Tenoch - Polski Serwis Naukowy

Tenoch (również Tenochtli, Tenuch, Tēnōch, Ténoch) (1299 – 1363), jeden z kapłanów i przywódców Azteków (Méxicas), pierwszy (mityczny) tlatoani (1325 - 1363).

Tenoch uważany jest za ostatniego legendarnego władcę Azteków, będącego tym, który przemierzył ze swym ludem długą drogę przez Dolinę Meksyku i dotarł do celu wędrówki przy jeziorze Texcoco.

Przypisuje mu się założenie Tenochtitlanu, a za datę założenia tego miasta, według obliczeń kalendarza azteckiego, przyjmuje się dzień 18 lipca 1325 r. Prawdopodobnie to od jego imienia miasto przyjęło nazwę Tenochtitlan.

Dolina Meksyku (nah. Anáhuac "Kraina między wodami") - płaskowyż w środkowej części Meksyku, obejmujący dzisiejszy Distrito Federal i wschodnią część stanu Meksyk. Kolebka szeregu ośrodków cywilizacji prekolumbijskich, takich jak Cuicuilco, Teotihuacan czy Tenochtitlan.

Texcoco (hiszp. Lago de Texcoco) – jezioro w środkowym Meksyku, położone na wysokości 2239 m n.p.m. Dawniej jedno z pięciu jezior znajdujących się w Dolinie Meksyku (Anáhuac), obecnie zostało osuszone. Jedyną pozostałością po nim są niewielkie słone bagna. Stolica Azteków – Tenochtitlan – była położona na licznych wysepkach, rozsianych po Texcoco, połączonych groblami ze stałym lądem. Na jego wybrzeżach znajdowały się jeszcze dwa inne prekolumbijskie miasta: Texcoco i Tlacopán. Hiszpanie, którzy po pokonaniu Azteków liczyli, że po osuszeniu jeziora uzyskają żyzne gleby nie uzyskali pożądanych rezultatów, głównie z powodu dużego zasolenia.

Po śmierci Tenocha, w Cuauhmixtitlan, na jego miejsce nie wybrano już żadnego kapłana - władcy. Aztekowie postanowili utworzyć monarchię i szukali kandydata w Culhuacanie. Został nim wybrany dopiero w 1376 r. Acamapichtli. Jego ojcem był Opochtzin, szlachcic aztecki, a matką Atotoztli, córka władcy Culhuacanu. Uważa się go za pierwszego oficjalnego tlatoani Tenochtitlanu.

Aztekowie używali dwóch kalendarzy. Jeden z nich – kalendarz słoneczny (Xiuhpohualli), składał się z 365 dni podzielonych na 18 miesięcy po 20 dni oraz dodatkowych 5 dni – Nemotemi (bez imienia, numerowane od 0 do 4). Dni dodatkowe przynosiły nieszczęścia. Każdy miesiąc miał nazwę związaną z rolnictwem, rozwojem roślinności, pracami polowymi. Kolejne dni były ponumerowane od 0 do 19. Według tego kalendarza obchodzono coroczne święta, składano ofiary.

Culhuacán – jedna z szesnastu miejscowości w meksykańskiej delegacji Iztapalapa. Jest umieszczona na zachodnim zboczu Wzgórza Gwiazdy (Cerro de la Estrella). Od północy graniczy z miejscowością Iztapalapa de Cuitláhuac, a od południa z San Andrés i Santa María Tomatlán.

Wśród historyków od dawien dawna toczy się spór o to, czy Tenoch był postacią mitologiczną, czy też rzeczywistym azteckim przywódcą.

Bibliografia

Brenda Ralph Lewis, Aztekowie, Warszawa 2002, ISBN 83-214-1251-3;

Jacek Walczak, Aztekowie i tajemnica kalendarza, Warszawa 2006, ISBN 978-83-7391-910-5.