Tasmania - Polski Serwis Naukowy

Tasmania - wyspa u południowo-wschodnich wybrzeży kontynentu australijskiego, a zarazem najmniejszy stan Australii. W skład stanu Tasmania wchodzą też mniejsze wyspy w Cieśninie Bassa oraz wyspa Macquarie - pow. 128 km² (w południowej części Oceanu Indyjskiego).

Geografia

Wyspa Tasmania, położona ok. 300 km na południe od wybrzeża Australii, jest górzysta i ma wspólną historię geologiczną z górami we wschodniej części Australii (Wielkie Góry Wododziałowe), od których oddziela ją Cieśnina Bassa i jęzor półotwartego Morza Tasmana. Znaczną część wyspy zajmuje Płaskowyż Centralny, zbudowany z osadów paleozoicznych przykrytych jurajskimi skałami magmowymi, ograniczony od północy i wschodu przeszło 600-metrowym uskokiem. W najwyższych partiach górskich występują ślady zlodowacenia. Na północnym wschodzie wznosi się masyw Ben Lomond (do 1573 m n.p.m.), wyraźnie oddzielony od Płaskowyżu obniżeniem o nazwie Tamar.

Bukan, buk południowy, notofagus (Nothofagus Blume) – rodzaj roślin z rodziny bukanowatych (Nothofagaceae Kuprian.), obejmujący około 38 gatunków. Do rodzaju tego należą zarówno drzewa zimozielone jak i zrzucające liście. Występuje na półkuli południowej i jest tam odpowiednikiem buka z półkuli północnej. Występuje od Nowej Gwinei, poprzez zachodnią Australię, Nową Zelandię po południową część Ameryki Południowej.
Cieśnina Bassa (ang. Bass Strait) – cieśnina między Australią (Wiktoria) a Tasmanią. Na zachodzie sąsiaduje z Wielką Zatoką Australijską. Jej powierzchnia to 70 000 km², długość 490 km, szerokość 287 km, temperatura wód powierzchniowych ok. 14C. Zasolenie około 35%.

Tasmania ma urozmaiconą linię brzegową, gęstą sieć rzek i liczne jeziora polodowcowe, a znaczną jej część porastają lasy z przewagą eukaliptusa (na północy i wschodzie) lub buka południowego (na południowym zachodzie). Powyżej 1200 m n.p.m. roślinność ma charakter alpejski. Dzika przyroda zajmuje ok. ¼ powierzchni wyspy.

Truganini (ur. 1812, zm. 8 maja 1876 w Hobart) – Aborygenka tasmańska, znana z roli, jaką odegrała w Czarnej wojnie oraz opinii ostatniej Aborygenki czystej krwi na Tasmanii (aczkolwiek wg innych źródeł ostatnią tasmańską aborygenką była Fanny Cochrane Smith).
Jezioro polodowcowe - rodzaj jeziora powstałego w zagłębieniu terenu utworzonym wskutek działalności lodowca lub lądolodu. Woda tych jezior nie jest roztopową wodą lodowcową, bo ta dawno uległa wymianie, a nawet w pewnych przypadkach w jeziorze nigdy nie było wód roztopowych. W niektórych miejscach pojawiły się stale podmokłe obszary bagien i tortowisk.

Ważniejsze miasta (ludność szacunkowo w 2010)

Hobart (stolica) - 128,69 tys.

Launceston - 73,40 tys.

Devonport - 22,51 tys.

Burnie-Somerset - 19,70 tys.

Kingston-Blackmans Bay - 19,25 tys.

Ulverstone - 9,84 tys.

Bridgewater-Gagebrook - 6,80 tys.

Deloraine - 2,74 tys. (spis 2006)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Monarcha Australii - tytuł głowy państwa australijskiego, którym obecnie jest królowa Elżbieta II. Australia jest jednym z królestw Wspólnoty Narodów (Commonwealth Realm), podobnie jak Kanada czy Nowa Zelandia, która związana jest unią personalną z Koroną brytyjską.

Rada Ustawodawcza Tasmanii (Tasmanian Legislative Council) - izba wyższa parlamentu australijskiego stanu Tasmania, składająca się z 15 członków wybieranych na czteroletnią kadencję w jednomandatowych okręgach wyborczych, przy zastosowaniu ordynacji preferencyjnej. Tradycyjnie większość członków Izby stanowią kandydaci startujący jako niezależni, spoza głównych partii (choć nie jest to żadna zasada, a jedynie efekt utrwalonych zachowań wyborców).

Wielkie Góry Wododziałowe (ang. Great Dividing Range) – łańcuch górski ciągnący się wzdłuż wschodnich wybrzeży Australii od Cieśniny Bassa na południu po półwysep Jork na północy na przestrzeni ponad 3500 km. Zostały wypiętrzone częściowo w orogenezie kaledońskiej, a częściowo w hercyńskiej.

Izba Zgromadzenia Tasmanii (Tasmanian House of Assembly) - izba niższa parlamentu australijskiego stanu Tasmania, składająca się z 25 deputowanych wybieranych na czteroletnią kadencję. Wybory odbywają się z zastosowaniem metody pojedynczego głosu przechodniego, zaś na ich potrzeby stan podzielony jest na pięć pięciomandatowych okręgów wyborczych. Przywódca partii lub koalicji dysponującej większością w Izbie tradycyjnie obejmuje funkcję premiera stanu.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

Port Arthur – była kolonia karna na Półwyspie Tasmana na Tasmanii, położona około 80 kilometrów na południe od Hobart. W latach 70. XX wieku powstał tu skansen, będący najpopularniejszą atrakcją turystyczną wyspy.

Czarna wojna – konflikt pomiędzy brytyjskimi kolonistami a Aborygenami tasmańskimi, jaki miał miejsce na Ziemi van Diemena (obecnie Tasmania) na początku XIX wieku. Konflikt zyskał opinię ludobójstwa ze względu na niemal całkowitą zagładę rdzennych mieszkańców. Jednakże współcześnie liczna grupa mieszkańców Tasmanii deklaruje swoje aborygeńsko-tasmańskie pochodzenie.