Teatr Narodowy w Budapeszcie - Polski Serwis Naukowy

Teatr Węgierski 1837

Teatr Narodowy

Teatr Narodowy

Wieża widokowa

Teatr Narodowy w Budapeszcie (Nemzeti színház) jest najważniejszym teatrem Węgier. Mieści się w nowym budynku w IX dzielnicy przy Bajor-Gizi-Park 1, zaprojektowanym przez Márię Siklós i oddanym do użytku 15 marca 2002. Budowę rozpoczęto 14 września 2000 i ukończono w ciągu 15 miesięcy.

William Szekspir (ang. William Shakespeare; ur. prawdopodobnie 23 kwietnia 1564, data chrztu: 26 kwietnia 1564, miejsce ur. Stratford-upon-Avon, zm. 23 kwietnia 1616 tamże) – angielski poeta, dramaturg, aktor. Powszechnie uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy literatury angielskiej oraz reformatorów teatru.

Portyk (łac. porticus) - budynek na planie prostokąta z jednym lub kilkoma rzędami kolumn, które wspierały dach zamknięty z jednej strony ścianą. Czasami zdarzały się portyki kilkupiętrowe.

Historia

Pierwszy teatr noszący nazwę Teatr Węgierski istniał w latach 1837-1908 przy ówczesnej Kerepesi út, dzisiejszej Rákóczi út, naprzeciw dzisiejszego Hotelu Astoria. Od 22 sierpnia 1837 do 1840 nosił ten skromny budynek nazwę Pesti Magyar Színház. Dopiero później otrzymał dzisiejszą nazwę Magyar Nemzeti Színház (Węgierski Teatr Narodowy). Teatr wystawiał sztuki klasyków literatury węgierskiej, jak József Katona, Mihály Vörösmarty, Imre Madách, a także sztuki Moliera, Szekspira i Schillera.

Imre Madách (ur. 21 stycznia 1823, Alsósztregova; zm. 5 października 1864, Alsósztregova) – węgierski dramaturg, autor m.in dramatu Az ember tragédiája (Tragedia człowieka).

Ziggurat (zigurat, zikkurat, zikurat - w języku akadyjskim: ziqquratu poch. od czasownika zaqāru - budować wysoko) – monumentalna budowla sakralna w starożytnym Sumerze, Babilonii, Asyrii i Elamie w formie tarasowo uformowanej wieży. Jest to budowla schodkowa charakterystyczna tylko dla Mezopotamii. Spełniała rolę religijną - kapłani składali tam ofiary, obserwatorium astronomicznego, rolę społeczną - magazyn ze zbożem oraz obronną. Rdzeń zigguratu wykonywano z cegły suszonej. Ściany tarasów wzmacniane były murami z cegły wypalanej, które licowano różnobarwną okładziną glazurowaną. Tarasy, najczęściej o podstawie kwadratowej, zmniejszały się ku górze, przez co na każdym boku powstawał układ schodkowy. Z tarasu na taras prowadziły pochylnie (rampy) lub schody. Budowlę zwieńczała świątynia lub kaplica. Świątynia, przy której odprawiano różne obrzędy religijne, znajdowała się również u stóp zigguratu i z reguły była bardziej okazała od szczytowej z uwagi na brak ograniczeń budowlanych.

W roku 1913 budynek teatru został rozebrany, gdyż istniała groźba pożaru. Funkcję Teatru Narodowego przeniesiono 1908 do budynku Teatru Ludowego (Népszinház), wzniesionego w latach 1874-1875 według projektu architektów Ferdinanda Fellner młodszego i Hermanna Helmera przy dzisiejszej ulicy Blaha Lujza tér, o widowni liczącej 2400 miejsc. 23 kwietnia 1965 ten budynek został wysadzony w powietrze, ustępując miejsca budowie linii metra. Teatr działał w latach 1964-1966 w budynku przy ulicy Nagymező út, w latach 1966-2000 przy Sándor Hevesi út.

Molier (fr. Molière), właściwie Jean Baptiste Poquelin (ur. 15 stycznia 1622 w Paryżu, zm. 17 lutego 1673 tamże), uważany za najwybitniejszego komediopisarza w historii literatury francuskiej, aktor, dyrektor teatru.

Nowy teatr

Od roku 1983 zaczęto gromadzić środki na budowę nowego gmachu teatru. Kilkakrotnie zmieniano lokalizację przyszłego teatru. W roku 1998 rozpoczęto nawet budowę przy Erzsébet tér, ale prace przerwano, gdyż obawiano się hałasu od pobliskiej linii metra.

Ostatecznie powstał nowy Teatr Narodowy przy Bajor-Gizi-Park 1 na wschodnim brzegu Dunaju w dzielnicy Ferencváros koło mostu Lágymányos, uroczyście otwarty 2 stycznia 2002. Przebiegająca w pobliżu linia kolei podmiejskiej ma zostać w przyszłości ukryta w tunelu.

Obok teatru powstała widownia na otwartej przestrzeni. Cała inwestycja zajmuje wraz z otaczającym parkiem obszar 20 844 m².

Widownia teatru liczy 619 miejsc. Scena ma wymiary: 24 m szerokości, 17,9 m głębokości i 28 m wysokości.

Oprócz głównej sceny istnieje scena studyjna w podziemiu.

W południowym narożniku obszaru teatru, tuż nad brzegiem Dunaju, powstała spiralna wieża widokowa "Ziggurat" mieszcząca salę wystawową oraz kolisty labirynt utworzony ze strzyżonego żywopłotu. Warto zobaczyć: 47°28′12.43″N 19°04′13.25″E / 47.4701194, 19.0703472

W północnej części obszaru teatru znajduje się ułożony w poziomie i częściowo pogrążony w wodzie portyk kolumnowy rozebranego w roku 1965 budynku teatru. Warto zobaczyć: 47°28′17.83″N 19°04′13.46″E / 47.4716194, 19.0704056

Internet

Strona oficjalna Teatru Narodowego

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Teatr Narodowy w Budapeszcie

Na mapach: 47°28′15″N 19°04′15″E / 47.47083, 19.07083