Teatr działań wojennych - Polski Serwis Naukowy

Teatr działań wojennych – obszar (lądowy, morski, powietrzny lub mieszany) stanowiący część teatru wojny. Podczas wojny każdy teatr działań może odgrywać główną lub pomocniczą (drugorzędną) rolę. TDW obejmuje część terytorium kontynentu (z przybrzeżnymi wodami oceanów) z morzami wewnętrznymi i przestrzenią powietrzną nad nimi albo akwenem jednego oceanu (ze znajdującymi się na nich wyspami, morzami do niego przyległymi, przybrzeżnymi połaciami lądów i przestrzeń powietrzna nad nimi) w granicach których mogą być rozwinięte lub są prowadzone działania wojenne zmierzające do zrealizowania zadań strategicznych wojny lub jednego z jej etapów.

Kampania – w wojskowości szereg kolejnych operacji zaplanowanych i ewentualnie modyfikowanych przez naczelne dowództwo i przez nie kierowanych, służących osiągnięciu określonych celów strategicznych, inaczej określanych pośrednimi celami wojny, w wyniku czego uzyskuje się określoną zmianę układu sił i sytuacji militarno-politycznej na zadanym kierunku strategicznym czy też określonym teatrze działań wojennych i na określonym etapie wojny. Na kampanię składa się zwykle kilka operacji, a niekiedy jedna lub więcej bitew.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Teatr działań wojennych obejmuje część teatru wojny niezbędną do prowadzenia operacji kilku grup armii lub grup frontów, zgodnie z postawionymi zadaniami strategicznymi oraz rozmieszczenia urządzeń tyłowych dla zabezpieczenia tych działań. TDW włącza kilka kierunków strategicznych i rejonów (stref oceanów lub rejonów morskich). Rejony i granice TDW są określane przez przez organy wojskowo-polityczne i kierownictwo każdego państwa wychodząc z zadań strategicznych wynikających z ogólnego planu wojny, z wyliczenia dążeń politycznych, potrzeb ekonomicznych, geograficznych i własnych czynników wojskowych.

Obrona przeciwlotnicza jest to całokształt sił, środków i przedsięwzięć mających na celu niedopuszczenie lub ograniczenie do minimum oddziaływania lotnictwa nieprzyjaciela na wojska, ludność i obiekty na polu walki i na tyłach wojsk własnych.

Teatr wojny – terytorium kontynentów lub jednego kontynentu wraz z oceanami (morzami) sąsiadującymi i przestrzenią powietrzną nad nimi, na których mogą być rozwijane lub są prowadzone działania wojenne oddzielnych wrogich państw albo koalicji państw. Np. w II wojnie światowej działania wojenne obejmowały Teatr Europejski z Oceanem Atlantyckim oraz Teatr Północnoafrykański, natomiast w 1945, po zakończeniu wojny w Europie, działania przeniosły się na Teatr Azji Dalekowschodniej i Ocean Spokojny.

W granice TDW wchodzi terytorium własnego państwa i przeciwnika (potencjalnego przeciwnika). W czasie wojen lokalnych istnieje z reguły jeden TDW pokrywający się z z teatrem wojny (Bliski Wschód, Wietnam, Korea). TDW powinien mieć dostateczną szerokość i głębokość w celu stworzenia warunków dla manewru wojsk i zabezpieczenia ciągłej pracy linii komunikacyjnych. Rozmiary TDW w II wojnie światowej osiągały wzdłuż frontu 300-600 km i miały głębokość 800-1000 km i więcej. Współcześnie TDW mogą mieć większe rozmiary.

I wojna w Zatoce Perskiej – konflikt wojenny rozpoczęty zbrojnym najazdem Iraku na Kuwejt 2 sierpnia 1990 roku i zakończony pokonaniem Iraku przez międzynarodową koalicję wiosną 1991 roku. Często wojna ta jest określana terminem "Pustynna Burza" (Desert Storm), choć był to kryptonim tylko jednej z kilku operacji przeprowadzonych podczas tej wojny.

Cel strategiczny – cel działań wojennych, którego osiągnięcie w sposób zasadniczy zmienia sytuację wojskowo-polityczną i strategiczną na danym teatrze działań wojennych lub przesądza o końcowym wyniku wojny.

W zależności od konkretnych warunków wojskowo-politycznych i sytuacji granice, rola i znaczenie TDW mogą się zmieniać wraz ze zmianą położenia strategicznego. Ważne znaczenie dla działania wojsk (sił flot) ma przygotowanie TDW, które jest prowadzone według wcześniej opracowywanych planów, jeszcze w czasie pokoju, i weryfikuje się je w czasie działań wojennych. Przygotowanie TDW nazywa się operacyjnym przygotowaniem TDW. Do zasadniczych elementów przygotowania TDW należą: rozwój sieci drogowej i kolejowej i wodnej, budowa lotnisk, baz lotniczych i baz morskich, inżynieryjne przygotowanie rejonów rozmieszczenia środków napadu rakietowo-jądrowego i środków obrony przeciwlotniczej, rejonów koncentracji i rozśrodkowania wojsk, tyłów, baz i stacji zaopatrzenia, budowa stanowisk kierowania i dowodzenia oraz węzłów łączności, odpowiednia dyslokacja wojsk.

Lista państw świata obejmuje uszeregowane w porządku alfabetycznym względem nazwy krótkiej (o ile taka istnieje) wykazy państw niepodległych, państw nieuznawanych oraz terytoriów zależnych. W wykazie podano formy nazw zalecane przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojna koreańska (kor. 한국전쟁) – wojna tocząca się w latach 1950–1953 na terytorium Półwyspu Koreańskiego między komunistycznymi siłami KRLD (północnokoreańskimi) i wspierającymi je wojskami ChRL, a siłami ONZ (głównie amerykańskimi) wspierającymi wojska Republiki Korei (południowokoreańskie).

Opracowywanie zagadnień związanych z TDW jest niejawne.

Zobacz też

jednostki organizacyjne wojska

kampania

Bibliografia

Mała Encyklopedia Wojskowa. T. 3. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.

Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia. T. 25. Moskwa: 1976.