Tanaici - Polski Serwis Naukowy

Tannaici (aram. תנאים tanaim; z rdzenia תנא, który oznacza zarówno "powtarzać", jak i wtórnie "nauczać") – uczeni żydowscy zajmujący się komentowaniem i wyjaśnianiem biblii hebrajskiej, przede wszystkim Tory, czyli prawa pisanego, oraz dostosowywaniem jego zasad do zmieniającej się sytuacji i warunków życia. Działali w okresie od ok. 20 (często również cezura 70) roku do 220 roku. Ich komentarze zostały zawarte w Misznie. Tannaici zostali pogrupowani w sześć generacji:

Juda ha-Nasi także w formie Jehuda ha-Nasi (hebr. רבי יהודה הנשיא) Jehuda Książę (135 - 220). Współcześni mu Żydzi mówili o nim "nasz święty rabbi" (rabbenu ha-kadosz). Z czasem określany bywał po prostu jako Rabbi. Był synem Szymona ben Gamaliela II, kierownika akademii religijnej w Uszy, gdzie Juda spędził młodość. Uznawany przez Rzymian zwierzchnik społeczności żydowskiej w Palestynie w czasach represji po powstaniu Bar Kochby. Tradycja żydowska przypisuje mu przyjaźń z cesarzem Antoniuszem (Marek Aureliusz lub Aleksander Sewer). Cieszył się jednocześnie powszechnym uznaniem wśród Żydów w Palestynie. Korzystając z czasów pokoju podjął się ostatecznej redakcji Miszny był zatem przedstawicielem ostatniego, szóstego pokolenia tannaitów. Stworzył centrum naukowo-religijnego w Bet Szearim. Jego uczniami byli Abba Aricha i Mar Szmuel, propagatorzy judaizmu w wersji rabinicznej w Babilonii i fundatorzy tamtejszych akademii rabinicznych.

Miszna (hebr. משנה miszna "powtarzanie, badanie", od hebr. שנה szana "powtarzać, badać", jeden z podstawowych tekstów rabinicznych, zawierający głównie rozstrzygnięcia halachiczne, czyli prawne normy postępowania oparte na Torze i z niej wyinterpretowane. Były ono systematycznie zbierane przez uczonych żydowskich, zwanych soferim. Ostateczną postać pisaną nadał jej po powstaniu Bar Kochby około roku 220 Juda ha-Nasi. Uważana jest za pierwsze dzieło judaizmu rabinicznego.

I. Gamaliel I Starszy (20-40 n.e.)

II. Szymon ben Gamaliel, Jachanan ben Zakkai (40-80 n.e.)

III. m.in. Gamaliel II z Jawne, Eleazar ben Arach, Eleazar ben Cadok, Jechoszua ben Chanania (80-110 n.e.)

IV. m.in. Abba Szaul, Akiba ben Josef, Elezar ben Azaria, Eleazar z Modiin, Elisza ben Abuja, Chanania (110-135 n.e.)

V. m.in. Szymon ben Gamaliel II, Meir, Juda ben Elai, Szymon ben Jochaj, Nechemia (125-170)

VI. Jehuda ha-Nasi (170-200)

W okresie 200-220 umieszcza się tzw. półtannaitów: Chija, Ben Kapara.

Akiba ben Josef (ok. 50-135) – żydowski rabin, tannanita. Przyczynił się do ustalenia ostatecznego kanonu Biblii hebrajskiej. Opowiadał się za wliczaniem Księgi Estery oraz Pieśń nad pieśniami do ksiąg biblinych. Zebrał prawo ustne co dało podwaliny Miszny.