; do grona jego wykładowców należeli ks. Stefan Pawlicki, Kazimierz Morawski, Jan Michał Rozwadowski, Stanisław Tarnowski, Leon Sternbach, Adam Miodoński. W 1901 uzyskał tytuł doktora filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim na podstawie rozprawy De Gregorii Sanocci studiis humanioribus; pracował jako nauczyciel języków starożytnych w gimnazjum w Podgórzu (1900-1903), uzupełniając jednocześnie studia z filologii klasycznej i historii sztuki na uniwersytetach w Berlinie, Bonn i Monachium (u Karla Krumbachera), w 1905 także na uniwersytecie w Paryżu. W 1903 habilitował się na Uniwersytecie Jagiellońskim (rozprawa De Romanorum viro bono) i został docentem w II Katedrze Filologii Klasycznej tej uczelni. Był również profesorem języków starożytnych w Gimnazjum Św. Anny w Krakowie (1904-1907).

Samuel Ludwik Twardowski herbu Ogończyk, Samuel ze Skrzypny, pseudonim S.T. ze Skrzypny (ur. przed 1600 w Lutyni, zm. 6 lipca 1661 w Zalesiu Wielkim) – jeden z najwybitniejszych polskich poetów barokowych, epik, panegirysta, satyryk, tłumacz.

Adam Chmiel (ur. 24 grudnia 1865 w Słomniczkach, powiat Miechów, zm. 13 lutego 1934 w Krakowie) – historyk kultury, archiwista, znawca i miłośnik Krakowa.

W 1907 został mianowany profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego, wykładał hellenistykę, patrystykę i komparatystykę; w 1911 uzyskał tytuł profesora zwyczajnego. Powrócił na Uniwersytet Jagielloński w 1913 i objął II Katedrę Filologii Klasycznej; po II wojnie światowej przeszedł na I Katedrę Filologii Klasycznej (kierował nią w latach 1945-1952), a od 1955 (po zmianach organizacyjnych) kierował Katedrą Filologii Klasycznej. Przeszedł na emeryturę w 1960.

Mikołaj Rej z Nagłowic (historyczna pisownia nazwiska: Rey - na początku XX wieku wprowadzono pisownię "Rej", jednak nie zaakceptowaną przez potomków - rodzinę Reyów), herbu Oksza (ur. 4 lutego 1505 w Żurawnie pod Haliczem, zm. między 8 września a 5 października prawdopodobnie 4 października 1569 w Rejowcu) - polski poeta i prozaik epoki renesansu. Był także politykiem oraz teologiem ewangelickim. Długo uznawany za "ojca literatury polskiej" (dopóki nie doceniono pisarzy polskiego średniowiecza oraz Biernata z Lublina).

Herodot z Halikarnasu (Ἡερόδοτος ὁ Ἁλικαρνασσεύς Herodotos ho Halikarnasseus) – historyk grecki ur. ok. 484 p.n.e. w Halikarnasie (w czasach rzymskich Peronium, obecnie Bodrum w Turcji), zm. ok. 426 p.n.e. prawdopodobnie w Turioj lub w Atenach, zwany "Ojcem historii". Można także nazwać go ojcem geografii. Jedynym zachowanym jego dziełem jest 9-księgowa relacja z wojen perskich, opisująca także geografię i historię Hellady, Persji i Egiptu oraz okolicznych krain, zatytułowana Dzieje (Ἱστορίαι Historiai, łac. Historiae). Jego relacje nie były zawsze dokładne, ale - w odróżnieniu od wielu innych historyków, aż po czasy dzisiejsze - zawsze opatrzone klauzulą "zgodnie z tym, czego się dowiedziałem" (Dzieje, I, 2).

Był członkiem najważniejszych polskich korporacji naukowych - Polskiej Akademii Umiejętności (1910 członek-korespondent, jeszcze pod nazwą Akademia Umiejętności, 1919 członek czynny), Polskiej Akademii Nauk (1952 członek tytularny, 1957 członek rzeczywisty), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1919 członek rzeczywisty, 1929 członek zwyczajny). Przewodniczył Komisji Filologicznej PAU (1947-1950) oraz Komisji Filologii Klasycznej Oddziału PAN w Krakowie (od 1958). Należał także do Towarzystwa Naukowego we Lwowie. W 1952 został laureatem nagrody państwowej I stopnia za całokształt pracy naukowej, ze szczególnym uwzględnieniem trzytomowej pracy Literatura grecka; za publikację Antyk Wyspiańskiego (1916) otrzymał nagrodę Akademii Umiejętności w Krakowie im. Barczewskiego. Był odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta oraz Orderem Sztandaru Pracy I klasy.

Filologia klasyczna (gr.-łac. philologia classica, zamiłowanie do języków klasycznych) - gałąź nauk humanistycznych zajmująca się badaniem języków klasycznych dla kultury europejskiej (zwanych w skrócie po prostu klasycznymi), to jest greki i łaciny.

Stanisław Tarnowski, hrabia, pseud. Edward Rembowski, Światowid (ur. 7 listopada 1837 w Dzikowie (część Tarnobrzega), zm. 31 grudnia 1917 w Krakowie), polski historyk literatury, krytyk literacki, publicysta polityczny, przywódca konserwatystów krakowskich, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Akademii Umiejętności w Krakowie.

