Teatr Narodowy w Pradze - Polski Serwis Naukowy

Teatr Narodowy nocą

Národní divadlo, wrzesień 2005

Teatr Narodowy (czes.: Národní divadlo) – teatr w Pradze zbudowany w stylu neorenesansowym, znany jako „Alma Mater czeskiej opery”, jak również krajowy pomnik historii i sztuki. Wpisany pod numerem 111. na listę Narodowych zabytków kultury Republiki Czeskiej. Położony jest przy ulicy Ostrovní 1 w dzielnicy Praha 1 (Nové Město).

Ryzalit – występ z lica w elewacji budynku w jego części środkowej, bocznej lub narożnej, prowadzony od fundamentów po dach. W rzucie poziomym może mieć kształt prostokąta lub półkola. Popularny od renesansu w architekturze pałaców, później stosowany także przy budowie domów wielorodzinnych.

Alma Mater (łac. Matka Karmicielka) − uroczysta średniowieczna nazwa nadawana szkołom wyższym, zwłaszcza uniwersytetom i akademiom. Terminem tym określano np. Uniwersytet Jagielloński (Alma Mater Jagiellonica). Pierwszy raz nazwy tej użyto podczas otwarcia uniwersytetu w Bolonii w 1088 roku (Alma Mater Studiorum). Nazwa ta bywa również używana współcześnie.

Historia

Teatr został zbudowany za pieniądze pochodzące ze zbiórek społecznych oraz darów ludności czeskiej. Akcje takie na dużą skalę trzeba było organizować dwukrotnie, ponieważ pierwotny budynek spłonął, prawdopodobnie podpalony przez służby austriackie. Projektantem był Josef Zítek, a kamień węgielny pod budowę Teatru Narodowego został wmurowany 16 maja 1868 roku, jednak prace szły dość opieszale.

Neorenesans - nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.

Foyer (wym. fuaje) – duże i rozległe pomieszczenie (lub zespół pomieszczeń) w budynku teatru, opery, filharmonii, hali widowiskowej, kina itp., przylegające do widowni sali widowiskowej lub koncertowej, przeznaczone dla widzów do odpoczynku oraz spotkań towarzyskich, wykorzystywane przed rozpoczęciem spektaklu oraz w trakcie jego antraktów (przerw), ale bywające również miejscem uroczystości po zakończeniu spektaklu.

W czerwcu 1881 roku urządzono tu w nadal nieukończonym teatrze dziesięciodniowy stagione dla przebywającego w Pradze austriackiego następcy tronu. Wystawiono m.in. po raz pierwszy Libuszę Bedřicha Smetany. Tragiczny pożar miał miejsce w tym samym roku w sierpniu. Tym razem jednak prace renowacyjne poszły znacznie szybciej i już 18 listopada 1883 otwarto teatr tą samą operą. W prace wykończeniowe zaangażowani byli niemal wszyscy ważniejsi artyści ówczesnych Czech.

Libusza (czes. Libuše, niem. Libusa) – opera uroczysta w trzech aktach z muzyką Bedřicha Smetany. Libretto (pierwotnie po niemiecku) napisał Josef Wenzig, a na język czeski przełożył je Ervin Špindler. Prapremiera światowa miała miejsce 11 czerwca 1881 w Teatrze Narodowym (Národní divadlo) w Pradze.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

18 listopada 1983 w setną rocznicę powstania otwarto teatr ponownie po gruntownej renowacji trwającej od 1977 roku – także Libuszą Smetany. Teatrowi przybyło również nowe, futurystyczne skrzydło.

Stan obecny

Dziś Teatr Narodowy składa się z trzech zespołów artystycznych, opery, baletu i dramatu, które na przemian grają w zabytkowym budynku Teatru Narodowego, w Teatrze Stanowym (Stavovské divadlo) oraz w Teatrze Kolowrat. Wszystkie trzy zespoły artystyczne wybierają swój repertuar zarówno spośród klasyki światowej, jak też prezentują kulturalną spuściznę rodzimych autorów, sięgają także po utwory współczesne.

Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się najczęściej z 4 aktów, które podzielone są na sceny.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

1 stycznia 2012 do Teatru Narodowego przyłączyła się Opera Państwowa w Pradze – tym samym zespół wzbogacił się o piątą scenę.

Wśród ozdób można podziwiać dzieła M. Aleša, F. Ženíška, J. Mařáka, J. V. Myslbeka, V. Hynaisa, B. Schnircha. Na fasadzie uwagę przyciągają boczne ryzality, wewnątrz znajdują się malowidła Fratiška Ženíška w foyer i na sklepieniu widowni, a także kurtyny autorstwa Vojtecha Hynaisa.

Narodowy zabytek kultury Republiki Czeskiej, cz. Národní kulturní památka České republiky - zabytek zarejestrowany przez rząd Republiki Czeskiej. Lista obejmuje obecnie 237 pozycji o numerach od 101 (Zamek na Hradczanach) do 337 (bazylika w Welehradzie).

Kamień węgielny (rzadziej węgłowy) - w budownictwie tradycyjnym - kamień w narożu ściany wieńcowej, na którym opiera się węgieł ściany. Współcześnie, najczęściej określa się tak pierwszy, położony kamień lub cegłę, rozpoczynająca budowę. Dawniej umieszczano na nim imię budowniczego, dziś dołącza się także informacje o dacie budowy, inwestorze itp. Wmurowanie kamienia węgielnego jest zazwyczaj związane z ceremonią podpisania aktu erekcyjnego.

Przypisy

Narodowy zabytek kultury Republiki Czeskiej – Lista zabytków (cz.). [dostęp 2012-03-14].
Národní divadlo, kontakty (cz.). [dostęp 2012-03-12].

Bibliografia

Kronika Opery. Wydawnictwo KRONIKA, 1993. ISBN 83-900331-7-8.

Atrakcje turystyczne Pragi – Teatr Narodowy (pol.). praga.poznaj.info. [dostęp 2011-09-19].

Teatr Narodowy w Pradze (pol.). www.praga.infoczechy.pl. [dostęp 2011-09-19].

Czechy – Kultura, obyczaje, zabytki (pol.). www.odyssei.com. [dostęp 2011-09-19].

Język czeski (cs. čeština lub český jazyk) – język z grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Najbliżej spokrewniony jest ze słowackim, śląskim, polskim, kaszubskim oraz dwoma językami łużyckimi.

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Teatr Narodowy w Pradze

Teatr Narodowy w Pradze: strona oficjalna (cz.). www.narodni-divadlo.cz. [dostęp 2011-09-19].

Na mapach: 50°04′51″N 14°24′50″E / 50.08083, 14.41389