Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu - Polski Serwis Naukowy

Położenie teatru na planie toruńskiej starówki

Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu – budynek teatru (ówcześnie Teatru Miejskiego) oddano uroczyście do użytku 30 września 1904 r. Zastąpił on gmach teatralny stojący niegdyś przy Rynku Staromiejskim. Nowy budynek został zaprojektowany przez znaną wówczas w całej Europie spółkę architektów wiedeńskich – Fellner & Helmer (twórców projektów budynków teatralnych m.in.: w Wiedniu, Augsburgu, Czerniowcach, Cluju, Cieszynie, czy opery w Odessie). Początkowo widownia mogła pomieścić ok. 900 osób, na przestrzeni stu lat poddano ją jednak wielu korektom (lata 1934, 1956, 2000). W latach 1941-1942 uproszczono także fasadę utrzymaną w duchu eklektyzmu z elementami secesji (usunięto m.in. figury orłów wieńczących pylony flankujące ryzalit elewacji głównej, uproszczono detal). W roku 1995 oddano do użytku budynek zaplecza z małą sceną, zrealizowany według projektu toruńskiego architekta Czesława Sobocińskiego. Przed budynkiem stoją odsłonięte w roku 1909 posągi muz – Melpomene i Terpsychory, autorstwa Ernsta Hertera.

Melpomene (także Melpomena, „Śpiewająca”, gr. Μελπομένη Melpoménē, łac. Melpomene, ‘Śpiewaczka’ od mélpein ‘śpiewać’) – w mitologii greckiej muza tragedii.

Augsburg to miasto na prawach powiatu w Niemczech, w Bawarii, na południu kraju. Leży nad rzeką Lech, na przedgórzu alpejskim na wysokości 489 m n.p.m.

W pierwszych latach istnienia na deskach teatru grano jedynie repertuar niemieckojęzyczny. Wśród polskojęzycznej ludności ówczesnego Torunia mawiano nawet, iż „szanujący się Polacy tam nie chadzają”. Pierwszy polski sezon teatralny zainaugurowano w listopadzie roku 1920 przedstawieniem Zemsty Aleksandra Fredry, w obecności premiera Wincentego Witosa. W latach 1945-1948 zespołem teatralnym kierował Wilam Horzyca.

Terpsychora (Kochająca taniec, także Terpsichore, gr. Τερψιχόρη Terpsichórē, łac. Terpsychore) – muza tańca i pieśni chóralnej w mitologii greckiej.

Premier (z franc. premier - pierwszy, od łac. primus, pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: Prezydent Ministrów oraz Prezes Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), Kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), Prezydent Ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, Minister Stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.

Obecnie prężnie działająca scena jest kojarzona głównie z Międzynarodowym Festiwalem Teatralnym "Kontakt" odbywającym się od roku 1991.

Aktorzy

Aleksandra Bednarz - od 2011

Dariusz Bereski - od 1997

Jarosław Felczykowski - od 1987

Radosław Garnacrek - od 2000

Łukasz Ignasiński - od 2009

Maria Kierzkowska - od 1989

Paweł Kowalski - od 1993

Karina Krzywicka - od 1997

Jadwiga Kuta – 1987-1990

Tadeusz Kuta – 1987-1990

Aleksandra Lis - od 2007

Sławomir Maciejewski - od 1992

Anna Magalska-Milczarczyk - od 1994

Marek Milczarczyk - od 1994

Tomasz Mycan - od 2002

Niko Niakas - od 1983

Ewa Pietras - od 1983

Matylda Podfilipska - od 2003

Jacek Radziński – 1991-92 (debiut teatralny)

Anna Romanowicz-Kozanecka - od 1980

Mirosława Sobik - od 2005

Teresa Stępień-Nowicka - od 1978

Paweł Tchórzelski - od 1985

Jolanta Teska - od 1987

Michał Marek Ubysz - od 1986

Agnieszka Wawrzkiewicz - od 1993

Grzegorz Wiśniewski - od 1991

Grzegorz Woś - od 2007

Jarosław Felczykowski (ur. w Toruniu) – aktor teatralny i filmowy, lalkarz. Absolwent III Liceum Ogólnokształcące w Toruniu. Po maturze skończył Studium dla Instruktorów Teatralnych w Opolu, a następnie Studium Aktorskie Teatrów Lalkowych w Będzinie, aby przełamać lęk przed wystąpieniami publicznymi. Od początku swojej kariery (1986) związany z Teatrem im. Wilama Horzycy w Toruniu, gdzie oprócz grania na scenie bywa również asystentem reżysera. Przez widzów i kolegów z teatru zwany Felkiem. W młodości mieszkał na Węgrzech gdyż jego matka wyszła za mąż za węgierskiego pisarza. Obecnie mieszka na toruńskim Rubinkowie.

Jadwiga Kuta - nazwisko panieńskie Sowa. Aktorka komediowa i dramatyczna, a także śpiewająca. Razem z mężem założyła prywatny Teatr Nasz w Michałowicach koło Szklarskiej Poręby w 1991 roku.

Galeria

Teatr im. Wilama Horzycy

Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu, po 1904

Posąg Terpsychory

Widownia

Bibliografia

Maska Toruńska Nr 2, listopad 1987
Nowości (dziennik) 18.09.1990

Linki zewnętrzne

Strona internetowa Teatr im. Wilama Horzycy w Toruniu

Teatr Horzycy i historia teatru w Toruniu