Tarczyn - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta w woj. mazowieckim. Zapoznaj się również z: Tarczyn, wieś w woj. dolnośląskim lub Tarczyn (marka).

Kościół w Tarczynie

Kościół nocą

Fontanna na rynku

Tarczyn – miasto w woj. mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Tarczyn. Do 1954 roku siedziba wiejskiej gminy Komorniki. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do woj. warszawskiego. Przez miasto przepływa Tarczynka, niewielka rzeka dorzecza Wisły, lewy dopływ Jeziorki. Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 3869 mieszkańców.

Kolej wąskotorowa - kolej o prześwicie mniejszym niż określany w danym kraju jako normalny, czyli w większości krajów europejskich 1435 mm. Kolej wąskotorowa cechuje się mniejszą zdolnością przewozową od kolei normalnotorowej, jednak można na niej stosować większe pochylenia i łuki o mniejszym promieniu, dzięki czemu jest nawet kilkakrotnie tańsza w budowie. Koleje wąskotorowe, początkowo niemal wyłącznie konne, rozpowszechniły się w przemyśle wydobywczym, hutnictwie, leśnictwie. Od połowy XIX wieku zaznacza się zróżnicowanie funkcji kolei wąskotorowych w zależności od prześwitu, następuje także częściowa unifikacja standardów k.w. Od połowy XIX wieku na k.w. stosuje się powszechnie trakcję parową, od końca XIX wieku wprowadza się na niektóre k. w. trakcję elektryczną, od połowy XX wieku także spalinową. Najstarsza nieprzerwanie funkcjonująca kolej wąskotorowa na świecie istnieje w Polsce - są to Górnośląskie Koleje Wąskotorowe.

Piaseczyńska Kolej Wąskotorowa (do 2004 roku Grójecka Kolej Dojazdowa). Aktualnie działająca kolej wąskotorowa w okolicach Warszawy, z prześwitem toru 1000 mm. Posiada czynny parowóz Px48, prowadzi co niedzielę ogólnodostępne planowe pociągi turystyczne.

Demografia

Dane ogólne

Prawa miejskie uzyskał w 1353 roku. Po upadku powstania styczniowego w 1870 r. Tarczyn utracił je, a odzyskał 1 stycznia 2003 roku, po 134 latach. W tym samym roku odłączył się od powiatu grójeckiego i przyłączył do piaseczyńskiego.

Godnym polecenia dla turystów, jest piękny kościół z XVI wieku, pw. św. Mikołaja, zbudowany w stylu gotyckim. W 1898 r. uruchomiono kolejkę wąskotorową łączącą Tarczyn z Grójcem i Warszawą, w 1953 r. kolej normalnotorową do Skierniewic. Znajdowała się tu siedziba firmy "Perffetii van-melle" produkująca m.in. cukierki Mentos.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Z Tarczynem związana jest m.in. Irena Sendler (1910–2008), mieszkanka tego miasta w latach międzywojennych, która podczas II wojny światowej uratowała z getta warszawskiego ok. 2500 dzieci żydowskich. I.Sendler – odznaczona m.in. Orderem Orła Białego, medalem „Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata” i Orderem Uśmiechu. Była zgłoszoną polską kandydatką do Pokojowej Nagrody Nobla. W połowie 2007 r. władze samorządowe gminy Tarczyn przyznały I. Sendler wyróżnienie Honorowy Obywatel Miasta Tarczyna.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Województwo mazowieckie – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo. Obejmuje obszar o powierzchni 22 892,48 km². Według danych z 2010 r. miało 5,24 mln mieszkańców. Siedzibą władz województwa jest Warszawa. Województwo zostało utworzone 1 stycznia 1999 r.

Gmina Tarczyn to miejsce posiadające liczne atrakcje, np. wspomniany gotycki kościół pw. św. Mikołaja w Tarczynie, modrzewiowy kościółek z 1538 r. w Rembertowie, lasy Chojnowskiego Parku Krajobrazowego, unikalne ekosystemy Warszawskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, stadniny koni, kursującą kolejkę wąskotorową z XIX wieku oraz bazę turystyczną. Najcenniejszym miejscowym zabytkiem techniki jest opisana wyżej kolejka wąskotorowa z końca XIX wieku, która stale przewozi turystów.

Irena Sendlerowa, właściwie Irena Stanisława Sendler, z domu Krzyżanowska (ur. 15 lutego 1910 w Warszawie, zm. 12 maja 2008 w Warszawie) – polska działaczka społeczna, Sprawiedliwa wśród Narodów Świata.

Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Edukacja

Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych, ul. Stępkowskiego 17

Zespół Szkół im. Szarych Szeregów w Tarczynie, ul. Szarych Szeregów 8

Zespół Szkół Szkoła Podstawowa i Gimnazjum im. Wojciecha Górskiego w Pamiątce, ul. A. i W. Górskich

Publiczna Szkoła Podstawowa im. Juliana Stępkowskiego w Tarczynie, ul. J.Stępkowskiego 11

Transport

Przez miasto przebiega trasa międzynarodowa E-77 i linia kolejowa Łuków – Skierniewice.

Powiat piaseczyński- powiat w Polsce w województwie mazowieckim, z siedzibą w Piasecznie. Jeden z najbogatszych i najlepiej rozwijajacych się powiatów w Polsce[potrzebne źródło].

Termin architektura gotycka odnosi się do stylu w architekturze europejskiej okresu późnego średniowiecza, od około połowy XII do początku XVI wieku. Za wzorcowy przykład budynku gotyckiego uważa się gotycką katedrę, choć w rzeczywistości był to również okres rozwoju architektury świeckiej (mieszczańskiej i rezydencjonalnej). Architektura gotycka w zamierzeniu jej twórców miała w doskonały sposób odzwierciedlać boską naturę i wielbić Boga. Strzelista i ogromna bryła kościoła stała się symbolem czasów, w których religijność łączyła w sobie wyprawy krzyżowe i pragnienie wzniesienia się ku Bogu. W bryle dominują kierunki pionowe. Ich powtarzalność w bliskim sąsiedztwie, rozczłonkowanie bryły, delikatna dekoracja tworzą budowle ekspresyjne i lekkie. Barwne światło przenikające do wnętrza przez wysokie witraże stwarza wrażenie uduchowienia, a powtarzające się we wnętrzu wertykalne linie i znaczna odległość do sklepienia kieruje wzrok ku górze.

W Tarczynie znajduje się stacja (czynna) wąskotorowej Grójeckiej Kolei Dojazdowej.

Zobacz też

Cmentarz żydowski w Tarczynie

Przypisy

↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 1.10.2009].

Bibliografia

Jerzy Golański "Z dziejów Tarczyna"; ROK w Tarczynie ISBN 83-308607-0-8

Jerzy Golański "W dawnym Tarczynie"; ATU ISBN 83-915521-0-1

Linki zewnętrzne

Urząd Miasta Tarczyn

Gmina Tarczyn

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi