Te Deum - Polski Serwis Naukowy

Te Deum laudamus (łac. Ciebie Boga wysławiamy) – wczesnochrześcijański hymn modlitewny, którego autorstwo tradycja przypisuje świętemu Ambrożemu i świętemu Augustynowi. Według tej teorii pieśń została napisana z okazji chrztu Augustyna, którego udzielił mu w 387 Ambroży. Współcześni badacze wątpią w prawdziwość tej hipotezy; przypisując raczej autorstwo hymnu Nicetasowi, biskupowi Remesiany (obecnie Bela Palanka w Serbii).

Serbia, Republika Serbii (serb. Република Србија) – państwo w południowej Europie, powstałe 5 czerwca 2006 roku po rozpadzie państwa Serbii i Czarnogóry. Stolicą jest Belgrad. Serbia graniczy z Węgrami na północy, Rumunią i Bułgarią na wschodzie, Macedonią i Albanią na południu oraz z Czarnogórą, Chorwacją i Bośnią i Hercegowiną na zachodzie.

Święty Nicetas z Remezjany (zm. po 414) – wczesnochrześcijański pisarz, biskup Remezjany. Jest autorem pism: Objaśnienia dla katechumenów (zachowane we fragmentach), O różnych imionaach (dotyczące imion Chrystusa), oraz dwóch kazań: O pożytku śpiewania hymnów, O czuwaniach. Niektórzy badacze przypisują mu autorstwo hymnu Te Deum Laudamus.

Niektórzy badacze uważają, że pieśń ta powstała z połączenia dwóch (lub więcej) wcześniejszych hymnów: jednego do Boga Ojca oraz drugiego do Boga Syna. Według tego schematu drugi z tych hymnów rozpoczyna się frazą Tu rex gloriae, Christe. Z kolei końcowe zwrotki hymnu (od wersu Salvum fac populum tuum) są wyborem wersetów z Księgi Psalmów dodawanych kolejno do oryginalnego tekstu.

Józef Kozłowski ros. Иосиф Антонович Косльовский (ur. 1757 w Warszawie, zm. 27 lutego 1831 w Petersburu) – muzyk, pianista i kompozytor. Protegowany Grigorija Potiomkina. Spopularyzował poloneza na dworze carskim. Autor jednego z hymnów Rosji oraz twórca rosyjskiego romansu jako gatunku muzycznego.

Papież (Ojciec Święty) (łac. papa, -ae m, wł. papa, gr. pappas, forma funkcjonująca w języku polskim pochodzi od czeskiego papež) – biskup Rzymu, głowa Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich, Stolicy Apostolskiej oraz państwa Watykan. Obecnym papieżem jest Benedykt XVI.

Hymn pozostaje w ciągłym użyciu przez Kościół katolicki, znajduje się w liturgii godzin i jest odśpiewywany przy szczególnych okazjach, np. podczas mszy rezurekcyjnej czy po wyborze papieża.

Hymn generalnie powiela zarys strukturalny wyznania wiary. Rozpoczynając od wezwania Boga, hymn wychwala wszystkich tych, którzy wielbią i czczą Boga, począwszy od hierarchicznie uporządkowanych istot niebieskich, poprzez chrześcijan będących już w niebie, aż po Kościół rozproszony po całym świecie. Następnie wspomina narodzenie, męczeństwo i zmartwychwstanie Chrystusa, po czym ponawia modlitwę, zarówno całego kościoła, jak i każdego wiernego z osobna, prosi o przebaczenie grzechów, obronę przed pokusami i wyraża nadzieję na zjednoczenie się z Chrystusem.

Ambroży, (właśc. Ambrosius Aurelius) (ur. ok. 339 r. w Trewirze , zm. 4 kwietnia 397 r. w Mediolanie) – święty Kościoła katolickiego, ojciec i doktor Kościoła , biskup Mediolanu.

Chrzest – w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia z grzechów, mający postać sakramentalnego obmycia wodą, któremu towarzyszy słowo (Ef 5,26). Jednoczy on z Tajemnicą paschalną, Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Chrystusa dla uzyskania odrodzenia do nowego życia w Duchu Świętym, życia w wieczności. Jest to obrzęd wyznania wiary, czyniący członkiem Kościoła-Ciała Chrystusa (por. Rz 11,9). Był praktykowany w Judaizmie jako obmycie z rytualnej nieczystości. Do tej pory czynią to chasydzi w specjalnie do tego przeznaczonym baseniku zwanym mykwą. Jako obmycie rytualne jest praktykowany również w wielu innych religiach.

Do tekstu muzykę pisało wielu kompozytorów. Najsławniejsze barokowe Te Deum skomponował Marc-Antoine Charpentier. Pod koniec XIX wieku monumentalne, symfoniczne Te Deum napisał m.in. Anton Bruckner, Hektor Berlioz i Antonín Dvořák. W Polsce Te Deum napisał Krzysztof Borek, Józef Elsner, Józef Kozłowski a w ostatnich czasach Antoni Chlondowski, Krzysztof Penderecki, Krzysztof Meyer, Janusz Jędrzejewski, Wojciech Kilar.

Tractatus de Musica - dzieło z XIII w. poświęcone teorii śpiewu liturgicznego autorstwa bliżej nieznanego mnicha nazywanego Hieronimem z Moraw. Traktat ten został odkryty w drugiej połowie XIX w. przez francuskiego muzykologa Edmonda de Coussemakera. Zawiłość tekstu sprawiała, że przez długi czas nie traktowano odkrycia poważnie i zapomniano o nim. W końcu XX w. pracę nad rozszyfrowaniem odnalezionego traktatu rozpoczął francuski muzyk, muzykolog i tradycjonalista Marcel Peres. Z jego badań wyłonił się zupełnie nieznany współcześnie sposób wykonywania średniowiecznego śpiewu liturgicznego mającego elementy wspólne z tradycyjnymi śpiewami koptyjskimi, greckimi i syryjskimi.

Janusz Jędrzejewski (ur. 6 lutego 1954 w Grudziądzu, zm. 4 kwietnia 2009 w Kielcach) – kompozytor polski, twórca muzyki poważnej i rozrywkowej. Współzałożyciel, a w latach 1988-1990 prowadzący, elbląski chór "Cantata".

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Te Deum

Linki zewnętrzne

"Te Deum.." - fragment łacińskiego śpiewu liturgicznego braci dominikanów zrekonstruowany na podstawie Antyfonarza z klasztoru św. Sabiny w Rzymie z 1254 r. i traktatu De Musica Hieronima z Moraw z 1270 r.