Tarnobrzeg - Polski Serwis Naukowy

Tarnobrzeg – miasto na prawach powiatu w województwie podkarpackim. Siedziba władz powiatu tarnobrzeskiego w latach 1867-1975 oraz od 1999. Siedziba władz województwa tarnobrzeskiego w latach 1975-1998. W latach 1973-1976 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Tarnobrzeg. Tarnobrzeg posiada miano „stolicy polskiego przemysłu siarkowego”.

Msza, Ofiara Eucharystyczna – w chrześcijaństwie przypomnienie lub uobecnienie męki Jezusa. W katolicyzmie najważniejsza celebracja liturgiczna. W Kościołach wschodnich (katolickich i prawosławnych) określana jest jako Boska Liturgia, zaś w środowiskach protestanckich zgromadzeniom niedzielnym i świątecznym często towarzyszy Pamiątka Wieczerzy Pańskiej.
Miechocin - jedna z najstarszych dzielnic Tarnobrzega, w granicach miasta od 1976. Graniczy z osiedlami: Nagnajów, Ocice, Przywiśle, Siarkowiec. Pierwsze osady pochodzą sprzed roku 1000, co czyni tę dzielnicę najstarszą urbanistyczną jednostką obecnego Tarnobrzega. Na terenie Miechocina znajduje się najstarszy w mieście gotycki kościół pw. św. Marii Magdaleny - do 1922 był on siedzibą jedynej miejskiej parafii miasta.

Leży wzdłuż prawego brzegu Wisły, na pograniczu Równiny Tarnobrzeskiej i Niziny Nadwiślańskiej. Administracyjnie graniczy bezpośrednio z Sandomierzem. Historycznie położony jest w Małopolsce. Leżał w ziemi sandomierskiej. W wyniku rozbiorów związany z Galicją, w tym czasie administracyjnie przynależał do województwa lwowskiego. Przynależność tę zachowano w II Rzeczypospolitej. Podział ten utrzymuje się do dziś i Tarnobrzeg związany jest administracyjnie z województwem ze stolicą w Rzeszowie.

Hieronim Dekutowski (ur. 24 września 1918 w Dzikowie (obecnie dzielnica Tarnobrzega), zm. 7 marca 1949 w Warszawie) – pułkownik, major, żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, cichociemny, legendarny dowódca oddziałów partyzanckich AK, DSZ i Zrzeszenia WiN, ps. "Zapora", "Odra", "Reżu", "Stary", "Henryk Zagon", harcerz.
Powiat sandomierski - powiat w Polsce (województwo świętokrzyskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Sandomierz.

Do niedawna najważniejszy w Polsce ośrodek wydobycia siarki i produkcji kwasu siarkowego. Założony w 1593 roku przez Tarnowskich, był ośrodkiem handlu i rzemiosła. Znany jako ośrodek kultu maryjnego. Zniszczony w czasie najazdu szwedzkiego podupadł i rozwinął się dopiero po II wojnie światowej. Wtedy to stał się centrum Zagłębia Siarkowego oraz wykształconego na nim Okręgu Przemysłowego. Obecnie znaczna część kopalni jest w fazie likwidacji, a w miejscu zagłębia utworzono Zalew Machowski.

Sigillum Civis Virtuti (Pieczęć Cnoty Obywatelskiej) - najwyższe miejskie odznaczenie przyznawane rokrocznie ludziom związanym z Tarnobrzegiem rozsławiającym jego imię i będącym przykładem dla przyszłych pokoleń.
Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwem Oświęcimia i Zatoru ((niem.) Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator; (ukr.) Королівство Галичини і Лодомерії) - państwo (w praktyce prowincja i kraj koronny) na terytorium Galicji, w latach 1772-1918 wchodzące w skład Monarchii Habsburgów, Cesarstwa Austriackiego i Austro-Węgier. Kraina historyczna na wschodzie Europy Środkowej obecnie podzielona pomiędzy Polskę i Ukrainę. Nazwę Galicja często uogólnia się z obwodem lwowskim, iwanofrankowskim oraz tarnopolskim na zachodzie Ukrainy.

