Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu to miejski wałbrzyski teatr.

Historia teatru

Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu powstał jako miejski teatr w 1957 roku. Zalążkiem dzisiejszego teatru była założona w 1947 roku sala teatralna im. Aleksandra Fredry, która występowała dla nielicznej jeszcze wówczas ludności polskiej (około 7 tysięcy). Wspólpracowano również wtedy z już istniejącym teatrem jeleniogórskim. Jednak wałbrzyska scena nie była samodzielna i nie posiadała stałego miejsca występów. Powodów tego było dużo , ale najważniejszym był brak wolnego budynku. Scena wałbrzyska została uroczyście otwarta dopiero w 1956 roku kiedy utworzono tutaj scenę filialną Państwowych Teatrów Dolnośląskich w Jeleniej Górze. Początki teatru nie były łatwe. Mierny zespół aktorski, zupełnie przypadkowy repertuar nie dawały efektów jeśli chodzi o rozwój teatru. Dążenia i cele także były różne . Jeleniogórzanie dążyli do ekspansji swojego teatru, natomiasta wałbrzyszanie dążyli do utworzenia samodzielnej placówki teatralnej. Rezultatem tego były niesnaski i niezadowolenie obu stron. Lata 1957 - 1960 to okres dyrektorowania Jana Orszy i okres dalszego pogarszania sytuacji wałbrzyskiej placówki. Mimo że repertuar jest dosyć bogaty, wystawiano m.in. "Szelmostwa Skapena" Moliera, "Most" Szaniawskiego, "Niezwykła historia" Goldoniego, czy "Puchacze" Barnasia to nadal jest on przypadkowy i nie ma konkretnie obranego celu. Sezon 1960 - 1961 to okres gdzie kierowania teatru podjął się Bronisław Orlicz. Wystawia on kilka nowych spektakli, m.in. "Taką miłość" Kohuta, czy "Igraszki trafu i miłości" Marivaux. W latach następnych z wałbrzyską sceną było różnie. Raz miała kierownictwo, innym zaś razem służyła tylko jako scena do grania dla gościnnych teatrów. Pogarszający się konflikt, niemożność załatwienia sprawy i powstania teatru miejskiego było dosyć wnikliwie badane i przytaczane przez lokalne tygodniki i dzienniki, m.in. przez "Trybunę Wałbrzyską" czy też wrocławski tygodnik "Odra". Miejska Rada Narodowa w 1960 roku podjęła uchwałę zobowiązującą miasto Wałbrzych do wszczęcia postępowania dla powołania teatru dramatycznego. 1 października 1964 roku w Wałbrzychu powołano Teatr Dramatyczny . Dyrektorem nowego teatru pozostał B.Orlicz, a placówka działalność artstyczną rozpoczęła 23 listopada 1964 roku premierą "Zemsty" Fredry. Wałbrzyski teatr w ciągu pierwszego sezonu dał 7 spektakli premierowych i 285 widowisk które obejrzało ponad 100 tysięcy widzów. O działalności wałbrzyskiego teatru pisało wiele czasopism i gazet m.in. "Trybuna Wałbrzyska", "Słowo Ludu", "Gazeta Robotnicza", "Życie Literackie", czy "Teatr". Sezon 1967 - 1968 odbył się już pod nowym kierownictwem Krystyny Tyszarskiej. Zaprezentowano "Hamleta", "Żeglarza" Szaniawskiego czy "Dwaj" Juliusa Barč - Ivana . Malała dość znacznie liczba widzów która spadła z liczby prawie 140 tysięcy w swzonie 1966/1967 do liczby 81 tysięcy widzów w sezonie 1967/1968. Lata 1969 - 1971 to okres wystawiania dalszych premier jednak powolnej stagnacji teatru. W 1971 dyrektorem teatru wałbrzyskiego zostaje znany aktor Adolf Chronicki. Za jego kadencji dokonano udanej inscenizacji "Pigmaliona", "Antygony", "Ślubów Panieńskich", Szkoda wąsów", "Zakładników" i wiele innych. Do ważniejszych osiągnięć Chronickiego było zorganizowanie serii popularnonaukowej dotykającej problemów dramaturgii radzieckiej. Zorganizowana ona została 17 października i 18 października 1973 roku przy wydatnej pomocy Dolnośląskiego Towarzystwa Krzewienia Kultury Teatralnej. Lata 1975 - 1977 to okres intensywnej pracy teatru, co zaowocowało licznymi spektaklami nagrodzonymi na ogólnopolskich i światawych festiwalach i konkursach m.in. uzyskano Statuetkę Orfeusza na I Opolskich Konfrontacjach za wybitne przedstawienie, bodaj najlepsze w historii wałbrzyskiej sceny pt. "Jan Karol Maciej Wścieklica". W 1977 Aleksander Strokowski utworzył filię teatru w Książu. Po odejściu Strokowskiego ( 1 stycznia 1977 ) stanowisko dyrektora objął młody i ambitny reżyser Andrzej Maria Marczewski. Miał on plan ambitny i realizując go bardzo konsekwentnie, odkrywając wiele niebezpieczeństw i zalet teatru. Z jego inicjatywy 12 listopada 1979 roku zadebiutował Ogólnopolski Festiwal Sztuk Dziecięcych i Młodzieżowych , który stał się inspiracją dla twórców tematyką młodych pokoleń. Państwowy Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego okazał się prawdziwym strzałem w dziesiątkę. Teatr do 1991 roku wystawił 190 premier m 8182 przedstawienia które obejrzało ponad 2 miliony widzów . Przemiany ustrojowe w 1989 dały plon w postaci spektaklu "Noce dziadów" W.Jesionki. Jednak frekwencja w latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych nie przekroczyła progów z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. Obecnie publiczność teatru to publika młodzieżowa, szkolna, i indywidualna natomiast w latach 70. była to publika organizowana gdzie zakłady pracy finansowały pracownikom wyjścia do teatru. Za największy sukces teatru , można uznać iż w 1992 roku widownia w przewadze była widownią młodzieżową w proporcji 60% do 40%.