|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W dniach 9 - 10 lutego 2012 r. w Bari, Włochy, odbędzie się ósma, włoska konferencja naukowa nt. bibliotek cyfrowych.
W bibliotece cyfrowej zbiory są przechowywane w formatach cyfrowych i są dostępne lokalnie lub zdalnie. Tego rodzaju biblioteki znajdują różne zastoso... Pierwszymi ludźmi, którzy zaczęli używać pisma, byli prawdopodobnie mieszkańcy starożytnej Mezopotamii, państwa leżącego niegdyś na terenie dzisiejszego Iraku. Pisali oni już w czwartym tysiącleciu przed... Stymulator, umożliwiający zbadanie obszarów mózgu zaangażowanych w analizę znaków dotykowych, opracowuje Weronika Dębowska z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego. Dzięki urządzeniu będzie można obserwować, które rejony w mózgu i jak zmienia... Polsko-amerykański zespół astronomów, kierowany przez naukowców z Uniwersytetu Warszawskiego, opublikował wyniki szczegółowej analizy źródła rentgenowskiego Cygnus X-1, zawierającego masywną czarną dziurę. Cygnus X-1 znajduje się na niebie w gwiazdozbiorze Łabędzi... Kształtowanie pogody było marzeniem ludzkości od zarania dziejów. Poczynając od rytualnych tańców wykonywanych, by przywołać deszcz, poprzez wynalazki takie jak XIX-sto wieczne działa przeciwgradowe, na współczesnym „zasiewaniu chmur” kończąc, lu...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 TengwarCzy wiesz że...? Jest to artykuł o charakterze zbiorczym, przedstawiający biogramy Calaquendich (qya. Elfów Światła) ze stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia. Śródziemie (ang. Middle-earth) – fikcyjna pradawna kraina, w której toczy się akcja większości opowieści J.R.R. Tolkiena. Określenie to używane jest zarówno na określenie całego świata (Ardy) opisanego w Hobbicie, Władcy Pierścieni i Silmarillionie, jak i w węższym sensie, jako nazwa głównego kontynentu Ei (zwanego również Endorem). Spółgłoski zadziąsłowe to spółgłoski wymawiane z językiem stykającym się z tylną częścią wałka dziąsłowego, nieco bardziej do tyłu niż zbliżone do nich spółgłoski dziąsłowe. Spółgłoski zadziąsłowe, zwłaszcza w polonistyce, bywają określane jako spółgłoski szumiące. 
 Tengwar (qya. litery, znaki) – system znaków wymyślony i opracowany przez J. R. R. Tolkiena, na potrzeby zapisu języków quenya i sindarin, występujących w Śródziemiu, fantastycznym świecie opisanym m.in. we Władcy Pierścieni. Według Silmarillionu tengwar został opracowany przez elfów w zamierzchłych czasach, a twórcą kanonicznej wersji tengwaru jest Fëanor. Samogłoski to głoski, przy powstawaniu których uczestniczą jedynie wiązadła głosowe, a strumień powietrza swobodnie przepływa przez kanał głosowy. Charakteryzują się regularnym rozkładem energii akustycznej, mają wyraźną strukturę formantową, która decyduje o ich barwie.
Władca Pierścieni (tytuł oryginału: The Lord of the Rings) to powieść fantasy J.R.R. Tolkiena, dziejąca się w jego fikcyjnym świecie zwanym Śródziemiem. W Śródziemiu tengwar był w powszechnym użyciu i były nim zapisywane wszystkie najważniejsze języki (quenya, sindarin, Czarna Mowa, westron). System ten może jednak równie dobrze służyć do zapisu dowolnego innego języka, również polskiego. Jako ciekawostkę można podać fakt, że większość próbek tengwaru zapisanych przez samego Tolkiena to teksty w języku angielskim. Spółgłoski nosowe (sonanty nosowe) to nosowe spółgłoski zwarto-otwarte, których artyklucyjną cechą jest utworzenie zwarcia w jamie ustnej, jednak w odróżniu od spółgłosek zwartych otworzony zostaje równocześnie tor nosowy, tj. podniebiennie miękkie zostaje opuszczone. Wśród spółgłosek zwartych występują spółgłoski, które różnią się tylko opozycją ustna vs. nosowa.
