Teatr Na Woli - Polski Serwis Naukowy

Teatr Na Woli im. Tadeusza Łomnickiego – teatr założony w styczniu 1976 roku z siedzibą przy ul. Kasprzaka 22 w Warszawie (w budynku biurowym ZRK, wcześniej mieszczącym też Kino Mazowsze).

Historia

Teatr Na Woli założony przez aktora, Tadeusza Łomnickiego, otwarty został w styczniu 1976 roku. Do historii polskiego teatru przeszły przedstawienia: Gdy rozum śpi Antonio Buero Vallejo, Przedstawienie Hamleta we wsi Głucha Dolna Ivo Bressana, Życie Galileusza Bertolta Brechta, Do piachu Tadeusza Różewicza, Amadeusz Petera Shaffera. Repertuar obejmował zarówno klasykę, jak i utwory współczesne, dramaty i komedie, często utwory drażliwe politycznie. Repertuar współtworzyli Andrzej Wajda, Kazimierz Kutz, Roman Polański. Łomnicki kierował teatrem do lipca 1981 roku, żegnając się ze swoja sceną kreacją Salieriego w Amadeuszu wyreżyserowanym przez Polańskiego (który w tym spektaklu zagrał Mozarta).

Ulica Marcina Kasprzaka – jedna z ulic warszawskiej Woli. Ulica Kasprzaka ma długość ok. 2,3 km i w całości jest fragmentem drogi wojewódzkiej nr 719 Kamion - Żyrardów - Pruszków - Warszawa Praga.

Arthur Asher Miller (ur. 17 października 1915 w Nowym Jorku, zm. 10 lutego 2005 w Roxbury) - amerykański dramaturg, scenarzysta, eseista i autor słuchowisk radiowych, zdobywca Nagrody Pulitzera.

W latach 1981-1986 teatr połączony był wspólną dyrekcją i zespołem Teatru Kwadrat. Po pożarze Teatru Narodowego w 1985 roku przeznaczony na jego tymczasowa siedzibę, Teatr Na Woli reaktywowany został w 1990 roku pod kierownictwem Bogdana Augustyniaka i w sezonie 1992/19393 przekształcony w jedną z pierwszych w Polsce scen impresaryjnych. Samodzielnie wypracował nie stosowaną wcześniej w Polsce formułę działania artystycznego i organizacyjnego, w której ważne miejsce zachowała jednak realizacja premier własnych (np.: Fedra Jeana Racine'a z Anną Chodakowską, Cud na Greenpoincie Edwarda Redlińskiego, Pierwsza młodość Christiana Guidicellego z Anną Seniuk, Cena Arthura Millera, Panienkę z Tacny Maria Vargasa Llosy z Zofią Rysiówną, Rozmowa w domu państwa Stein Petera Hacksa z Teresą Budzisz-Krzyżanowską - wszystkie tytuły w reżyserii Bogdana Augustyniaka, Play Strindberg Friedricha Dürrenmatta z Januszem Gajosem w reżyserii Andrzeja Łapickiego, Królowa i Szekspir Esther Vilar z Niną Andrycz, ostatnią praca Augustyniaka: Grace i Gloria Toma Zieglera ze Stanisławą Celińską.

Maciej Kowalewski (ur. 30 lipca 1969 w Kole) – polski aktor teatralny, telewizyjny i filmowy, scenarzysta, pisarz, dramatopisarz i reżyser teatralny, dyrektor naczelny i artystyczny warszawskiego Teatru Na Woli (od lipca 2007).

Kornel Makuszyński (ur. 8 stycznia 1884 w Stryju, zm. 31 lipca 1953 w Zakopanem) – polski prozaik, poeta, felietonista, krytyk teatralny i publicysta, członek Polskiej Akademii Literatury.

Od lipca 2007 do końca sierpnia 2010 roku teatrem kierował Maciej Kowalewski, który kontynuował obraną w 2007 roku linię programową teatru polskiej dramaturgii współczesnej poprzez produkcję prapremierowych, napisanych na zamówienie teatru sztuk, próby czytane, koncerty, publikacje książkowe oraz inne wydarzenia okołoteatralne.

Bogdan Augustyniak (ur. 30 stycznia 1940 - zm. 18 września 2006 w Warszawie) – polski reżyser teatralny, radiowy i telewizyjny, dyrektor Teatru na Woli w Warszawie od 1991 roku.

Zofia Rysiówna (ur. 17 maja 1920 w Rozwadowie, zm. 17 listopada 2003 w Warszawie) - polska aktorka teatralna i filmowa. Numer obozowy 7286 w Ravensbrück (KL). Laureatka Nagrody im. Aleksandra Zelwerowicza - przyznawanej przez redakcję miesięcznika "Teatr" - przyznanej aktorce za całokształt dokonań artystycznych z okazji pięćdziesięciolecia czasopisma.

W sezonie 2007/2008 Teatr Na Woli pokazywał najciekawsze spektakle z Legnicy, Wałbrzycha, Wrocławia w ramach nowego cyklu Modrzejewska wraca do Warszawy.

W Teatrze Na Woli odbywały się prapremierowe czytania sztuk współczesnych (Ostatni Żyd w Europie Tuvii Tenenboma, Siostry przytulanki Marka Modzelewskiego – napisana na zamówienie Teatru, Moja wina Marka Pruchniewskiego, Burmistrz Małgorzaty Sikorskiej-Miszczuk – napisana na zamówienie Teatru, Terminal Pawła Grabowskiego, Amazonia Michała Walczaka, Fastryga Zyty Rudzkiej, Śmierć nie żyje Mikołaja Lizuta).

Andrzej Łapicki (ur. 11 listopada 1924 w Rydze) – polski aktor i reżyser teatralny, profesor i rektor Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie, poseł na Sejm X kadencji.

Kazimierz Julian Kutz, pierwotnie noszący nazwisko Kuc (ur. 16 lutego 1929 w Szopienicach, obecnie w granicach administracyjnych Katowic) – polski reżyser filmowy oraz teatralny, senator w latach 1997–2007, od 2007 poseł VI kadencji.

Od 1 września 2010 r. Dyrektorem Teatru Na Woli jest Tadeusz Słobodzianek - dramaturg, dramatopisarz. Twórca i dyrektor artystyczny Laboratorium Dramatu, krytyk, reżyser i producent. W sezonie 2010/2011 na scenie przy Kasprzaka 22 powstały trzy premiery:"Nasza klasa" Tadeusza Słobodzianka i "Koziołek Matołek" Kornela Makuszyńskiego w reżyserii Ondreja Spisaka i "Amazonia' Michała Walczaka w reżyserii Agnieszki Glińskiej.

L.U.C, właściwie Łukasz Rostkowski (ur. 16 września 1981 w Zielonej Górze) - polski reżyser, raper, kompozytor i producent, z wykształcenia prawnik obecnie, związany z Wrocławiem. Założyciel, wokalista i współproducent projektu muzycznego Kanał Audytywny. Autor wielu konceptualnych albumów i projektów m.in. filozofii "czterech galaktyk" zakładającej kreowanie przekazu opartego na połączonych ze sobą czterech dziedzinach sztuki - słowie, muzyce, filmie i grafice. Za nowatorskie łączenie dziedzin i gatunków otrzymał w 2010 r. Paszport Polityki. Współpracował z Z. Namysłowskim, M. Urbaniakiem, Rahimem, Fokusem, Leszkiem Możdżerem, Marią Peszek, Urszulą Dudziak, A. Smolikiem a także w ramach promowanej idei "Podaj Dalej" z wieloma młodymi producentami, którym pomagał zadebiutować - Ńemy, Pmx.

Michał Walczak (ur. 1979, Sanok) polski dramatopisarz i reżyser. Był absolwentem I LO im. KEN w Sanoku. Studiował w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, następnie w Akademii Teatralnej w Warszawie.

Od lutego 2011 Teatr Na Woli ma również małą scenę - Scenę Przodownik przy ul. Olesińskiej 21 w Warszawie, gdzie wystawiono "Sex machine" Tomasza Mana w reżyserii Adama Nalepy oraz "Baden-Baden" Piotra Rowickiego w reżyserii Aldony Figury.

Pantomima

W latach 1995–2004 przy Teatrze Na Woli istniało Studio Mimów, które powstało z inicjatywy artysty Stefana Niedziałkowskiego. Od 2007 w Teatrze Na Woli funkcjonuje Studio Pantomimy kierowane przez Bartłomieja Ostapczuka. Co roku w sierpniu odbywa się też Międzynarodowy Festiwal Sztuki Mimu, początkowo pod artystyczną dyrekcją Niedziałkowskiego, a obecnie Ostapczuka. Teatr Na Woli w 2008 utworzył również Warszawskie Centrum Pantomimy.

Nina Andrycz (ur. 11 listopada 1915 w Brześciu Litewskim) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, recytatorka oraz poetka i pisarka. Autorka tomików poezji To teatr (1983), Róża dla nikogo (1989) oraz kryptobiograficznej powieści My rozdwojeni (1992), w której opisała drastycznie początki swojej kariery.

Tadeusz Różewicz (ur. 9 października 1921 w Radomsku) – polski poeta, dramaturg, prozaik i scenarzysta, członek Wydziału VI Twórczości Artystycznej PAU; brat Janusza i Stanisława, ojciec Jana.

Inne działania teatru

W styczniu 2008 Teatr Na Woli zainaugurował cykl spotkań poświęconych teatralnym mistrzom pod hasłem Wszystko już było. W ramach cyklu spotkania:

Fenomen Tadeusza Łomnickiego. Wzięli w nim udział: Maria Bojarska (wdowa po Łomnickim), Małgorzata Rożniatowska, Jerzy Koenig i Jarosław Kilian. Spotkanie było połączone z pokazem filmowego zapisu Ostatniej taśmy Krappa w reż. Antoniego Libery.
Szatnia Tadeusza Kantora. W spotkaniu wziął udział bliski współpracownik Kantora, Krzysztof Miklaszewski. Rozmowa poprzedzona była pokazem pierwszego telewizyjnego dokumentu o Kantorze Szatnia Tadeusza Kantora w reż. Krzysztofa Miklaszewskiego. Spotkanie promowało książkę Krzysztofa Miklaszewskiego Tadeusz Kantor. Między śmietnikiem a wiecznością.
Stanisława Celińska. Rozmowa o powołaniu i pracy aktora poprzedzona pokazem spektaklu TV 51 minut w reż. Łukasza Barczyka.
Izabella Cywińska. Spotkanie poświęcone drodze artystycznej nowej dyrektor Teatru Ateneum poprzedzone pokazem spektaklu TV W poszukiwaniu zgubionego buta w reż. Izabelli Cywińskiej.

W styczniu 2008 Teatr Na Woli zainaugurował cykl Wola w Offsecie mający na celu wspomaganie teatrów niezależnych. W ramach cyklu do tej pory współpracował przy powstawaniu spektakli:

Roman Polański (urodzony jako Raymond Roman Liebling, 18 sierpnia 1933 w Paryżu) – polski reżyser, scenarzysta, aktor filmowy i teatralny oraz producent filmowy, który w 1975 przyjął obywatelstwo francuskie.

Izabella Cywińska (ur. 25 marca 1935 w Kamieniu Puławskim) – polski reżyser teatralny i filmowy, krytyk filmowy, była minister kultury, od 2008 dyrektor artystyczny Teatru Ateneum w Warszawie.

Siostry Zuzanny, Agaty i Natalii Fijewskich,
Przyjacielowi, który nie uratował mi życia Michała Sieczkowskiego wg tekstów Herve Guiberta,
I'm sorry Zbigniewa Hołdysa (autora prezentowanego w TNW Prawa McGoverna), inspirowanego sztuką Williama Mastrosimone’a Pif Paf, jesteś trup. Przedstawienie dyplomowe Szkoły Haliny i Jana Machulskich.

W sezonie 2008/2009 teatr zainaugurował cykl Polscy autorzy z Polski, w ramach którego pokazał:

Friedrich Dürrenmatt (ur. 5 stycznia 1921 w Konolfingen koło Berna, zm. 14 grudnia 1990 w Neuchâtel) - szwajcarski dramaturg, prozaik, eseista i teoretyk teatru, piszący w języku niemieckim. Jego dramaty szczególnie charakteryzuje groteska, deformacja rzeczywistości i stawianie w swych utworach ważnych pytań moralno-filozoficznych. Twórca słuchowisk (znanych także w Polsce), powieści i nowel kryminalnych.

Laboratorium Dramatu to placówka artystyczno- edukacyjna stworzona w celu rozpowszechniania polskiej dramaturgii. Powstało w 2003 roku, początkowo działało przy Teatrze Narodowym w Warszawie, od 2005 roku na scenie przy Olesińskiej 21. Od września 2010 roku spektakle tworzone metodą LD są wystawiane na dwóch warszawskich scenach – w Teatrze na Woli i na Scenie Przodownik przy Olesińskiej 21. Laboratorium łączy poszukiwania warsztatowe i teoretyczne ze sceniczną realizacją dramatów. Metoda działania polega na włączeniu w proces powstawania dramatu innych, poza autorem, osób: aktorów, reżyserów, specjalistów, widzów, a w proces powstawania spektaklu – autora. W kręgu zainteresowania LD znajduje się polska dramaturgia najnowsza, klasyka polska i światowa - interpretowana oraz tłumaczona na nowo.

Pierwszy raz Michała Walczaka w reż. Tomasza Mana (Teatr im. Adama Mickiewicza z Częstochowy),
Żydówek nie obsługujemy Mariusza Sieniewicza w reż. Piotra Jędrzejasa (Teatr im. Stefana Jaracza z Olsztyna).

W czerwcu 2009 w TNW odbył się przegląd sztuk Michała Siegoczyńskiego zatytułowany Cztery wieczory z Michałem Siegoczyńskim, w ramach którego pokazano sztuki na stałe goszczące w repertuarze (2084, Uwaga, złe psy!), ale także Taśmę Stephena Belbera (spektakl Teatru Konsekwentnego).

Andrzej Wajda (ur. 6 marca 1926 w Suwałkach) – polski reżyser filmowy i teatralny, współtwórca polskiej szkoły filmowej, laureat honorowego Oscara, senator I kadencji w latach 1989-1991.

Jorge Mario Pedro Vargas Llosa znany jako Mario Vargas Llosa (czytaj Josa) (ur. 28 marca 1936 w Arequipie), peruwiański pisarz, dziennikarz, myśliciel, polityk.

W Teatrze Na Woli odbywają się także koncerty:

Inauguracja trasy koncertowej wspólnego projektu L.U.C i Rahim, promowanego przez Wytwórnię Kayax,
Pogodno i Przyjaciele – Monodram Alinki – muzyka z płyty Opherafolia,
L.U.C – inauguracja trasy koncertowej Planet,
Lech Janerka – pierwszy koncert artysty po prawie dwuletniej przerwie.

W sezonie 2008/2009 Teatr Na Woli był partnerem koncertu "Wiolonczele z miasta".

Legnica (dawniej Lignica, czes. Lehnice, niem. Liegnitz, łac. Lignitium) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, w środkowej części województwa dolnośląskiego na równinie legnickiej położone nad rzekami: Kaczawą (lewy dopływ Odry) i wpadającą do niej Czarną Wodą.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.