Nazwa miasta

Nazwa miasta Tarnobrzega nawiązuje do rodziny szlacheckiej, która to ufundowała miasto – Tarnowskich. Nazwa Tarnobrzeg przeważyła nad innymi proponowanymi nazwami: „Tarnodwór”, „Nowo Dwór” czy „Nowy Tarnów”. W latach PRL, w ramach deburżuaizacji próbowano przeforsować fałszywą tezę, iż nazwa Tarnobrzeg związana jest z tarniną, która porastała brzeg Wisły. Teza ta nie miała żadnego uzasadnienia logicznego i była próbą przekłamania historii. Fakt pochodzenia nazwy Tarnobrzeg od rodu Tarnowskich, jest w tym momencie bezsporny. Podobne nazwy nosiły inne miasta założone przez rodzinę Tarnowskich, np.: Tarnogród, Tarnopol. Sam Tarnobrzeg miał zastąpić Tarnowskim utracony wcześniej Tarnów.

Solomon Gandz (ur. 2 lutego 1883 r. w Tarnobrzegu – zm. 30 marca 1954 r. w Filadelfii) - żydowski historyk i matematyk. Studiował w Wiedniu matematykę, rabinistykę i semiotykę. W 1924 r. wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Wykładał m.in.: na University of Pennsylvania.
Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.

Nazwa użyta w akcie lokacyjnym „Tarnobrzeg”, nie przyjęła się wśród mieszkańców. Miasto założone na prawie magdeburskim, było de facto przysiółkiem magnackiej siedziby Tarnowskich – Dzikowa. Znacznie starsza, ludniejsza i ważniejsza administracyjnie była też inna pobliska osada – Miechocin. Aż do XX wieku to te dwie nazwy przeważają w powszechnym użyciu miast nazwy Tarnobrzeg. Obraz z sanktuarium tarnobrzeskiego nosi nazwę Matki Bożej Dzikowskiej, konfederacja zawiązana w Tarnobrzegu określana jest jako dzikowska, a zjazd Stronnictwa Demokratycznego z 1927 roku nosi nazwę dzikowskiego. Początkowo znacznie ludniejszy i spełniający ważne funkcje administracyjne był Miechocin. W czasach piastowskich był siedzibą najmniejszej podstawowej jednostki administracyjnej – opola. Kościół w Miechocinie był siedzibą archidekanatu i aż do 1922 roku był siedzibą jedynej parafii tarnobrzeskiej.

Województwo sandomierskie – województwo, część Małopolski, jednostka administracyjna w okresie I Rzeczypospolitej oraz później, w pierwszym okresie istnienia Królestwa Kongresowego. Na północy graniczyło ono z Mazowszem i Wielkim Księstwem Litewskim (z tą jego częścią, którą zwano Podlasiem – od sąsiedztwa Lachów). Od wschodu sąsiadowało ono z Rusią Czerwoną. Na zachodzie Pilica stanowiła granicę z województwem łęczyckim i sieradzkim, zaś na południowym zachodzie znajdowało się województwo krakowskie.
Pomnik Jana Pawła II w Tarnobrzegu - pomnik powstały w 2005 r. upamiętniający papieża Jana Pawła II. Inicjatorem powstania pomnika jest ks. Michał Józefczyk - proboszcz parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Znajduje się na granicy Serbinowa i Dzikowa, na skrzyżowaniu ulic Kazimierza Wielkiego i Sikorskiego obok supermarketu.

Miasto z nazwy „Tarnobrzeg” funkcjonuje w powszechnej świadomości i jako jednostka administracyjna dopiero od XIX wieku. Wtedy to staje się siedzibą powiatu oraz powstaje stacja kolejowa – Tarnobrzeg. W 1918 roku powstałe samozwańcze państwo nosi nazwę Republiki Tarnobrzeskiej. Odrodzona II Rzeczpospolita pozostawia Tarnobrzeg siedzibą powiatu. Po odkryciu siarki w pobliskim Machowie, Jeziórku i Grębowie Tarnobrzeg szybko się rozwija oraz staje się siedzibą województwa, które nosi nazwę tarnobrzeskiego. Nawet Matka Boża Dzikowska zaczyna być nazywana Matką Bożą Tarnobrzeską.