Spółgłoska to dźwięk języka mówionego powstający w wyniku całkowitego lub częściowego zablokowania przepływu powietrza przez aparat mowy (kanał głosowy). W czasie wymawiania spółgłosek powstaje szmer, gdy powietrze natrafia na przeszkodę (zwarcie, zbliżenie). Przykłady tekstów zapisanych tengwarem znajdujemy oczywiście głównie w publikacjach Tolkiena – w samym Władcy Pierścieni, w innych książkach jak np. w zbiorze pieśni The Road Goes Ever On (wiersze Namárië i A Elbereth), w listach, na ilustracjach i wielu innych. Wiele przykładów i opisów pisma tengwarowego znajdujemy w tekstach Tolkiena opublikowanych przez jego syna, Christophera Tolkiena, w 12 tomowym cyklu The History of Middle-earth. Tengwarowe manuskrypty i ilustracje autorstwa J.R.R.Tolkiena były również publikowane w czasopismach poświęconych językom elfów. The Road Goes Ever On - nazwa przyśpiewki napisanej przez J.R.R. Tolkiena. Śpiewane przez Bilba i Froda Bagginsów w Hobbicie i Władcy Pierścieni w różnych wersjach.
Silmarillion to obok Władcy Pierścieni jedno z najbardziej znanych dzieł Tolkiena. To od niego Tolkien zaczął pisać dzieje Śródziemia, które zajęły mu całe życie. Pierwsze wersje opowieści wchodzących w jego skład powstały w roku 1917 i były rozwijane z przerwami na Hobbita i Władcę Pierścieni, aż do śmierci pisarza w roku 1973. Książka została ukończona i wydana cztery lata po śmierci autora przez jego syna Christophera. Przed śmiercią autor chciał jeszcze przeredagować dzieło, lecz niestety nie zdążył. Opis Tengwaru
Tengwar jest prosty w zapisie, ponieważ składa się głównie z powtarzających się elementów – podstawowe litery składają się z rdzenia (telco: krótkiego, przedłużonego, bądź opuszczonego) i łuku (lúva: w prawo, lewo, podwójne), a połowa z nich ma jeszcze podkreślenie łuku. Spośród nich za podstawowe i pierwotne uważano te znajdujące się w pierwszym rzędzie od góry. Istnieją również litery dodatkowe o bardziej złożonej konstrukcji. Przydech (inaczej aspiracja) - zjawisko fonetyczne polegające na energicznym rozwarciu wcześniej zwartych narządów mownych, co daje słaby dźwięk h towarzyszący artykulacji danej spółgłoski zwartej.
Christopher John Reuel Tolkien (ur. 21 listopada 1924 w Leeds) jest synem angielskiego filologa i pisarza J.R.R. Tolkiena oraz redaktorem jego dzieł wydanych pośmiertnie. Ojciec pisarza Simona Tolkiena. Samogłoski (tehtar) występują w formie kombinacji kropek, kresek i zawijasów położonych ponad spółgłoskami (przypomina to sposób zapisu w alfabetach takich jak hebrajski, czy arabski). Warto również wspomnieć, iż występuje także tzw. pełne pismo (pismo Beleriandu) w którym to samogłoski są osobnymi tengwami. Przykład pełnego pisma to np. inskrypcja na Zachodniej Bramie Morii. Spółgłoski szczelinowe (spółgłoski trące, frykatywne) powstają, gdy narządy mowy w czasie artykulacji tworzą dostatecznie wąską szczelinę, by powstał szum, tarcie. Brzmienie/barwę spółgłosek szczelinowych determinuje ponadto kształt i pozycja ust oraz języka.
