|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W Australii Zachodniej odkryto diamenty sprzed czterech miliardów lat. Dzięki Temu odkryciu poszerzy się wiedza współczesnej nauki na temat wczesnego kształtowania się skorupy ziemskiej.
Diamenty z tak odległej... W latach 90. średni wiek, w którym kobiety rodziły pierwsze dziecko wynosił 20-24 lata. Ostatnie dane GUS (Rocznika Demograficznego 2009 GUS) pokazują, że najwięcej urodzeń w 2008 r. było wśród kobiet w wieku 25-29 lat - 151 894 żywe urodzenia. Znacznie więce... Pierwszy spektakl ,,Światło i Dźwięk" w Muzeum Zamkowym w Malborku odbył się 1 lipca 1980 roku. Początkowo widowiska odbywały się tylko podczas dwóch letnich miesięcy, ale ze względu na wielkie zainteresowanie przedłużono sezon, który trwa obecnie od połowy kwietnia do połowy ... [i]Rozmowa z endokrynologiem dziecięcym,
prof. dr n. med. Tomaszem Romerem [/i]
prof. dr hab. n. med. Tomasz Romer[size=9]Wybitny specjalista w dziedzinie endokrynologii; założyciel i członek Zespołu Koordynacyjnego ds. Sto... Do połowy lipca w poznańskim Muzeum Archeologicznym można obejrzeć wystawę zatytułowaną "Kościoły i klasztory średniowieczne w Sudanie", przygotowaną prze dr Dobiesławę Bagińską z Pracowni Archeologii Sudanu.Na ekspozycję...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 TaghazaCzy wiesz że...? Erg Szasz (Erg Szesz, arab. Irk asz-Szasz, fr. Erg Chech) – pustynia piaszczysta w Afryce, wchodząca w skład Sahary. Rozciąga się na obszarach północno-wschodniej Mauretanii (część regionów Adrar i Tiris Zammur), północnego Mali (część regionu Timbuktu) i zachodniej Algierii (część prowincji Adrar). Pustynia zajmuje obszar około 180 tys. km2. Wysokość bezwzględna waha się tu od 200 do 300 m n.p.m. Imperium Mali (1235-1645) było średniowiecznym państwem ludu Mande w Afryce Zachodniej. Imperium zostało założone przez Sundiatę Keitę, późniejszego króla (mansę), i słynęło z bogactwa i hojności jego władców. Obejmowało ono większą część zachodniej części regionu Sudan, a na jego terytorium koncentrowały się szlaki handlowe łączące Afrykę północną z krajami subsaharyjskimi. Szczytowy okres potęgi Mali przypada na okres rządów mansy Kankana Musy I w 1. połowie XIV w. – znany ze swej wyprawy do Mekki i Kairu, przeprowadził podbój szeregu sąsiednich kraju (m.in. Songhaju) a także doprowadził swój kraj do rozkwitu gospodarczego (głównie dzięki handlowi), naukowego i kulturalnego (centrum piśmiennictwa stało się Timbuktu). Imperium Mali miało olbrzymi wpływ na kulturę zachodniej Afryki pozwalając na rozpowszechnienie jego języka, praw i obyczajów wzdłuż rzeki Niger. Z połowy XIV w. pochodzi opis Mali, sporządzony przez arabskiego podróżnika Ibn Battutę. Od tego momentu także datuje się upadek potęgi Mali, którego kluczowymi momentami były porażki w starciach z Songhajem w 2. połowie XV w. i Marokiem pod koniec XVI w.   Taghaza
Taghaza (fr. Teghazza, Terhazza) - średniowieczne miasto na pustyni Erg Szasz, obecnie stanowisko archeologiczne w północnym Mali. Taghaza została założona przez plemiona Berberów między VIII a X wiekiem jako ośrodek wydobycia soli kamiennej. Sól była wówczas ważnym towarem, który wymieniano na złoto z ośrodków cywilizacji afrykańskiej nad Nigrem (Imperium Ghany, Imperium Mali, państwo Songhaj). Ze względu na wysokie znaczenie gospodarcze soli (w strefie Sahelu używano jej do zaopatrywania bydła w niezbędne mikroelementy) w XV wieku Taghazę zajęło państwo Songhaj. U szczytu swojego rozwoju Taghaza była jednym z najważniejszych przystanków na trasie karawan łączących Sudan Zachodni z wybrzeżem Morza Śródziemnego. Imperium Ghany istniało w latach 750-1036 i zlokalizowane było w rejonie dzisiejszej południowo-wschodniej Mauretanii i części Mali. Chociaż znane swoim własnym obywatelom Soninke jako Wagadou, w Europie i Arabii oficjalną nazwą imperium było Imperium Ghany. Nazwa pochodziła od tytułu władcy - Ghana, znaczącego Żołnierz Króla. Pierwszy człon w nazwie waga w przybliżeniu tłumaczy się jako stado, tłum, z kolei drugi człon dou jest terminem Mande tłumaczonym jako ląd, kraina i jest najbardziej rozpowszechnioną nazwą od Afryki Centralnej do Zachodniej. Tak więc Wagadou można przetłumaczyć jako Kraj ludzi.
Czad (fr. Lac Tchad) – jezioro bezodpływowe w Afryce, położone w Kotlinie Czadu. Jego zlewisko obejmuje obszar 2 434 tys. km². Ma duże znaczenie ekonomiczne jako zbiornik wody dla ponad 20 mln osób zamieszkujących jego okolice w czterech krajach: Czadzie, Nigerii, Nigrze i Kamerunie. Obecnie zanikające. Już jednak pod koniec XVI wieku doszło do konfliktu z Marokiem i Taghazę zbrojnie odbił saadycki sułtan Ahmad I al-Mansur. Songhajowie otworzyli wówczas nowe kopalnie w położonym dalej na południe Taoudenni. Wkrótce jednak dalsze podboje marokańskiego sułtana przyczyniły się do upadku państwa Songhaj, co miało także destrukcyjny wpływ na transsaharyjski handel w tym regionie. Na pierwszy plan wysunęły się wówczas szlaki handlowe łączące Trypolis z państwem Kanem-Bornu w okolicach Jeziora Czad, a kopalnie w Taghazie straciły na znaczeniu. Ponieważ okoliczne tereny nie nadawały się pod uprawę, osadę ostatecznie opuszczono. Sudan – to kraina geograficzna i historyczna w Afryce. Rozciąga się między Sahelem a obszarem wilgotnych lasów równikowych i biegnie od Wyżyny Abisyńskiej aż po Ocean Atlantycki. Jej powierzchnia wynosi ok. 5 mln km². W tej krainie rozciągają się bezkresne tereny trawiaste zwane sawannami i zamieszkują tu zwierzęta charakterystyczne dla tego środowiska przyrodniczego.
Taoudenni (Taoudeni, Taoudenit) - miasto w północnym Mali, na Saharze, ważny ośrodek wydobycia soli kamiennej. Historia miasta sięga końca XVI wieku. Ziemie te należały wówczas do państwa Songhaj. Sól wydobywano początkowo w położonej dalej na północ Taghazie, jednak po zajęciu tamtejszych kopalni przez marokańskiego sułtana Ahmada I al-Mansura, Songhajowie rozpoczęli wydobycie w Taoudenni. Również dzisiaj bloki soli kamiennej transportuje się stąd na południe, do brzegów Nigru, skąd drogą wodną rozprowadza się je po rynkach środkowej i południowej części kraju.
Czy wiesz że...? beta Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.
Kanem-Bornu - państwo afrykańskie, istniejące od VIII do XIX w. w okolicach jeziora Czad. Jego nazwa jest połączeniem nazw dwóch państw: Kanem i Bornu, które następowały po sobie. Bornu uważane jest za kontynuację Kanem, ze względu na ciągłość władzy sułtańskiej w obu tych państwach. Sułtani z założonej w 800 roku dynastii Saif rządzili ponad 1000 lat.
Sahel, Sahel Tropikalny (arab. sahil – wybrzeże) – region geograficzny w Afryce, obejmujący obszar wzdłuż południowych obrzeży Sahary i północnych obrzeży bardziej wilgotnego Sudanu (od Senegalu do Somalii przez Mauretanię, Mali, Niger, Czad, Sudan, Erytreę). Teren ten cechuje się klimatem półsuchym, z porą wilgotną trwającą tylko w trakcie pory deszczowej, czyli ok. 2-3 miesiące. Sahel ma duże problemy jeżeli chodzi o wodę pitną. Roczna suma opadów wynosi od 100 do 200 mm na północy, do ok. 300 mm na południu. Pora sucha trwa maksymalnie 10 miesięcy, roślinność głównie półpustynna i stepowa, koczownicze pasterstwo, głównie bydła. Uprawia się też proso, orzechy ziemne i bawełnę. Obszar nawiedzany suszami, które pociągają za sobą liczne straty w ludziach i gospodarce regionu. W wyniku nadmiernego wypalania traw niezbędnego do wypasu coraz większych ilości bydła, Sahel staje się pustynią. Dochodzi do desertyfikacji, czyli pustynnienia strefy Sahelu. Przyczynami tego zjawiska są:
Songhaj - średniowieczne państwo istniejące w VII-XVI w. na terenie zachodniej Afryki. Od XII w. wpływy islamskie, następnie przejściowo uzależnione od Mali (XIV w.). Rozkwit i szczyt potęgi w drugiej połowie wieku XV oraz pierwszym ćwierćwieczu XVI, gdy Songhaj opanował ośrodki handlowe - Timbuktu i Dżenne, przejmując kontrolę nad szlakami handlowymi. W okresie tym państwem rządził Muhammad Ture. Po jego detronizacji kraj znalazł się w stanie kryzysu politycznego. Porządek w kraju przywrócił dopiero Daud (1549-1582), za którego rządów nastąpiło odrodzenie gospodarcze kraju. W roku 1590 sułtan Maroka Ahmad I al-Mansur rozpoczął wojnę z państwem Songhaj. Pretekstem stało się niedotrzymanie postanowień układów handlowych. Na czele armii sułtańskiej stanął Hiszpan Dżawdar. 4-tysięczna armia uzbrojona w broń palną i artylerię, rozbiła doszczętnie Songhajczyków w bitwie pod Tondibi.
Niger – trzecia pod względem długości i powierzchni dorzecza rzeka Afryki (po Nilu i Kongo). Od rzeki nazwę wzięło państwo Niger. Jest najważniejszą rzeką Afryki Zachodniej, jej długość wynosi 4184 km, a powierzchnia dorzecza ok. 2,3 mln km². Płynie na terytorium Gwinei, Mali, Nigru, Beninu i Nigerii.
Karawana (z perskiego kärwän - grupa podróżnych) - grupa kupców podróżujących razem ze względów bezpieczeństwa lub ekonomicznych przez odludne tereny, wiodąca ze sobą juczne zwierzęta, zmotoryzowana lub po prostu piesza.
Halit – minerał z gromady halogenków. Nazwa pochodzi od greckich słów halos – sól, słony, oraz lithos – kamień. Minerał znany i używany od czasów starożytnych. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