Radio Leliwa jest tarnobrzeską rozgłośnią radiową nadającą na na częstotliwości 104,7 MHz (nadajnik znajduje się na kominie zakładów chemicznych Siarkopol w Tarnobrzegu-Machowie) oraz 93,5 MHz (z nadajnika na dachu Mostostalu w Stalowej Woli). Posiada również redakcyjny oddział w Stalowej Woli. W latach 1999-2002 istniał oddział reporterski w Mielcu. Radio Leliwa obejmuje swoim zasięgiem tereny północno-centralnej części Kotliny Sandomierskiej oraz obszar na północ od Tarnobrzega. W tym takie miasta jak: Tarnobrzeg, Stalową Wolę, Sandomierz, Mielec, Klimontów, Nisko, Nową Dębę, Kolbuszową, Kraśnik, Opatów, Puławy nad Wisłą czy Janów Lubelski. Słabszy odbiór jest możliwy jeszcze w okolicach Rzeszowa (od Przeworska po Ropczyce).
Pomnik Bartosza Głowackiego w Tarnobrzegu - pomnik znajdujący się na placu Bartosza Głowackiego w najstarszej, centralnej części miasta. Został wzniesiony z fundacji społeczeństwa dla uczczenia 110 rocznicy powstania kościuszkowskiego z 1794 roku.

Obecnie Tarnobrzeg jest jednym z większych powierzchniowo administracyjnie miast, a jego granice sięgają Sandomierza. Odległość od południowych do północnych granic miasta to ok. 20 km. Nazwa Tarnobrzeg, początkowo ograniczona do pl. Bartosza Głowackiego, zdecydowanie wyparła inne historyczne odrębne jednostki takie jak Dzików, Machów, Wielowieś, Miechocin, Sielec, Podłęże, Sobów, Mokrzyszów. Wszystkie one są teraz integralną częścią rozszerzonego administracyjnie miasta.

Olsza czarna (Alnus glutinosa Gaertn.) – gatunek drzewa należącego do rodziny brzozowatych. Olsza czarna to jedno z ważniejszych drzew wilgotnych zarośli nadbrzeżnych i lasów łęgowych niżu. Rośnie prawie na całym obszarze Europy, a także na niektórych obszarach Azji i w północno-zachodniej Afryce. W górach i na żwirowiskach rzecznych ustępuje miejsca olszy szarej.
Kościół Zielonoświątkowy w Rzeczypospolitej Polskiej – chrześcijański wolny kościół protestancki o charakterze ewangelikalnym nurtu zielonoświątkowego; drugi, pod względem wielkości Kościół protestancki w Polsce (po Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP), posiadający ponad 23 tysięcy wiernych zrzeszonych w ramach 217 zborów; największy polski Kościół protestancki nurtu ewangelicznego; największa, choć nie jedyna, wspólnota zielonoświątkowców w Polsce, związana z pentekostalną tradycją amerykańskich Zborów Bożych i przyjmująca ustrój kongregacjonalno-synodalny. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest członkiem Europejskiej Wspólnoty Zielonoświątkowej, Światowej Wspólnoty Zborów Bożych, Towarzystwa Biblijnego w Polsce oraz Aliansu Ewangelicznego w RP. Organem prasowym Kościoła jest miesięcznik Chrześcijanin. Siedzibą władz Kościoła jest miasto stołeczne Warszawa. Podstawą prawną działalności Kościoła jest Ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Zielonoświątkowego w Rzeczypospolitej Polskiej z dn. 20 lutego 1997. Kościół Zielonoświątkowy w RP jest wpisany do rejestru Kościołów i związków wyznaniowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziale A, pod numerem 15. Obecnym Przewodniczącym Naczelnej Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym Kościoła jest bp Marek Kamiński.

Geografia

Tarnobrzeg leży w Kotlinie Sandomierskiej na Podkarpaciu Północnym.

Dominują gleby bielicowe, na terenach nabrzeżnych mady rzeczne oraz piaszczyste brzegi. Dużo gruntów zostało zalesionych. W rejonie Tarnobrzega jest wiele lasów wchodzących w skład Puszczy Sandomierskiej. Głównymi drzewami są: sosna zwyczajna, dąb szypułkowy, olsza czarna, buk i brzoza.

