Teatr Wielki w Łodzi - Polski Serwis Naukowy

Teatr Wielki z fontanną projektu Rafała Szrajbera (2009)

Fontanna przed Teatrem Wielkim w Łodzi (2009)

Teatr Wielki podczas Camerimage 2006

Teatr Wielki w Łodzi – największy łódzki teatr, specjalizujący się w wystawianiu oper, operetek i przedstawień baletowych. Otwarty 19 stycznia 1967 roku r. Do końca 2005 r. wystawiono w nim ponad 240 premier. Teatr należy do jednej z najważniejszych scen operowych w Polsce. Dyrektorem naczelnym teatru jest Marek Szyjko.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Zrealizowano tutaj zarówno dzieła klasycznych kompozytorów (m.in. Piotr Czajkowski, Wolfgang Amadeusz Mozart, Giuseppe Verdi, Richard Wagner) jak i współczesnych (m.in. Krzysztof Penderecki i Bogdan Pawłowski). Wiele z tych realizacji zostało uznanych za wybitne przez krytyków z kraju i zagranicy. Teatr prowadzi także rozległą działalność impresaryjną, dzięki której jego spektakle prezentowane były w krajach całej Europy i Stanach Zjednoczonych. Na deskach teatru gościnnie występowali artyści o randze światowej, jak Victoria de Los Angeles i Andrea Bocelli. Pracowali tu też reżyserzy Adam Hanuszkiewicz i Ryszard Peryt.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych Plus Camerimage, prestiżowy i największy na świecie festiwal filmowy poświęcony sztuce operatorów filmowych. Podczas Camerimage odbywają się spotkania z operatorami filmowymi, projekcje filmowe, a także warsztaty i seminaria prowadzone przez wybitnych operatorów i reżyserów. Od początku organizacją festiwalu zajmuje się Fundacja Tumult. Twórcą i dyrektorem festiwalu jest Marek Żydowicz, a rzecznikiem prasowym – Marcin Tercjak.

Oprócz tego teatr jest organizatorem międzynarodowych imprez teatralnych, z których najbardziej znane są Łódzkie Spotkania Baletowe. Biorą w nich udział zespoły z całego świata, między innymi:

Balet XX Wieku Maurice’a Bejarta,

Cullberg Ballet,

Stuttgarter Ballett,

Nederlands Dans Theater,

Sadler’s Wells Royal Ballet,

Batsheva Dance Company,

Ballet Nacional de Cuba Alicji Alonso,

Sankt-Petersburgski Teatr Baletu Borisa Ejfmana,

Elisa Monte Dance Company.

Teatr jest także od lat organizatorem akcji „Bliżej Teatru Wielkiego”, dzięki której na widowni zasiadają, poza łodzianami, widzowie z dawnych województw: sieradzkiego, płockiego, skierniewickiego oraz częstochowskiego.

Ryszard Peryt (ur. 9 marca 1947 w Zielonej Górze) – polski reżyser, aktor, twórca inscenizacji oper barokowych, klasycznych i XIX-wiecznych oraz polskich prawykonań oper XX wieku. Jako jedyny na świecie zrealizował wszystkie dzieła sceniczne W.A. Mozarta; inscenizuje również utwory oratoryjne.

Łódzkie Spotkania Baletowe to międzynarodowy festiwal baletowy, który odbywa się w Łodzi od roku 1968 w formie biennale na łódzkiej scenie operowej.

Ważnym wydarzeniem dla Teatru Wielkiego był występ znakomitego tenora Placido Domingo, który odwiedził Polskę. Koncert był kulminacją uroczystych obchodów 90-lecia powstania województwa łódzkiego.

Nazwa łódzkiej opery nawiązuje do spalonego w 1920 roku Teatru Wielkiego Fryderyka Sellina, istniejącego od 28 września 1901 roku przy obecnej ul. Legionów 14, który posiadał 1250 miejsc.

Budynek

Budynek Teatru Wielkiego znajdujący się przy placu Dąbrowskiego jest drugim pod względem wielkości gmachem operowym w Polsce i jednym z największych w Europie. Na widowni może zasiąść 1070 osób.

Proscenium (gr. proskenion, fr. avant-scène), przedscenie – część sceny znajdująca się przed kurtyną w teatrze wykorzystywana podczas przedstawienia szczególnie w początkowej jak i końcowej jego części.

Opera (wł. "dzieło") – sceniczne dzieło muzyczne wokalno-instrumentalne, w którym muzyka współdziała z akcją dramatyczną (libretto). Istotą tego gatunku muzycznego jest synteza sztuk, czyli połączenie słowa, muzyki, plastyki, ruchu, gestu oraz gry aktorskiej. Podobnie jak i balet, wywodzi się z włoskich, renesansowych maskarad karnawałowych, które przerodziły się w widowiska dramatyczne. Opera składa się najczęściej z 4 aktów, które podzielone są na sceny.