Sindarin (quen. "szaro-elfi", w wolnym tłumaczeniu "(język) szaro-elficki", inaczej: język sindariński) to sztuczny język opracowany przez Tolkiena na potrzeby elfów z Beleriandu, zwanych także Sindarami (quen. Szare Osoby, w wolnym tłumaczeniu Szare Elfy). Jego fonologia oparta jest w dużej mierze na języku walijskim. SystematykaLitery są usystematyzowane w cztery serie (témar). Pierwsze dwie oznaczały najczęściej spółgłoski przedniojęzykowe i wargowe, a trzecia i czwarta miały zmienne właściwości. W quenyi służyły do zapisu spółgłosek tylnojęzykowych oraz labializowanych. W Trzeciej Erze (na potrzeby Westronu) uściślono podział: dwie ostatnie oznaczały spółgłoski zadziąsłowe (powstałe w wyniku palatalizacji przedniojęzykowych) i tylnojęzykowe. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka uchwalona została przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w dniu 10 grudnia 1948 roku w Paryżu, prace nad nią trwały od roku 1947. 10 grudnia 1948 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło i proklamowało Powszechną Deklarację Praw Człowieka. W następstwie tego historycznego wydarzenia Zgromadzenie Ogólne wezwało Państwa Członkowskie do opublikowania tekstu Deklaracji i do "spowodowania, aby Deklaracja była rozpowszechniana, pokazywana, czytana i objaśniana przede wszystkim w szkołach i innych instytucjach oświatowych, wszędzie bez względu na status polityczny kraju lub terytorium".
Alfabet arabski – alfabetyczne pismo używane do zapisu języka arabskiego. Powstało z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego. Pismo arabskie rozpowszechnione jest w krajach muzułmańskich. Podstawowe litery pogrupowane są też w sześć rzędów (tyeller). Ich znaczenie jest zmienne w zależności od języka. Ogólnie podwójny łuk oznacza dźwięczność, a podniesiony trzon – spółgłoskę szczelinową. Fëanor, tworząc systematykę dla potrzeb quenyi, podzielił je na spółgłoski: bezdźwięczne zwarte, dźwięczne połączenia nosowych ze zwartymi, bezdźwięczne szczelinowe, bezdźwięczne połączenia nosowych ze zwartymi, dźwięczne nosowe, ustne (nie-nosowe, za czasów tworzenia bezdźwięczne; teoretycznie powinny tu być nosowe bezdźwięczne). Labializacja (od łac. labialis wargowy) - zjawisko zaokrąglenia warg przy artykulacji samogłosek lub spółgłosek. Obecna np. w pewnych dialektach polskich (np. małopolskim, śląskim oraz wielkopolskim - zaznaczana w nagłosie przez u, bądź częściej ł) oraz w języku kaszubskim, językach kaukaskich, języku praindoeuropejskim.
Quenya (inaczej: język quenejski, zwany także Wysoką Mową, Starodawną Mową, językiem eldarińskim, elfią łaciną) – sztuczny język opracowany przez Tolkiena. Quenya jest językiem elfów ze Śródziemia – świata fantasy stworzonego przez Tolkiena w jego powieściach. Jak sam Tolkien wiele razy podkreślał (m.in. w "Listach"), to Śródziemie zostało powołane do życia, by uzasadnić ewolucję i "ożywić" język quenejski. Powieściopisarz uważał, że tło w postaci historii, poezji oraz pieśni daje Starodawnej Mowie Elfów przewagę nad innymi sztucznymi językami. Rzędem liter o trzonie zarówno ponad i poniżej linii łuków Fëanor oznaczył głoski przydechowe. W Trzeciej Erze nie było już takich głosek i znaczenie ich liter zlało się ze znaczeniem pierwszego rzędu. Głoski reprezentowane przez szósty rząd, teoretycznie przypisany spółgłoskom nosowym bezdźwięcznym, były najsłabsze w wymowie, i z tego powodu zanikały. Skutkiem tego było wykorzystanie wakujących liter do zapisu samogłosek w piśmie Beleriandu. BibliografiaLinki zewnętrzneAlfabet hebrajski, nazywany też przez badaczy pismem żydowskim lub pismem kwadratowym – alfabet spółgłoskowy stosowany do zapisu języka hebrajskiego, jidysz, ladino i innych języków żydowskich, wywodzący się z alfabetu aramejskiego, a pośrednio z fenickiego i egipskich hieroglifów. Składa się z 22 znaków, a w przeciwieństwie do alfabetu łacińskiego nie rozróżnia się w nim liter małych i wielkich.