Administracyjne osiedla Tarnobrzega

Osiedla Tarnobrzega

Tarnobrzeg podzielony jest na 15 osiedli będących jednostkę pomocniczą gminy. Potocznie, jak i w mediach, używa się zamiennie sformułowania „dzielnica”. Administracyjne osiedla nawiązują do dawnych, historycznych odrębnych jednostek (gmin, wiosek, osad). Większość z nich przyłączona została w 1976 r. Tarnobrzeg stał się wtedy jednym z większych miast Polski pod względem zasięgu terytorialnego. Nienaturalne rozszerzenie granic miasta związane było z silną rozbudową przemysłu siarkowego, powstawaniem nowych osiedli mieszkaniowych oraz ustanowieniem stolicy nowopowstałego województwa. Powody rozszerzenia należy upatrywać w prognozach związanych z rokiem 2000, szacowano wtedy, że miasto przekroczy 100 tys. mieszkańców, oraz utworzy z Sandomierzem konurbację. Kolejnym powodem była chęć zmniejszenia dysproporcji pomiędzy ówcześnie 40 tysięczną Stalową Wolą a 26 tysięcznym Tarnobrzegiem – stolicą województwa. Ustanowiony w 1976 r. zasięg administracyjny prawie w całości pokrywa się z dawnymi posiadłościami rodu Tarnowskich (wyjątek stanowi Trześń, która to znalazła się w gminie Gorzyce).

Bartoszki Film Festival - międzynarodowy festiwal filmów niezależnych, który odbywa się od 2005 roku, w sierpniu, w Tarnobrzegu. Piąta (tegoroczna) edycja festiwalu odbędzie się podobnie jak pierwszym razem we wrześniu.
Krzyżtopór (dawniej Krzysztopór) – pałac mylnie zwany zamkiem w miejscowości Ujazd w województwie świętokrzyskim. Wznoszony w XVII wieku, nigdy nie został ukończony. Obecnie znajduje się w stanie ruiny.

Lista osiedli powołanych na podstawie uchwał Rady Miasta: Dzików, Miechocin, Mokrzyszów, Nagnajów, Ocice, Piastów, Przywiśle, Serbinów, Siarkowiec, Sielec, Sobów, Stare Miasto, Wielopole, Wielowieś, Zakrzów. Lista pozostałych jednostek urbanistycznych znajduje się w haśle Osiedla Tarnobrzega.

Historia

Osobny artykuł: Historia Tarnobrzega.

ok. 1000 – osady w Miechocinie Wielowsi, Miechocin siedzibą opola- najmniejszej jednostki administracyjnej w czasach piastowskich, pierwsza chrześcijańska drewniana kaplica w Miechocinie

ok. 1132 – parafia katolicka w Miechocinie

ok. 1160 – budowa pierwszego murowanego kościoła Marii Magdaleny w Miechocinie na miejscu dawnej drewnianej kaplicy

1215 – powstaje katolicka parafia w Wielowsi

1218 – pielgrzymka do Wielowsi bł. Czesława i św.Jacka Odrowąża

1241 – najazd tatarski, zniszczenie Miechocina

1349 – Rafał z Tarnowa wziął za żonę dziedziczkę Wielowsi, Dzierżkę, powstanie rodu Tarnowskich linii wielowiesjsko-dzikowskiej ściśle związanej z obszarem współcześnie utożsamianym z Tarnobrzegiem

1376 – najazd Litwinów i Rusinów, spustoszenie terenów osadniczych Puszczy Sandomierskiej w tym Miechocina

XIV wiek – budowa pierwszego warownego zamku w Dzikowie

1440 – pobyt Jana Długosza w Miechocinie

1502 – król Aleksander Jagiellończyk wyznacza Miechocin jako punkt zborny pospolitego ruszenia ziemi sandomierskiej na wojnę z Tatarami

początek XVI wieku – reformacja, przejęcie kościoła miechocińskiego przez kalwinów

1542 – czteromiesięczna wizyta króla Zygmunta Starego, królowej Bony wraz z dziećmi w posiadłościach Tarnowskich, w związku z krakowską epidemią „morowego powietrza”

1522 – Andrzej Ossoliński sprzedał Janowi Spytkowi Tarnowskiemu zamek dzikowski

28 maja 1593 – przywilej fundacyjny na prawie magdeburskim nadany został Stanisławowi Tarnowskiemu przez króla Zygmunta III Wazę w Warszawie

ok. 1645 – budowa murowanego zamku w Dzikowie

1657 – spustoszenie miasta przez Kozaków i Siedmiogrodzian

1676 – kontrreformacja, fundacja kościoła, sprowadzenie dominikanów

1678 – cudowny obraz z dworu w Dzikowie przeniesiony został do kościoła dominikańskiego

