Tarnawiec - Polski Serwis Naukowy

Tarnawiec – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Kuryłówka. Początkowo był to przysiółek Kuryłówki. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.

Historia Tarnawca

Ok. 1000 lat p.n.e. – Ślady pobytu człowieka potwierdzone przez stanowiska archeologiczne w Tarnawcu i Ożannie.

Okres rzymski – upowszechnienia żelaza, intensywny rozwój osadnictwa, handel z rejonem śródziemnomorskim potwierdzony znaleziskami monet rzymskich w Tarnawcu.

Ok. IV w. – Najazdy Hunów na te tereny.

Ok.V w. – Początki tworzenia i ugruntowania kultury wczesnosłowiańskiej.

Od X w. nieprzerwanie zasiedlanie tego obszaru, jako miejsca dogodnego dla osadnictwa pod względem obronnym,

931 – Książę kijowski Włodzimierz Wielki opanowuje te teren i włącza je do Księstwa Kijowskiego.

1018 – Bolesław Chrobry przyłącza na powrót tereny do Polski

1031 – Ponowne przyłączenie tych ziem do Rusi.

XIII w. – Najazdy ord Czyngis-chana.

1344 – Przyłączenie opisywanych ziem do Państwa Polskiego przez Kazimierza Wielkiego.

W XIV wieku Kuryłówka należała do dóbr królewskich w północno-wschodniej części województwa ruskiego, złupiona i spalona przez wojska Kantymira Murzy. W bestialski sposób wytopili starców i dzieci w pobliskich bagnach.

ok. 1515 – Lokalizacja osady Kuryłówka i do tej gminy należał później Tarnawiec

1524 – Najazdy i spustoszenie ziem przez ordy tatarskie.

1565–1570 – Połączenie dwóch osad w jedną wieś o nazwie Kuryłówka.

początek XVII w. pojawia się w dokumentach nazwa Tarnawiec,(od Tarnowskiego), założony przez dziedziczkę Zofię Odrowążównę ze Sprowy (nazwę nadała przysiółkowi Kuryłówki na cześć zmarłego w 1567 męża bezpotomnego dziedzica tej miejscowości Jana Krzysztofa Tarnowskiego)

1624 – Napad Tatarów,

1655 – Napaść Szwedów

1657 – zniszczenia, rabunek i mordy dokonywane kolejno oraz siepaczy Księcia Rakoczego.

od połowy XVIII w. powolne dźwiganie się ziem ze zniszczeń

1768 – 1777 – włączenie się mieszkańców do obrony w ramach Konfederacji Barskiej przed wywożeniem na Syberię. Po 1772 roku tereny te przeszły we władanie Austrii.

1786 – Osadzenie niemieckich kolonistów w Tarnawcu (Dornbachu)

1812 – Erygowanie parafii w Tarnawcu z pierwszym proboszczem ks. Leopoldem Lewickim.

1819 – Większość ziem starostwa leżajskiego (w tym ziemie Tarnawca) nabywa hrabia Wojciech Mier.

1830–1831 r. Ziemie te odkupuje hrabia Alfred Potocki.

1863 – Wybuch powstania styczniowego. Z tej okolicy przenikają na teren Królestwa Kongresowego oddziały powstańcze.

Bitwa pod Tarnawcem

14 sierpnia 1610 roku Stanisław Stadnicki herbu Szreniawa (1551-14 sierpnia 1610 w Tarnawcu) zwany Diabłem toczył prywatną wojnę ze starostą Leżajska - Marszałkiem Koronnym Łukaszem Opalińskim. Opaliński zdobył jego rezydencję w Łańcucie wraz z samym miastem w roku 1608. Władca Łańcuta jednak zrobił odwet zdobywając rezydencję wraz z miastem Leżajsk. Ostatecznie przegrał wojnę z Opalińskim. Walczyło pod Tarnawcem wtedy około 6000 ludzi. Poległo tu pół tysiąca żołnierzy Stadnickiego a inni uciekli. Diabeł w odwrocie po bitwie pod Tarnawcem ukrył się w lesie, ale gdy nieostrożnie wychylił się zza kłód drewna został dostrzeżony przez Kozaków. "Diabła" dobił Tatar Persa. Po śmierci na ciele Stadnickiego naliczono 10 ran od ciosów i pchnięć. Opaliński żałował, że "diabła" nie wzięto żywcem, wynagrodził jednak Persę, który na najbliższym sejmie otrzymał nobilitację i nazwisko Pers Macedoński.

Czyngis-chan, Dżyngis-chan, do 1206 Temudżyn (ur. w 1155 (wg. źródeł muzułmańskich) lub 1162 (wg. źródeł chińskich i mongolskich) w Deliün Bołdak, rejon obecnej Czyty w Rosji - zm. 18 sierpnia 1227) (IPA: [ʧiŋɡis xaːn], wymowa mongolska ?/i) – władca mongolski, twórca i długoletni władca Imperium Mongolskiego.

Zofia Odrowąż (1540 – 1580) – polska szlachcianka herbu Odrowąż. Córka kasztelana i wojewody Stanisława Odrowąża i Anny Mazowieckiej z dynastii Piastów.

Legenda głosi, że odrąbaną głowę Diabła przywiózł do Lublina jeden z zalotników pięknej panny Reginy Żegocianki, by serce jej zdobyć i obnosił ją zatkniętą na drzewcu po Lublinie.

Linki zewnętrzne

Tygodnik Ilustrowany 1860 Łukasz Opaliński

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi