Teodor Kazimierz książę Czartoryski (ur. 1704, zm. 1 marca 1768 w Dolsku) – biskup poznański.

Rodzina

Był najmłodszym, trzecim synem kasztelana wileńskiego, podkanclerzego litewskiego, założyciela Familii Kazimierza księcia Czartoryskiego i Izabeli z Morsztynów. Miał również siostrę Konstancję, matkę Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Na tle sławnych, grających pierwsze skrzypce w Rzeczypospolitej braci Michała Fryderyka i Augusta Aleksandra, jego osiągnięcia nie wypadają imponująco. Niechętni Czartoryskim współcześni twierdzili, że przeciętność Teodora nie predestynowała go do osiągnięcia uzyskanych stanowisk, a wywyższenie zawdzięczał jedynie ambicjom wpływowej rodziny. Nie można zaprzeczyć, że Familia wspierała go i dbała o jego interesy. Z kolei bracia zarzucali mu brak ambicji, uważali go za letkiewicza, stroniącego od wytężonej pracy, a przy tym nierządnego w życiu prywatnym i nieumiejącego dbać o swoje finanse. Opinie te są raczej przesadzone. Rzeczywiście biskup nie szedł w ślady braci i nie udzielał się zbyt aktywnie w życiu publicznym, chociaż w kluczowych momentach, jak na przykład elekcja siostrzeńca, aktywnie wspierał rodzinę. Jako włodarz rozległej, obejmującej również archidiakonat warszawski, diecezji poznańskiej, okazał się dobrym i dbałym gospodarzem.

Początki kariery

Przeznaczony od dzieciństwa do stanu duchownego, został już w wieku trzynastu lat kanonikiem tytularnym krakowskim. Studia odbył w rzymskim Collegium Romanum jezuitów. W 1727 r. uzyskał święcenia kapłańskie, a rodzina załatwiła mu w tymże roku tak zwane księstwo sieluńskie, czyli intratne probostwo katedry płockiej. Niedługo później uzyskał kolejne lukratywne prebendy, kanonię w kapitule warszawskiej, a przede wszystkim opactwo benedyktynów w wielkopolskim Lubiniu. Został również deputatem na Trybunał Koronny.