Taraszkiewica - Polski Serwis Naukowy

Strona tytułowa «Białoruskiej gramatyki dla szkół» B. Taraszkiewica (5 wydanie)

Taraszkiewica, Klasyczny wariant (biał. Тарашкевіца, Taraškievica, Клясычны правапіс, Klasyčny pravapis) – nazwa jednego z wariantów białoruskiej ortografii (składni, gramatyki i alternatywnego mówionego języka), który opiera się na regułach białoruskiego języka stosowanych przed reformą białoruskiej gramatyki w 1933 roku.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.
Rada Komisarzy Ludowych (ros. Сове́т наро́дных комисса́ров СССР, СНК, Совнарко́м) - rząd rewolucyjny, który powstał w czasie rewolucji październikowej w 1917 r. Jego przywódcą był Włodzimierz Iljicz Lenin - przywódca partii bolszewickiej. Rząd ten wydał wiele dekretów m. in.: o nadaniu ziemi, o pokoju oraz o prawach narodów Rosji. Nazwa Rada Komisarzy Ludowych została wymyślona przez Lwa Trockiego i zawierała odniesienie do instytucji komisarzy Konwentu funkcjonującej w czasie rewolucji francuskiej, jak i podkreślała zerwanie z "burżuazyjnym" tytułem ministra.

Taraszkiewica a inne warianty

Nazwa podkreśla bliski kontakt alternatywnego wariantu do języka stosowanego w twórczości Taraszkiewicza w 1918 roku. Spór odnośnie 'taraszkiewicy' nabrał rozmachu po powstaniu Białorusi w 1991 roku. Od około 1994 roku jako synonim zalecany do pierwszorzędnego wykorzystania używana jest nazwa "klasyczny (wariant)" (np. w artykule Wincuka Wiaczorki w periodyku "Spadczyna", 1994). Wydawany w Białymstoku tygodnik «Ніва», nie zajął w tym sporze żadnego oficjalnego stanowiska i w dalszym ciągu posługuje się akademickim wariantem (наркамаўка).

Niwa (biał. "Ніва") - tygodnik mniejszości białoruskiej w Polsce, wydawany w języku białoruskim w Białymstoku. Redaktorem naczelnym jest Eugeniusz Wappa.
Bronisław Taraszkiewicz (biał. Браніслаў Тарашкевіч; ur. 20 stycznia 1892 w Maciuliszkach koło Wilejki, zm. 29 listopada 1938 r. w Mińsku), białoruski polityk, poseł na Sejm Rzeczypospolitej, przewodniczący Białoruskiego Koła Poselskiego, przywódca Białoruskiej Włościańsko-Robotniczej Hromady, działacz społeczny, językoznawca, tłumacz, jeden z twórców ortografii języka białoruskiego.

Wszystkie warianty gramatyki wprowadzone najpierw w 1933 roku przez Radę Komisarzy Ludowych Białoruskiej SSR (Saunarkom, Саўнарком, Saŭnarkom), a następnie w 1934 i 1959 roku, (прапановы акадэміка Падлужнага) określane są w tych kręgach nazwą “Narkomówka” (biał. Наркамаўка, Narkamaŭka), która podkreśla pochodzenie oficjalnej normy od sowieckich władz. «Наркамаўка» miała na celu zbliżenie języka białoruskiego do rosyjskiego i upraszczała reguły gramatyczne. „Тарашкевіца” jest natomiast bardziej muzyczna niż „наркамаўка”, zapis słów jest bliższy ich wymowie. W większym stopniu jest zorientowana na przekaz obcych zapożyczeń w ich oryginalnym brzmieniu. „Наркамаўка” wszelkie zapożyczenia oddaje w rosyjskim brzmieniu. W 2005 roku w celu unormowania „taraszkiewicy” powołano zespół roboczy w składzie J. Buszlakowa, W. Wiaczorki, Z. Sańko і Z. Sawko. Zespół ten przedstawił jako rezultat swojej pracy księgę «Беларускі клясычны правапіс: Збор правілаў: Сучасная нармалізацыя». Ten wariant pisowni zaczęli stosować gazeta Nasza Niwa («Наша Ніва»), periodyk «Arche», białoruska redakcja Radia Swoboda (Радыё «Свабода») i inne, w tej liczbie także działająca od 12 sierpnia 2004 roku Wikipedia w języku białoruskim (taraszkiewicy), początkowo jedyna białoruska. Taraszkiewica używana jest w białoruskiej wersji strony Polskiego Radia.

Nasza Niwa (biał. Наша Ніва, Naša Niva, dosłownie Nasza ziemia) jest jednym z najstarszych tygodników wydawanych w języku białoruskim. "Nasza Niwa" została po raz pierwszy wydana w Wilnie w roku 1906, a od roku 1991 ukazuje się w niepodległej Białorusi. Aktualnie redaktorem gazety jest Andrej Skurko.
Język białoruski (беларуская мова, biełaruskaja mowa) – należy do grupy języków wschodniosłowiańskich. Liczba osób posługujących się tym językiem wynosi około 9 milionów.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)