Termin spółgłoska tylnojęzykowa lub welarna odnosi się do sposobu artykulacji spółgłosek polegającego na zbliżeniu tylnej części języka do podniebienia miękkiego (łac. velum). W ten sposób wymawia się np. /k/, /ɡ/, /x/ (= polskie ch) oraz /ŋ/ (welarną spółgłoskę nosową jak w angielskim thing).
Czy wiesz że...? beta Spółgłoski przedniojęzykowe to rodzaj spółgłosek wyróżniony ze względu na narząd artykulacji. Przy tworzeniu tego rodzaju głosek aktywny udział bierze przednia część języka w szczególności jego czubek i brzeg (krawędź).
Palatalizacja (zmiękczenie) - zjawisko wymowy danej głoski z dodatkową artykulacją środkowopodniebienną (obok głównego zbliżenia narządów mowy pojawia się zbliżenie środkowej części języka do podniebienia), np. w języku polskim spółgłoska /p/ wymawiana jest różnie w zależności od otoczenia - w formie psa /p/ jest twarde, niepalatalne, lecz w pies przechodzi w spalatalizowane, miękkie /p’/, pisane jako: pi. Palatalizacja oznaczana jest w IPA znakiem [ʲ] w indeksie górnym, np. [pʲ, tʲ, sʲ]. Dźwięki spalatalizowane oznacza się również znakiem /’/, np. /g’/, /d’/, /f’/ (zwłaszcza w slawistyce).
John Ronald Reuel Tolkien znany jako J.R.R. Tolkien (ur. 3 stycznia 1892 w Bloemfontein w Oranii, obecnie na terytorium RPA, zm. 2 września 1973 w Bournemouth w Anglii) – angielski pisarz i filolog. Jako autor powieści Władca Pierścieni, której akcja rozgrywa się w mitycznym świecie Śródziemia, stał się jednym z prekursorów współczesnej literatury fantasy.
Termin spółgłoska wargowa odnosi się do sposobu artykulacji spółgłosek polegającego na zbliżeniu warg do siebie (spółgłoska dwuwargowa) lub górnych zębów do dolnej wargi (spółgłoska wargowo-zębowa). Dwuwargowo wymawia się na przykład /p/, /b/ i /m/. Spółgłoski wargowo-zębowe to między innymi /f/ i /v/ (polskie w). Głoska /w/ (polskie ł) to spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna.
Dźwięczność (fonacja) to jedna z cech artykulacji głosek związana z pracą więzadeł głosowych. Głoski wymawiane z wymuszeniem drgań więzadeł przy produkcji dźwięku nazywane są głoskami dźwięcznymi, natomiast wymawiane bez ich drgania nazywane są głoskami bezdźwięcznymi.
Historia Śródziemia (ang. The History of Middle-earth) to dwunastotomowy cykl książek, będący zbiorem tekstów J. R. R. Tolkiena, z gruntowną analizą jego syna, Christophera Tolkiena i pod jego redakcją. Książki te są niezwykle szczegółowe i dokumentują wszelkie notatki pozostawione przez Tolkiena, dotyczące jego fikcyjnej mitologii Śródziemia. Cały cykl pokazuje krok po kroku etapy tworzenia tego fikcyjnego świata, od pierwszych tekstów z 1916 roku, aż po ostatnie teksty z lat 70. XX wieku. Jedynie dwa pierwsze tomy Historii Śródziemia zostały wydane w języku polskim.
Westron [czyt. /łestron/], zwany Wspólną Mową to sztuczny język stworzony przez J. R. R. Tolkiena na potrzeby świata fantasy Śródziemie, którym podczas Trzeciej Ery posługiwała się większość mieszkańców fikcyjnego Śródziemia. Jako ojczysty język był używany w Arnorze i Gondorze, a później także w Shire. Jego oryginalne nazwy to Adûni oraz Sôval Phârë; w sindarinie był nazywany Annúnaid i Falathren. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