Zainteresowania naukowe Tadeusza Sinki obejmowały hellenistykę, literaturę polsko-łacińską, poezję łacińską, dzieje literatury polskiego Odrodzenia, baroku i romantyzmu, leksykografię, patrologię. W pracy Literatura grecka (1931-1954) przedstawił obszerną syntezę historii literatury greckiej do VII wieku n.e.; opracował także syntezę poezji aleksandryjskiej (Poezya aleksandryjska. Próba charakterystyki, 1905). Badał twórczość m.in. Herodota, Hezjoda, Ksenofonta, Tukidydesa, Horacego, Petroniusza, Plauta, a z autorów polskich Adama Asnyka, Aleksandra Fredry, Jana Kochanowskiego, Józefa Ignacego Kraszewskiego, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Stanisława Orzechowskiego. Opracował wstępy i komentarze do licznych wydań Plutarcha, m.in. przygotował oryginalne wydanie Żywotów sławnych mężów (1953); był także autorem wstępu do Iliady Homera w przekładzie Franciszka Ksawerego Dmochowskiego (1922). Później sam przygotował tłumaczenie Iliady (1960); przełożył ponadto Wybór homilii i kazań św. Bazylego Wielkiego (1947), Dwadzieścia homilii i mów (1947) i Homilie na listy św. Pawła (1949) św. Jana Chryzostoma, Wybór pism św. Grzegorza z Nazjanzu (1963). Zbadał większość rękopisów mów Grzegorza z Nazjanzu. Przygotował ponadto edycje Dzieł Stanisława Wyspiańskiego (1924-1932, pięć tomów, z Adamem Chmielem), Eneidy Wergiliusza (w przekładzie Tadeusza Karyłowskiego, 1950), Przyczynków z kodeksu Mogilskiego do dziejów oświaty w Polsce w XV wieku (z Konstantym Michalskim).

Adam Bernard Mickiewicz , zm. , a nawet za jednego z największych na skalę . Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek , zarówno w ojczyźnie jak i w Europie zachodniej porównywany do . W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Powiat ropczycki – powiat istniejący w latach 1956-1975 na terenie obecnego powiatu ropczycko-sędziszowskiego (woj. podkarpackie). Jego ośrodkiem administracyjnym były Ropczyce.

Współpracował m.in. z "Thesaurus Linguae Latinae", "Przeglądem Współczesnym", "Eos" i "Archiwum Filologicznym". Był uważany za jednego z najwybitniejszych erudytów na świecie i wybitną postać krakowskiej szkoły filologicznej. Wśród jego studentów byli m.in. Mieczysław Brożek, Julian Krzyżanowski, Kazimierz Feliks Kumaniecki, Marian Plezia, Jerzy Schnayder, Jerzy Kowalski, Jerzy Krókowski, Władysław Madyda. Ogłosił ponad 800 prac naukowych, m.in.:

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Descriptio orbis terrae (1904)

Szymonowicz i Kallimach (1904)

Teorya i praktyka dzisiejszej leksykografii łacińskiej (1904)

Twórczość liryków rzymskich (1904)

Rej i Dante (1905)

Romans grecki, jego powstanie i organiczny rozwój (1905)

O rękopisach mów św. Grzegorza z Nazjanzu w bibliotekach włoskich (1906)

O rękopisach mów św. Grzegorza z Nazjanzu w paryskiej Bibliotheque Nationale (1906)

Hellenizm Juliusza Słowackiego (1909)

Antyk w "Król-Duch" (1910)

Polski Anti-Lukrecjusz (1911)

De traditione orationum Gregorii Nazianzeni (1917-1923, dwie części)

Genealogia kilku typów i figur Aleksandra Fredry (1918)

Historia poezji łacińskiej humanistycznej w Polsce (1918)

Pierwowzór "Nadobnej Paskwaliny" S. Twardowskiego (1918)

Wzory "Trenów" Kochanowskiego (1918)

Niektóre źródła i tendencje "Rękopisu z Saragossy" Jana Potockiego (1919)

Historia religji i filozofja w romansie Jana Potockiego (1920)

Echa klasyczne w literaturze polskiej (1923)

O tradycjach klasycznych Adama Mickiewicza (1923)

Żywy spadek po Grecji i Rzymie (1923)

Hellada i Roma w Polsce (1933)

Klasyczne przysłowia w polszczyźnie (1939)

Mickiewicz i antyk (1957)

Zarys historii literatury greckiej (1959, dwa tomy)

W 1954 roku w 10 rocznicę Polski Ludowej odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Franciszek Ksawery Dmochowski, SP herbu Pobóg (ur. 2 grudnia 1762, zm. 20 czerwca 1808) – pijar, działacz polityczny, publicysta, teoretyk literatury klasycystycznej w Polsce, poeta i tłumacz.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Synem Tadeusza Sinki był Grzegorz (1923-2000), historyk literatury angielskiej, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Przypisy

Wielka Encyklopedia Polski, t. IX, Kraków 2004, s. 60 ISBN 83-89550-36-9
Uchwała Rady Państwa z dnia 16 lipca 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych, Monitor Polski, 1954 nr 112 poz. 1566

Źródła

Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 3: P-Z (pod redakcją Andrzeja Śródki i Pawła Szczawińskiego), Ossolineum, Wrocław 1985