14 kwietnia 1681 – potwierdzenie lokacji miasta przez Jana III Sobieskiego

XVII wiek – początki osadnictwa żydowskiego

początek XVIII wieku – klęski żywiołowe, epidemie, pożary, zniszczenia: pożar miasta (1709), przemarsze wojsk saskich, rosyjskich, powódź (1713), wielka susza, klęska głodu (1714), epidemie i zarazy (1715-1720)

5 listopada 1734 – konfederacja dzikowska w obronie króla Stanisława Leszczyńskiego

1735 – początek budowy synagogi żydowskiej

1772 – I rozbiór Polski, Tarnobrzeg pod zaborem austriackim (jako część Królestwa Galicji)

1815 – wielkie powodzie w Wielowsi

1855 – siedziba powiatu

1861 – powstanie zakonu dominikanek, działalność Kolumby Białeckiej

1862 – wielki pożar miasta

1864 – pierwsza szkoła w mieście, fundacja pierwszego szpitala

1867 – siedziba starostwa tarnobrzeskiego, wyodrębnienie z Tarnobrzega Dzikowa jako osobnej gminy wiejskiej

1879 – powódź

1887 – połączenie kolejowe trasy Dębica – Rozwadów

1888 – wielki pożar, prawie doszczętne zniszczenie miasta

1894 – fundacja szpitala publicznego im. Zofii z Zamoyskich Tarnowskiej (funkcjonuje do dziś)

8 września 1904 – pierwsza koronacja obrazu Matki Bożej Dzikowskiej, odsłonięcie pomnika Bartosza Głowackiego

1909 – powstanie Cesarsko-Królewskiej Wyższej Szkoły Realnej

1913 – budowa dworca kolejowego

1915 – duże zniszczenia miasta w wyniku ofensywy armii carskiej

październik 1918 – wycofanie się wojsk austriacko-węgierskich, podporządkowanie się Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie

6 listopada 1918 – wystąpienia chłopskie, których skutkiem było powstanie samozwańczej, lecz sprawującej efektywną władzę Republiki Tarnobrzeskiej; jednym z jej założeń było ukształtowanie nowego „państwa” na wzór Republiki Rad

1919 – pacyfikacja Republiki przez wojska polskie, faktyczne włączenie w skład państwa polskiego

1927 – „zjazd dzikowski” Stronnictwa Demokratycznego

1941 – 1944 – działalność oddziału partyzanckiego Jędrusiów

czerwiec 1941 – lipiec 1942 – utworzenie getta dla ludności żydowskiej; w 1939 r. Żydzi stanowili 67% ludności miasta, głównie chasydzi

5 sierpnia 1944 – wyzwolenie miasta, wejście Armii Czerwonej

28 września 1953 – odkrycie złóż siarki

od 1957 – szybki rozwój miasta; powstanie nowych osiedli, rozbudowa przemysłu siarkowego, wykształcenie się okręgu przemysłowego

1975 – siedziba władz województwa tarnobrzeskiego

1976 – rozszerzenie administracyjnych granic miasta, przyłączenie: Miechocina, Machowa, Wielowsi, Nagnajowa, Sielca, Sobowa, Ocic, Mokrzyszowa, Zakrzowa

1979 – powstaje parafia na Serbinowie, działalność Michała Józefczyka

lata 90. XX wieku – załamanie się przemysłu siarkowego, początek stagnacji w rozwoju miasta

1 stycznia 1999 – w wyniku reformy administracyjnej Tarnobrzeg został powiatem grodzkim oraz siedzibą powiatu ziemskiego

12 czerwca 1999 – Jan Paweł II podczas VII pielgrzymki do Polski ląduje w Tarnobrzegu w celu celebrowania Mszy w Sandomierzu

maj – czerwiec 2010 – w wyniku powodzi katastrofalnie dwukrotnie zalano północne i zachodnie części miasta

Do 1772 Tarnobrzeg integralnie związany był z ziemią i województwem sandomierskim

Lasowiacy, Lesioki - jedna z nielicznych grup zamieszkujących ziemie polskie, która wykształciła poczucie własnej nazwy. Lasowiacy, bo takiej nazwy w publikacjach zaczęto używać w XIX w. dla określenia tej grupy etnograficznej, wykształcili się na skutek asymilacji różnych nacji zamieszkujących od XIV w. teren między Wisłą a Sanem i prawy brzeg Sanu zwany Puszczą Sandomierską. Byli wśród nich Mazowszanie i zachodni Małopolanie, grupy ludności tatarskiej, ruskiej, rosyjskiej, kozackiej, szkockiej, tureckiej, kałmuckiej, szwedzkiej, litewskiej, wołoskiej i niemieckiej. Wzajemne przenikanie tak różnorodnych kultur doprowadziło do powstania odrębnej, różniącej się od sąsiadów społeczności.
Jarmark św. Dominika - impreza handlowo-kulturalna odbywająca się w różnych miejscach w Polsce, w miastach pracy duszpasterskiej Zakonu Kaznodziejskiego i związany najczęściej jest z obchodami świąt świętego Dominika (6 sierpnia) i świętego Jacka (17 sierpnia). Początki jarmarków wiążą się ze średniowieczem i przywilejami papieskimi i biskupimi, na mocy których Zakon Kaznodziejski mógł organizować specjalne dni handlowe. Odrodzenie jarmarków nastąpiło w latach 90. z największym i najbardziej spektakularnym, trwającym 3 tygodnie w Gdańsku organizowanym przez Międzynarodowe Targi Gdańskie. Współcześnie prawie każdy z konwentów dominikańskich organizuje takową imprezę. Ogranicza się ona jednak zazwyczaj do kilkunastu kramów z pamiątkami odbywających się w atmosferze rodzinnego festynu/pikniku. Kolejną formą współczesnego jarmarku dominikańskiego są akcje charytatywne organizowane przez duszpasterstwa młodzieży, akademickie i postakademickie powstałe przy klasztorach dominikańskich. Tradycję jarmarków zachowują także ośrodki podominikańskie, w których od kilkuset lat nie ma już dominikanów.

1772 – 1918 Królestwo Galicji i Lodomerii

1915 Okupacja rosyjska

1918 – 1919 Republika Tarnobrzeska

1919 – 1939 województwo lwowskie

1939 – 1944 Generalne Gubernatorstwo (dystrykt krakowski, powiat dębicki)

1944 – 1975 województwo rzeszowskie

1975 – 1998 województwo tarnobrzeskie

Deklinacja - odmiana wyrazu (imienia) przez przypadki i liczby. Deklinacji podlegają rzeczowniki, przymiotniki, imiesłowy przymiotnikowe, zaimki rzeczowne, przymiotne i liczebne oraz liczebniki. Pojęciem deklinacji określa się także zespół form fleksyjnych, występujący w odmienianych w ten sposób wyrazach.
Starokatolicyzm - treść nauczania Kościołów starokatolickich, całość przyjętych w nim zasad odnoszących się do wiary, moralności, życia religijnego i funkcjonowania Kościoła.

Od 1999 województwo podkarpackie

Gospodarka

Wydobywanie siarki

Tarnobrzeg był centrum wydobywania i przetwarzania siarki i kwasu siarkowego (zobacz: „Siarkopol”), lecz zamknięto wszystkie kopalnie siarki, kiedy stało się to ekonomicznie nieopłacalne. Najpierw została zamknięta kopalnia w Piasecznie, następnie kopalnia Machów (po 40 latach wydobywania siarki – kopalnia Machów była największą odkrywkową kopalnią siarki w Europie), a na końcu, w latach dziewięćdziesiątych, kopalnia Jeziórko. Ta ostatnia była eksploatowana nieco dłużej, gdyż stosowano tam nowocześniejsze metody wydobycia siarki (metodą podziemnego wytopu), co ograniczało liczbę potrzebnych ludzi do pracy i skutkowało przez długi czas rentownością produkcji. Obecnie kopalnie Machów i Piaseczno zalewane są przez wodę z Wisły i tworzone są tam sztuczne zbiorniki. Od lat dziewięćdziesiątych XX stulecia na terenach zakładów Siarkopol działa Tarnobrzeska Specjalna Strefa Ekonomiczna.

Województwo tarnobrzeskie – województwo istniejące w latach 1975-1998. Zostało utworzone z północnej części dawnego województwa rzeszowskiego, południowo-wschodniej części dawnego województwa kieleckiego i południowo-zachodniej części dawnego województwa lubelskiego.
Powiat tarnobrzeski – powiat w Polsce w północnej części woj. podkarpackiego), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Tarnobrzeg.