Kubatura budynku głównego i technicznego Teatru Wielkiego wynosi łącznie 195 000 m³. Scena główna ma 26 m szerokości i 39,5 m głębokości (wraz z zasceniem) i jest wyposażona w 6 dużych zapadni scenicznych mogących jeździć w górę i w dół do 3 m w dowolnej konfiguracji, a także mniejsze zapadnie w proscenium. W zapadniach można zamontować małe zapadnie osobowe.

W Łodzi w wielu miejscach można obcować ze sztuką teatralną. Już 28 września 1901 roku została otwarta sala Teatru Wielkiego (przez Fryderyka Sellina) – na 1250 miejsc – przy ul. Legionów 14. Niestety spłonęła w roku 1920. Tu działa m.in. Teatr Muzyczny, teatry dramatyczne, teatry dla dzieci. Znajduje się także Teatr Wielki, będący drugim pod względem wielkości gmachem operowym w kraju i jednym z największych w Europie – ponad 1300 miejsc na widowni. Zainaugurował on swoją działalność 19 stycznia 1967 roku i do tej pory przygotował ponad 240 premier. W bieżącym repertuarze Teatru Wielkiego znajduje się kilkanaście oper, baletów, operetek – od klasyki po dzieła współczesne. Najdłużej wystawianym aktualnie dziełem jest balet "Królewna Śnieżka" Bogdana Pawłowskiego, którego prapremiera odbyła się 14 marca 1970 roku.

Bogdan Pawłowski – kompozytor, aranżer, dyrygent i pedagog. Absolwent Wydziału Kompozycji klasy prof. Tomasza Kiesewettera oraz Wydziału Wychowania Muzycznego Akademii Muzycznej w Łodzi.

Na scenę może wjeżdżać 14 wózków scenicznych z dekoracjami, z lewej i prawej kieszeni sceny oraz z zascenia. Teatr posiada również scenę obrotową o średnicy 16 m. Wszystkie urządzenia mają napęd elektryczny. Nad sceną główną zamontowane jest 47 sztankietów o napędzie elektrycznym i ręcznym do podnoszenia i opuszczania dekoracji. W zasceniu jest 13 takich sztankietów. Wysokość sceny wraz z podsceniem, sznurownią i stropem wynosi ponad 46 m. Scena jest wyposażona w ponad 300 regulowanych obwodów świetlnych, a także w wysokiej klasy sprzęt elektroakustyczny. Teatr posiada 2 kurtyny tekstylne i 4 kurtyny stalowe.

Teatr – rodzaj sztuki widowiskowej, w której aktor lub grupa aktorów na żywo daje przedstawienie dla zgromadzonej publiczności. Terminem tym określa się też czasem sam spektakl teatralny lub też budynek, w którym on jest grany.

Krzysztof Penderecki (ur. 23 listopada 1933 w Dębicy) – współczesny polski kompozytor, dyrygent i pedagog muzyczny, przedstawiciel tzw. polskiej szkoły kompozytorskiej w latach sześćdziesiątych. Były profesor i rektor PWSM w Krakowie. Doctor honoris causa m.in. Uniwersytetu Jagiellońskiego, Uniwersytetu Yale oraz Akademii Muzycznej w Krakowie. Honorowy obywatel Bydgoszczy [1]. Od 1978 r. członek Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa (SKOZK). Mąż Elżbiety Pendereckiej i ojciec Łukasza Pendereckiego.

Fosa orkiestrowa mieści około 70 muzyków. Dzięki dwóm zamontowanym w niej zapadniom można wyrównać jej poziom z poziomem sceny, powiększając tym samym proscenium. Widownia teatru liczyła pierwotnie 1270 miejsc; po remoncie przeprowadzonym w 2003 r. miejsc jest 1070. W budynku teatru mieszczą się wszystkie niezbędne do przygotowania pracownie: scenograficzna, stolarska, ślusarska, szewska, krawiecka, modelarska, perukarska, nakryć głowy. Artyści mogą pracować w czterech dużych salach prób i w kilku mniejszych pokojach pracy indywidualnej.

Andrea Bocelli (ur. 22 września 1958 w Lajatico, Toskania) – śpiewak klasyczny (tenor), kompozytor i producent muzyczny. Bocelli urodził się z wrodzoną wadą wzroku – jaskrą, w wieku 12 lat doznał wylewu krwi do mózgu, kiedy grał w piłkę nożną, w wyniku czego utracił wzrok.

Piotr Iljicz Czajkowski, ros. Пётр Ильич Чайковский (ur. 7 maja 1840 r. w Wotkińsku, zm. 6 listopada 1893 w Sankt Petersburgu) – rosyjski kompozytor. Twórczość Czajkowskiego wywarła silny wpływ na dalszy rozwój muzyki rosyjskiej.

Budynek, oprócz funkcji teatralnych spełnia też rolę miejsca, w którym można organizować innego rodzaju imprezy masowe, takie jak bale noworoczne, pokazy mody, różnego rodzaju zloty i zjazdy. Do najbardziej znanych imprez pozateatralnych, które przewinęły się przez ten gmach, należy festiwal realizatorów filmowych Camerimage.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Teatr Wielki w Łodzi

Teatry w Łodzi

Linki zewnętrzne

Oficjalna Strona Teatru Wielkiego w Łodzi