Teatr Miejski im. Andreasa Gryphiusa w Głogowie

Teatr Miejski im. Andreasa Gryphiusa w Głogowie to znajdujący się w stanie ruiny zabytkowy teatr i opera.

Historia budynku

Budowę Teatru Miejskiego w Głogowie rozpoczęto w 1799 roku. Był pierwszym poza Wrocławiem teatrem mieszczańskim na Śląsku. Powstał on na miejscu średniowiecznych ław mięsnych. Projektantem budynku został Krzysztof Walentyn Schultze. Ten architekt, bardzo znany i ceniony na Śląsku, zaprojektował teatr w stylu wczesnoklasycystycznym. Najokazalej prezentowała się wschodnia ściana, a w niej bogato zdobiony ryzalit. Znajdujące się w nim dwie doryckie kolumny, wyznaczały trzy osie ryzalitu. W 1863 roku umieszczono w niszy nad kolumnami popiersie Andreasa Gryphiusa.

Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach. W rzucie poziomym może mieć kształt prostokąta lub półkola. Popularny od renesansu w architekturze pałaców, później stosowany także przy budowie domów wielorodzinnych.

Głogów (niem. Glogau, czes. Hlohov) – miasto powiatowe (patrz: powiat głogowski) w południowo-zachodniej Polsce, od 1999 w północnej części województwa dolnośląskiego, nad Odrą. Głogów jest szóstym co do wielkości miastem w województwie i trzecim w podregionie legnicko-głogowskim, po Legnicy i Lubinie. Nazwa miasta pochodzi od głogu. W mieście znajduje się również siedziba władz gminy wiejskiej Głogów. Miasto położone jest na obszarze Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego.

Teatr przechodził kilka przeobrażeń. Pierwsze miało miejsce w 1840 roku, kiedy to przebudowano wnętrze, łącząc dwie kondygnacje, w wyniku czego powstało wysokie, funkcjonalne pomieszczenie widowni. W marcu 1843 roku w teatrze koncertował Franciszek Liszt. Grał na specjalnie skonstruowanym przez głogowianina fortepianie z podwójnym dnem.

Franciszek Liszt (wymowa: List ); ur. 22 października 1811, zm. 31 lipca 1886) – kompozytor i pianista węgierski epoki romantyzmu. Stworzył nowy gatunek muzyczny: poemat symfoniczny.

Wrocław (, niem. Breslau ?/i, dialekt śląski Brassel, czes. Vratislav lub Vroclav, węg. Boroszló) – historyczna stolica Śląska, miasto na prawach powiatu (wrocławski powiat grodzki), stolica województwa dolnośląskiego, oraz siedziba władz wrocławskiego powiatu ziemskiego grupującego 9 okolicznych gmin.

Przebudowa teatru w 1926 roku zlikwidowała zewnętrzne schody, powstałe w połowie XIX wieku, przywracając przy tym pierwotny kształt pierzei. Podczas modernizacji wnętrz zamontowano scenę obrotową. Przebudowę unowocześnionego obiektu zakończono w 1928 roku. W 1945 roku teatr uległ zniszczeniu.

Teatr wielodziałowy

Teatr posiadał już od samego początku do 1933 roku stały zespół operowo- teatralny. Od roku 1870 rozrósł się zwłaszcza zespół operowy i operetkowy. Wystawiano, poza sztukami, także operę i balet, występowały tu już od lat 20-tych XIX wieku także inne zespoły teatralne i operowe.

Po 1933 roku Naziści skupili działalność teatrów objazdowych w holdingu Schlesische Landesbühne GmbH mieszczącej się we Wrocławiu. Utrzymywano trzy zespoły sceniczne, liczące od 50 do 60 osób (aktorów i personelu pomocniczego). Zespoły te miały siedziby w Brzegu, Bolesławcu, Głogowie. Podaje się że w sezonie 1934-35 zespół objazdowy teatru w Głogowie dał 210 spektakli, z czego 118 w samym mieście. Wystawiano w małych miastach: Wschowie, Kożuchowie, Szprotawie, Zielonej Górze, Nowej Soli, Żaganiu, Lubinie, Wołowie, Sławie, Górze. Nie grano już wówczas oper, jedynie operetki i zwykły teatr.

Teatr operowy w Głogowie dziś jest gruzowiskiem, ostatnią już ruiną w pozostałej części odbudowanego po wojennych zniszczeniach głogowskiego rynku staromiejskiego. Północna część półmilionowej konurbacji okręgu miedziowego nie posiada dziś opery, ani nawet teatru. Ekonomista kultury A. Fularz podawał kazus teatru w Głogowie jako przykład upadku sztuk performatywnych na terenie Dolnego Śląska po 1945 roku.

Stan obecny

Ruiny teatru

Losami teatru zajmuje się Fundacja Odbudowy Teatru im. Andreasa Gryphiusa, ale do tej pory jedynie zabezpieczono budynek przed zupełnym zniszczeniem i przygotowano go do dalszych prac. W roku 2000 władze miasta zaproponowały utworzenie w odbudowanym teatrze Europejskiego Centrum Młodzieży.

Zobacz też

zabytki Głogowa

Linki zewnętrzne

O teatrze na stronie Towarzystwa Ziemi Głogowskiej

Analiza upadku sztuk performatywnych Dolnego Śląska po 1945 roku

Strona o Teatrze Miejskim w Głogowie