Realizowane i przygotowywane inwestycje w Tarnobrzegu

program kompleksowej poprawy gospodarki wodnej współfinansowany z unijnego Funduszu Spójności – rozbudowa sieci kanalizacyjnej i modernizacja ujęcia wody

modernizacja stadionu piłkarskiego KS Siarka

budowa dwupasmowej obwodnicy kategorii GP

budowa mostu nad Wisłą na wysokości os. Zakrzów w ramach budowy drogi ekspresowej S74

rekultywacja terenów posiarkowych (po zabezpieczeniu byłej odkrywkowej kopalni siarki i zalaniu jej wodą z Wisły, powstał Zalew Machowski)

Zdjęcie panoramiczne zalewu z 2009 roku

budowa nowego wiaduktu, nad przejazdem kolejowym na os.Mokrzyszów i powstającą obwodnicą

budowa restauracji typu fast-food, McDonald’s razem z McDrive na rogu skrzyżowań ulic Sikorskiego i Wiejskiej

renowacja Zamku Dzikowskiego

renowacja Szkoły Podstawowej nr 10 (elewacja, oraz budowa boiska Orlik na jej terenie)

budowa dwóch rond na skrzyżowaniach ulic: Niepodległości, Mickiewicza, Szpitalnej oraz: Szerokiej, Piłsudskiego i Targowej.

Budownictwo

Współczesna architektura Tarnobrzega

Sąd Okręgowy i Rejonowy, Prokuratura Okręgowa i Rejonowa w Tarnobrzegu

Niewielkie Stare Miasto składa się z kamienic skupionych wokół rynku. Pozostała część miasta (ponad 80 procent) powstała już po II wojnie światowej. Wraz z pojawieniem się przemysłu siarkowego masowo budowano osiedla mieszkalne (przeważającym materiałem budowlanym była wielka płyta), a także różnorakie obiekty: stadion, sąd okręgowy, halę OSiR. W Tarnobrzegu zbudowano także ponad 8-kondygnacyjne budynki mieszkalne z wielkiej płyty. Obecnie, poprzez zalanie wyrobiska po kopalni Machów, władze miasta starają zmienić wizerunek Tarnobrzega z „przemysłowego blokowiska” na nowoczesny ośrodek turystyczny.

Jednostka pomocnicza gminy – lokalna wspólnota samorządowa mieszkańców części gminy. Jednostki są ustanawiane przez radę gminy (miasta). Najczęściej tworzone są: sołectwa, dzielnice i osiedla. Jednostki nie posiadają osobowości prawnej. Jednostka pomocnicza gminy stanowi strukturę społeczno-terytorialną, która przejmuje na swoim terytorium realizację zadań publicznych, ułatwiając gminie wykonywanie jej zadań.
Równina Tarnobrzeska (512.45) (Równina Rozwadowska) - mezoregion fizycznogeograficzny w południowo-wschodniej Polsce, północna część Kotliny Sandomierskiej. Graniczy od zachodu i północnego zachodu z Niziną Nadwiślańską, od wschodu i północnego wschodu z Doliną Dolnego Sanu, od południa z Płaskowyżem Kolbuszowskim, a od południowego zachodu na niewielkim odcinku z Doliną Dolnej Wisłoki.

Bezrobocie

Poniższy wykres przedstawia bezrobocie w Tarnobrzegu na tle bezrobocia w Polsce oraz województwie Podkarpackim.

Edukacja

Edukacja w Tarnobrzegu.

W Tarnobrzegu jest 14 przedszkoli, 10 szkół podstawowych, 6 gimnazjów, 12 szkół ponadgimnazjalnych oraz 9 szkół wyższych. Największa z nich – Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa – powstała w 2001 roku oraz Kolegium Nauczycielskie – powstałe w 1991 r.

Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga.
Stanisław Tarnowski, hrabia, pseud. Edward Rembowski, Światowid (ur. 7 listopada 1837 w Dzikowie (część Tarnobrzega), zm. 31 grudnia 1917 w Krakowie), polski historyk literatury, krytyk literacki, publicysta polityczny, przywódca konserwatystów krakowskich, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, prezes Akademii Umiejętności w Krakowie.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)